# Tiếng Anh · Gốc từ Latinh

> Học tiền tố, hậu tố và gốc từ Latinh để đoán nghĩa và nhớ từ tiếng Anh theo họ. Khóa có 267 thẻ hình vị, xếp theo loại và mức phổ biến, cùng 860 thẻ từ theo cấp A1–C2; mỗi thẻ từ có phiên âm giọng Mỹ, cách tách hình vị, nguồn gốc và câu ví dụ có bản dịch. Nguồn tham chiếu: Bauer & Nation (1993) Word families; Wiktionary và Etymological Wordnet (nguồn gốc từ); Oxford 3000/5000, CEFR-J, Octanove Vocabulary Profile, Academic Word List, BNC/COCA (cấp và phạm vi từ); CMU Pronouncing Dictionary.

- Trang: https://edu.dangphuc.com/khoa/tieng-anh-goc-tu-latinh/ (mở bằng trình duyệt là vào thẳng Sổ từ của khóa trên web)
- 1126 mục, 7 chủ đề, ngôn ngữ: Tiếng Anh
- Cập nhật: 2026-11-10
- Miễn phí, không quảng cáo. Tác giả: Đặng Lê Thanh Phúc (https://dangphuc.com/)

## Giới thiệu khóa học

Học các tiền tố, hậu tố và gốc từ Latinh để đoán nghĩa và nhớ từ tiếng Anh theo họ. Khóa có 267 thẻ hình vị và 860 thẻ từ. Mỗi thẻ hình vị có nghĩa và các từ thông dụng chứa nó; mỗi thẻ từ có phiên âm, nghĩa, cách tách hình vị, nguồn gốc và câu ví dụ có bản dịch.
**Cách xếp:** các chủ đề "Hình vị" đứng đầu, xếp theo loại (tiền tố, hậu tố, gốc) và mức phổ biến. Sau đó là thẻ từ theo cấp A1–C2 của chính từ đó.
**Tiếng Anh Mỹ:** phiên âm giọng Mỹ, ghi bằng ký hiệu Oxford American (như /ɛ/, /ər/, /oʊ/).
**Lời tri ân:** Xin cảm ơn Laurie Bauer và Paul Nation, cộng đồng Wiktionary, Oxford University Press, dự án CEFR-J và các tác giả danh sách từ học thuật. Công trình của quý vị là nền tảng để khóa học này được biên soạn và kiểm chứng.

## Nguồn tham chiếu

**Phụ tố và mức phổ biến:** Bauer, L. & Nation, P. (1993). Word families. International Journal of Lexicography 6(4). Phụ tố ở cấp 3–6 theo bảng của bài; cấp 7 là gốc và phụ tố cổ điển.
**Nguồn gốc từ:** Wiktionary tiếng Anh (bản trích xuất kaikki.org, 2026-10-30) và Etymological Wordnet (de Melo, 2013). Một từ chỉ được xếp vào họ của hình vị khi Wiktionary ghi rõ phụ tố đó hoặc từ Latinh chứa gốc đó.
**Cấp của thẻ từ:** Oxford 3000 và Oxford 5000 (Oxford University Press) trước; từ ngoài Oxford lấy cấp theo CEFR-J (A1–B2) và Octanove Vocabulary Profile (C1–C2). Từ chỉ có trong Academic Word List (Coxhead) hoặc danh sách BNC/COCA 10.000 họ từ (Nation) thì ghi từ loại, không ghi cấp, và xếp theo nhóm cũ.
**Mức phổ biến của gốc:** đếm số từ Oxford 3000/5000 chứa gốc đó: rất phổ biến (từ 10 từ), phổ biến (5–9), ít gặp (2–4).
**Phiên âm:** theo Oxford 3000/5000 nếu có; còn lại theo CMU Pronouncing Dictionary, ký hiệu Oxford Learner's bản American English.
**Giới hạn:** cấp CEFR là cấp của từ, không phải của hình vị. Cách tách hình vị nhằm giúp nhớ nghĩa; một số từ đã đổi nghĩa nhiều so với gốc Latinh. Nghĩa, ghi chú và câu ví dụ viết riêng cho khóa, không trích từ các nguồn trên.

## Cách học hình vị

- **Cấu trúc thường gặp:** tiền tố + gốc + hậu tố. Ví dụ *in-* (không) + *vis* (nhìn) + *-ible* (có thể) → *invisible*: không nhìn thấy được.
- **Biến âm:** tiền tố đổi phụ âm cuối cho dễ đọc với âm đầu của gốc: *ad-* thành *ac-* (accept), *af-* (affect); *con-* thành *com-* (complete), *col-* (collect).
- **Một gốc, nhiều dạng:** gốc Latinh thường có dạng của động từ và dạng quá khứ phân từ: *scrib/script* (describe, script), *mov/mot* (move, motion).
- Học thẻ hình vị trước, rồi đến thẻ từ: khi gặp một từ mới, thử tách hình vị và đoán nghĩa, sau đó kiểm lại bằng nghĩa trên thẻ.

## Hình vị (267 mục)

### Tiền tố thường gặp (12 mục)

#### Tiền tố thường gặp

Các tiền tố Latinh mà Bauer & Nation (1993) xếp ở cấp 4–6: thường gặp và khá đều đặn, nên học sớm.

- **re-**: (tiền tố) lại, trở lại. Latinh re- "lại, trở lại"; Bauer & Nation cấp 6. Ví dụ: return, repeat, recycle, react, rebuild, rewrite
- **in- / im- / il- / ir-**: (tiền tố) vào trong hoặc phủ định, không. Latinh in- "vào trong, không"; Bauer & Nation cấp 4. Ví dụ: include, illegal, impossible, independent, immigrant, irregular
- **ex- / e- / ef-**: (tiền tố) ra ngoài, ra khỏi. Latinh ex "ra khỏi"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: explain, exchange, expand, exclude, extract, emit
- **pro-**: (tiền tố) về phía trước, thay cho. Latinh pro "trước, thay cho"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: produce, progress, protect, promote, pronounce, proclaim
- **sub- / suc- / suf- / sup- / sus-**: (tiền tố) dưới, từ dưới lên. Latinh sub "dưới, từ dưới lên"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: subway, suburb, support, suffer, substitute, sustain
- **ante- / pre-**: (tiền tố) trước về thời gian hoặc vị trí. Latinh ante "trước" và prae "trước"; Bauer & Nation cấp 5 (ante-) và cấp 6 (pre-). Ví dụ: prepare, preview, prehistoric, precaution, predecessor, antecedent
- **inter-**: (tiền tố) giữa, qua lại với nhau. Latinh inter "giữa"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: internet, interview, international, interact, interactive, interface
- **en-**: (tiền tố) làm cho trở nên, đưa vào. Latinh in "vào, trong", qua tiếng Pháp; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: encourage, enable, enlarge, enrich, engage, enact
- **bi- / du- / bin-**: (tiền tố) hai, đôi. Latinh bis "hai lần", duo "hai" và bini "từng đôi"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: bicycle, bilingual, dual, duplicate, binoculars, binary
- **contra- / counter-**: (tiền tố) chống lại, đối lập, đối ứng. Latinh contra "chống lại, đối diện"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: contrary, contrast, contradict, counterattack, counteract, counterpart
- **circum-**: (tiền tố) vòng quanh, bao quanh. Latinh circum "xung quanh"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: circumstance, circumference, circumvent, circumnavigate
- **post-**: (tiền tố) sau về thời gian hoặc thứ tự. Latinh post "sau"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: postpone, postwar, postgraduate, postdate, postscript, postnatal

### Tiền tố cổ điển (19 mục)

#### Tiền tố cổ điển

Các tiền tố Latinh cấp 7 theo Bauer & Nation (1993): rất nhiều từ có chúng, nhưng thường gắn vào gốc không đứng riêng (như *ad-* + *mit* trong *admit*) và hay đổi dạng, nên khó nhận ra hơn.

- **co- / com- / con- / col- / cor-**: (tiền tố) cùng nhau, hợp lại. Latinh com- "cùng, với". Ví dụ: compare, collect, connect, combine, cooperate, correct
- **ad- / ac- / af- / ag- / al- / ap- / as- / at-**: (tiền tố) hướng tới, thêm vào. Latinh ad "đến, hướng tới". Ví dụ: address, accept, apply, attend, attract, admit
- **dis- / dif-**: (tiền tố) tách ra, phân tán, không. Latinh dis- "tách ra, theo nhiều hướng". Ví dụ: different, disagree, disappear, discover, dislike, divide
- **de-**: (tiền tố) xuống, ra khỏi, làm giảm. Latinh de "xuống, ra khỏi". Ví dụ: descend, decline, decrease, delete, defrost, devalue
- **ob- / op- / oc-**: (tiền tố) hướng về, đối diện, chống lại. Latinh ob "về phía, đối diện, chống lại". Ví dụ: object, occur, occupy, oppose, obstruct, observe
- **super- / sur-**: (tiền tố) trên, vượt quá. Latinh super "trên, vượt quá". Ví dụ: supermarket, superstar, superhuman, surprise, survey, surpass
- **se-**: (tiền tố) tách ra, riêng ra. Latinh se- "tách ra, riêng ra". Ví dụ: separate, select, secret, seclude, segregate, selection
- **trans-**: (tiền tố) qua, sang phía bên kia. Latinh trans "qua, sang bên kia". Ví dụ: transport, transfer, transform, translate, transmit, transparent
- **ab- / abs-**: (tiền tố) rời xa, tách khỏi. Latinh ab "khỏi, xa". Ví dụ: absorb, abstract, absent, absence, abstain, abduct
- **per-**: (tiền tố) xuyên qua, hoàn toàn. Latinh per "qua, xuyên qua, hoàn toàn". Ví dụ: perfect, perform, permit, persist, perspective, persuade
- **bene-**: (tiền tố) tốt, có lợi. Latinh bene "tốt". Ví dụ: benefit, beneficial, beneficiary, benevolent, benefactor, benediction
- **tri-**: (tiền tố) ba. Latinh tres "ba"; Hy Lạp treis "ba". Ví dụ: triangle, triple, tricycle, trilogy, trillion
- **extra- / extro-**: (tiền tố) bên ngoài, hướng ra ngoài. Latinh extra "bên ngoài"; extro- là dạng biến đổi hiện đại theo intro-. Ví dụ: extraordinary, extracurricular, extraterrestrial, extravert, extrovert, extroversion
- **intra- / intro-**: (tiền tố) bên trong, hướng vào trong. Latinh intra "bên trong" và intro "vào trong". Ví dụ: introduce, introduction, intranet, introvert, intravenous, introspection
- **mal- / male-**: (tiền tố) xấu, sai, có hại. Latinh male "xấu, tệ". Ví dụ: malfunction, malnutrition, malpractice, maltreat, malicious, malevolent
- **retro-**: (tiền tố) về phía sau, trở lại quá khứ. Latinh retro "về phía sau". Ví dụ: retro, retrospect, retrospective, retroactive, retrograde, retrofit
- **quadr- / quart-**: (tiền tố) bốn, thứ tư. Latinh quattuor "bốn" và quartus "thứ tư". Ví dụ: quarter, quartet, quadruple, quadrilateral, quarterly
- **quinqu- / quint-**: (tiền tố) năm, thứ năm. Latinh quinque "năm" và quintus "thứ năm". Ví dụ: quintet, quintuple, quintuplet, quintessence, quinquennial
- **dec- / cent- / mill-**: (tiền tố) mười, một trăm, một nghìn. Latinh decem "mười", centum "một trăm" và mille "một nghìn". Ví dụ: decimal, decimate, century, centimeter, millennium, millipede

### Hậu tố (15 mục)

#### Hậu tố

Hậu tố thường cho biết từ loại: *-tion*, *-ment*, *-ity* tạo danh từ; *-ous*, *-ive*, *-able* tạo tính từ; *-ate*, *-ify*, *-ize* tạo động từ. Nhận ra hậu tố giúp đoán vai trò của từ trong câu.

- **-able / -ible / -ous / -ive / -al / -ant / -ent**: (hậu tố) tạo tính từ chỉ khả năng, đặc điểm hoặc trạng thái. Latinh -abilis, -ibilis, -osus, -ivus, -alis, -ans và -ens "các hậu tố tạo tính từ"; Bauer & Nation cấp 3. Ví dụ: available, dangerous, personal, different, active, important
- **-tion / -sion / -ment / -ity / -ance / -ence**: (hậu tố) tạo danh từ chỉ hành động, trạng thái hoặc tính chất. Latinh -tio, -sio, -mentum, -itas, -antia và -entia "các hậu tố tạo danh từ"; Bauer & Nation cấp 4. Ví dụ: description, statement, difference, ability, appearance, decision
- **-ate / -fy / -ify / -ize / -ise**: (hậu tố) tạo động từ chỉ hành động hoặc việc làm cho trở thành. Latinh -are "làm", -ficare "làm cho trở thành"; Hy Lạp -izein "làm, trở thành"; Bauer & Nation cấp 4. Ví dụ: create, educate, realize, simplify, identify
- **-ion**: (hậu tố) chỉ hành động, quá trình hoặc kết quả. Latinh -io, -ionem "hành động, quá trình"; Bauer & Nation cấp 6. Ví dụ: direction, education, expression, instruction, collection
- **-ation**: (hậu tố) chỉ hành động, quá trình hoặc kết quả. Latinh -atio, -ationem "hành động, quá trình"; Bauer & Nation cấp 4. Ví dụ: conversation, information, explanation, transportation, presentation
- **-or**: (hậu tố) chỉ người hoặc vật thực hiện hành động. Latinh -or "người thực hiện hành động"; Bauer & Nation cấp 3. Ví dụ: actor, elevator, instructor, inspector, operator
- **-ary / -ory / -ar**: (hậu tố) chỉ sự liên quan hoặc nơi chốn. Latinh -arius, -orius, -aris "thuộc về, liên quan đến"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: primary, secondary, imaginary, documentary, military
- **-age**: (hậu tố) chỉ hành động, kết quả hoặc tập hợp. Latinh -aticum "liên quan đến", qua tiếng Pháp -age; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: marriage, package, percentage, shortage, storage
- **-ure**: (hậu tố) chỉ hành động, kết quả hoặc trạng thái. Latinh -ura "hành động, kết quả", qua tiếng Pháp. Ví dụ: pleasure, failure, exposure, pressure, mixture
- **-ally**: (hậu tố) tạo trạng từ chỉ cách thức hoặc mức độ. Latinh -alis "thuộc về" và Anh cổ -lice "theo cách"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: automatically, specifically, basically, dramatically, ironically
- **-ee**: (hậu tố) chỉ người nhận hoặc chịu tác động của hành động. Pháp -é "người chịu tác động"; Bauer & Nation cấp 6. Ví dụ: employee, trainee, referee, nominee, payee
- **-ery**: (hậu tố) chỉ hoạt động, trạng thái, nơi chốn hoặc tập hợp. Pháp -erie "hoạt động, nơi chốn, tập hợp"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: brewery, bakery, nursery, slavery, machinery
- **-ian**: (hậu tố) chỉ người làm nghề hoặc có liên quan đến một lĩnh vực. Latinh -ianus "thuộc về", qua tiếng Pháp -ien; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: musician, politician, historian, electrician, physician
- **-an**: (hậu tố) chỉ người thuộc về hoặc có liên quan đến một nơi, nhóm. Latinh -anus "thuộc về"; Bauer & Nation cấp 5. Ví dụ: American, Canadian, African, Mexican, republican
- **-ition**: (hậu tố) chỉ hành động, quá trình hoặc kết quả. Latinh -itio, -itionem "hành động, quá trình"; Bauer & Nation cấp 6. Ví dụ: addition, competition, definition, opposition, acquisition

### Gốc rất phổ biến (68 mục)

#### Gốc rất phổ biến

Các gốc ở đây xuất hiện trong nhiều từ thông dụng, nhiều từ nằm trong Oxford 3000/5000. Học các gốc này trước để hiểu nhiều từ nhất.

- **mem / ment** /mem/ · /ment/: (gốc) tâm trí, ghi nhớ. Latinh memor "nhớ" và mens, mentis "tâm trí". Ví dụ: remember, memory, mental, mention, memorial
- **fac / fic / fect / fy** /fæk/: (gốc) làm, tạo ra. Latinh facere "làm, tạo ra". Ví dụ: fact, perfect, affect, effect, factory
- **tain / ten / tin** /ten/ · /tɪn/: (gốc) cầm, giữ, duy trì. Latinh tenere "cầm, giữ". Ví dụ: contain, continue, maintain, obtain, retain
- **act / ag** /ækt/ · /æɡ/: (gốc) làm, hành động, thúc đẩy. Latinh agere, actus "làm, thúc đẩy". Ví dụ: action, activity, actor, act, react, agent
- **sta / stit / sist** /stʌ/: (gốc) đứng, đứng vững, thiết lập. Latinh stare, sistere "đứng, làm cho đứng". Ví dụ: station, distance, assist, consist, statue
- **leg / lect / lig** /leɡ/: (gốc) chọn, thu thập, đọc. Latinh legere, lectus "chọn, thu thập, đọc". Ví dụ: collect, intelligent, lecture, collection, election, select
- **ori / ort** /ˈɔːri/ · /ɔːrt/: (gốc) mọc lên, bắt đầu. Latinh oriri, ortus "mọc lên, bắt đầu". Ví dụ: original, origin, orient, orientation, originate
- **cap / cep / cip / ceive** /kæp/ · /sep/: (gốc) lấy, đón nhận, nắm bắt. Latinh capere, captus "lấy, nắm". Ví dụ: accept, receive, except, recipe, capture, concept
- **pon / pos / pound** /pɑːn/ · /pɑːs/ · /paʊnd/: (gốc) đặt, để, bố trí. Latinh ponere, positus "đặt, để". Ví dụ: position, suppose, propose, oppose, postpone, compound
- **ver** /vɜːr/: (gốc) sự thật, chân thực. Latinh verus "thật, đúng". Ví dụ: very, verify, verdict, veritable, veracity
- **nat / nasc** /næt/: (gốc) sinh ra, bẩm sinh, tự nhiên. Latinh nasci, natus "sinh ra". Ví dụ: natural, nature, nation, native, nascent
- **min** /mɪn/: (gốc) nhỏ, ít. Latinh minor "nhỏ hơn", minimus "nhỏ nhất". Ví dụ: minute, minimum, minor, minority, minimize
- **par** /pɑːr/: (gốc) ngang bằng, tương đương. Latinh par "ngang bằng". Ví dụ: compare, comparison, comparable, parity, disparity
- **tend / tens / tent** /tend/ · /tenz/ · /tent/: (gốc) căng ra, hướng tới, duỗi thẳng. Latinh tendere, tentus "căng, duỗi, hướng tới". Ví dụ: attend, attention, intend, intention, extend, extension
- **gen / gener** /dʒen/: (gốc) sinh ra, dòng giống, loại. Latinh genus, generis "dòng giống, loại". Ví dụ: general, generation, gender, generate, generous
- **spec / spic / spect** /spek/ · /spɪk/ · /spekt/: (gốc) nhìn, quan sát. Latinh specere, spectus "nhìn". Ví dụ: special, respect, aspect, inspector, spectator
- **vid / vis** /vɪs/: (gốc) nhìn, thấy. Latinh videre, visus "nhìn, thấy". Ví dụ: television, video, visit, revise, visible
- **art** /ɑːrt/: (gốc) kỹ năng, tay nghề, nghệ thuật. Latinh ars, artis "kỹ năng, nghệ thuật". Ví dụ: art, artist, artistic, artificial, artifice
- **ced / cess / ceed** /siːd/ · /ses/ · /siːd/: (gốc) đi, bước, nhường. Latinh cedere, cessum "đi, nhường". Ví dụ: success, process, succeed, access, exceed, proceed
- **mit / miss** /ˈeˈmaɪˈtiː/ · /mɪs/: (gốc) gửi đi, cho đi. Latinh mittere, missus "gửi đi, cho đi". Ví dụ: permission, admit, commit, dismiss, permit, transmit
- **pat / pass** /pæt/ · /pæs/: (gốc) chịu đựng, trải qua. Latinh pati, passus "chịu đựng, trải qua". Ví dụ: patient, passion, patience, passive, compassion
- **it / ire** /ɪt/ · /aɪr/: (gốc) đi. Latinh ire, itum "đi". Ví dụ: exit, initial, circuit, transit, ambition
- **vert / vers** /vɜːrt/ · /vɜːrs/: (gốc) xoay, quay, chuyển hướng. Latinh vertere, versus "xoay, quay". Ví dụ: conversation, version, anniversary, convert, diverse, reverse
- **equ / iqu** /iːkw/ · /ɪkw/: (gốc) bằng nhau, công bằng. Latinh aequus "bằng nhau, công bằng". Ví dụ: equal, equally, adequate, equivalent, equality, equation
- **mob / mot / mov** /mɑːb/: (gốc) chuyển động, di chuyển. Latinh movere, motus "di chuyển". Ví dụ: move, movement, remove, emotion, motion, motivate
- **dic / dict** /dɪk/ · /dɪkt/: (gốc) nói, tuyên bố. Latinh dicere, dictus "nói". Ví dụ: dictionary, predict, prediction, verdict, dictate, contradict
- **sent / sens** /sent/ · /senz/: (gốc) cảm nhận, suy nghĩ. Latinh sentire, sensus "cảm nhận, suy nghĩ". Ví dụ: sentence, sense, sensible, sensitive, consent, sentiment
- **fer** /fɜːr/: (gốc) mang, đem, chịu. Latinh ferre "mang, đem, chịu". Ví dụ: prefer, offer, refer, suffer, differ, transfer
- **plen / plet / ple** /plen/ · /pliːt/ · /pliː/: (gốc) đầy, lấp đầy. Latinh plenus "đầy", plere "lấp đầy". Ví dụ: complete, plenty, completion, complement, deplete, replenish
- **man / manu** /mæn/ · /ˈmɑːnuː/: (gốc) bàn tay. Latinh manus "bàn tay". Ví dụ: manage, manager, manual, manufacture, manicure, manipulate
- **unit / un** /ʌn/: (gốc) một, hợp thành một. Latinh unus "một", unitas "sự thống nhất". Ví dụ: university, united, union, unit, unite, unity
- **duc / duct** /dʌk/ · /dʌkt/: (gốc) dẫn, đưa đi. Latinh ducere, ductus "dẫn, đưa đi". Ví dụ: introduce, product, produce, reduce, educate, conduct
- **cur / curs / cour** /kɜːr/ · /kʊr/: (gốc) chạy. Latinh currere, cursus "chạy". Ví dụ: course, current, occur, currency, curriculum, cursor
- **sed / sid / sess** /sɪd/: (gốc) ngồi. Latinh sedere, sessus "ngồi". Ví dụ: president, resident, session, preside, reside, sedentary
- **tent / tempt** /tent/ · /tempt/: (gốc) thử, cố gắng. Latinh tentare "thử, cố gắng". Ví dụ: tempt, attempt, temptation, tentative
- **apt / ept** /æpt/: (gốc) phù hợp, vừa vặn. Latinh aptus "phù hợp, vừa vặn". Ví dụ: adapt, adaptation, adaptable, apt, aptitude
- **ven / vent** /vent/: (gốc) đến, đi tới. Latinh venire, ventum "đến". Ví dụ: event, adventure, invent, prevent, convenient, convention
- **cur / cura** /kɜːr/: (gốc) chăm sóc, quan tâm. Latinh cura "sự chăm sóc, quan tâm". Ví dụ: cure, secure, curious, accurate, curiosity
- **don / dat / dow** /dɑːn/ · /dæt/ · /daʊ/: (gốc) cho, tặng. Latinh donare "tặng", dare, datus "cho"; dotare "ban tặng" (từ dos "của hồi môn"). Ví dụ: data, donate, donation, donor, endow
- **her / hes** /hɜːr/: (gốc) dính chặt, gắn kết. Latinh haerere "dính chặt, gắn kết". Ví dụ: hesitate, adhesive, adhere, coherent, cohesion, inherent
- **luc / lum / lus / lustr** /luːk/ · /lʌm/ · /luːs/: (gốc) ánh sáng, làm sáng. Latinh lux, lucis "ánh sáng", lumen "ánh sáng", lustrare "soi sáng". Ví dụ: illustrate, illustration, illuminate, luminous, lucid, translucent
- **lig / li** /liː/: (gốc) buộc, ràng buộc. Latinh ligare "buộc". Ví dụ: oblige, obligation, liable, liability, ligament
- **pen / pun** /pen/ · /pʌn/: (gốc) hình phạt. Latinh poena "hình phạt", punire "trừng phạt". Ví dụ: punish, punishment, penalty, penal, punitive, impunity
- **port (portare)**: (gốc) mang, vận chuyển. Latinh portare "mang, vận chuyển". Ví dụ: important, support, report, export, import, transport
- **leg** /leɡ/: (gốc) luật, pháp luật. Latinh lex, legis "luật". Ví dụ: legal, illegal, legitimate, legislation, privilege
- **prob / prov** /prɑːb/: (gốc) thử, chứng minh, cho là tốt. Latinh probare "thử, chứng minh, chấp thuận". Ví dụ: prove, proof, approve, probable, probability, probe
- **reg / rect** /reɡ/: (gốc) dẫn thẳng, cai trị. Latinh regere, rectus "dẫn thẳng, cai trị". Ví dụ: correct, direct, direction, region, regular, regulate
- **form (forma)**: (gốc) hình dạng, định hình. Latinh forma "hình dạng". Ví dụ: form, information, formal, uniform, inform, transform
- **sol** /sɑːl/: (gốc) một mình, đơn độc. Latinh solus "một mình, đơn độc". Ví dụ: solo, sole, solitary, solitude, desolate
- **cord / cor** /kɔːrd/ · /kɔːr/: (gốc) trái tim, tấm lòng. Latinh cor, cordis "trái tim". Ví dụ: record, core, cordial, discord, accord
- **cid / cis / cide** /sɪd/: (gốc) cắt, giết. Latinh caedere, caesus "cắt, giết". Ví dụ: decide, decision, precise, pesticide, suicide
- **pend / pens** /penz/: (gốc) treo, cân, trả. Latinh pendere, pensus "treo, cân, trả". Ví dụ: spend, expensive, depend, suspend, compensate
- **plic / plex / ply** /pleks/ · /plaɪ/: (gốc) gấp, đan vào nhau. Latinh plicare "gấp"; plectere, plexus "đan vào nhau". Ví dụ: apply, reply, complex, imply, multiply
- **lud / lus** /luːd/ · /luːs/: (gốc) chơi, đánh lừa. Latinh ludere "chơi". Ví dụ: illusion, allusion, delusion, elusive, collusion
- **mon / monit** /moʊn/ · /ˈmɑːnət/: (gốc) nhắc nhở, cảnh báo. Latinh monere, monitus "nhắc nhở, cảnh báo". Ví dụ: monitor, monument, admonish, premonition
- **sign (signum)**: (gốc) dấu hiệu, ký hiệu. Latinh signum "dấu hiệu". Ví dụ: design, sign, signal, assign, signature
- **sum / sumpt** /sʌm/: (gốc) lấy, dùng. Latinh sumere, sumptus "lấy, dùng". Ví dụ: consume, consumer, assume, consumption, resume
- **viv / vit** /vɪv/: (gốc) sống, sự sống. Latinh vivere, vita "sống, sự sống". Ví dụ: survive, survival, vital, revive, vivid
- **mod** /mɔːd/: (gốc) mức độ, cách thức, giới hạn. Latinh modus "mức độ, cách thức, giới hạn". Ví dụ: model, modern, mode, modest, modify, moderate
- **vac / van / void** /væn/ · /vɔɪd/: (gốc) trống rỗng, không có. Latinh vacare "trống rỗng", vanus "trống rỗng". Ví dụ: vacation, avoid, vanish, evacuate, vacuum
- **mar** /mɑːr/: (gốc) biển. Latinh mare "biển". Ví dụ: marine, maritime, submarine, marinate
- **und** /ʌnd/: (gốc) sóng, dâng trào. Latinh unda "sóng". Ví dụ: abundant, abundance, redundant, inundate, undulate
- **part (pars)**: (gốc) phần, chia phần. Latinh pars, partis "phần". Ví dụ: part, partner, party, particular, participate, depart
- **secu / sequ** /ˈsekjuː/ · /sekw/: (gốc) theo sau, tiếp nối. Latinh sequi, secutus "theo sau". Ví dụ: consequence, sequence, subsequent, consecutive, prosecute, sequel
- **quer / ques / quir / quis** /kjuːz/: (gốc) hỏi, tìm kiếm. Latinh quaerere, quaesitus "hỏi, tìm kiếm". Ví dụ: question, request, require, acquire, inquiry, quest
- **err** /er/: (gốc) đi lạc, mắc lỗi. Latinh errare "đi lạc, mắc lỗi". Ví dụ: error, erratic, erroneous, aberration
- **prem / press** /prem/ · /pres/: (gốc) ấn, đè, ép. Latinh premere, pressus "ấn, đè, ép". Ví dụ: express, expression, press, pressure, impress, suppress
- **serv** /sɜːrv/: (gốc) giữ gìn; phục vụ. Latinh servare "giữ gìn", servire "phục vụ". Ví dụ: serve, service, observe, preserve, reserve, conserve

### Gốc phổ biến (60 mục)

#### Gốc phổ biến

Mỗi gốc ở đây có 5–9 từ trong Oxford 3000/5000.

- **scrib / script** /skrɪpt/: (gốc) viết, ghi chép. Latinh scribere, scriptus "viết". Ví dụ: describe, description, script, prescribe, prescription, subscribe
- **clud / clus / claus** /klɔːz/: (gốc) đóng, khép kín. Latinh claudere, clausus "đóng, khép kín". Ví dụ: include, clause, conclude, conclusion, exclude, inclusive
- **jur / jus / jud** /dʒuː/: (gốc) luật pháp, công lý, phán xét. Latinh ius, iuris "luật pháp, quyền"; iudex "người phán xử". Ví dụ: just, injury, justice, justify, prejudice, jury
- **terr (đất)** /ter/: (gốc) đất, mặt đất. Latinh terra "đất". Ví dụ: territory, terrain, terrestrial, Mediterranean, subterranean
- **pet** /pet/: (gốc) tìm kiếm, hướng tới, đòi hỏi. Latinh petere "tìm kiếm, hướng tới, đòi hỏi". Ví dụ: compete, competition, competitive, appetite, petition
- **sat / satis** /sæt/: (gốc) đủ, thỏa mãn. Latinh satis "đủ". Ví dụ: satisfy, satisfaction, satisfactory, satiate, insatiable
- **terr (khiếp sợ)** /ter/: (gốc) làm khiếp sợ. Latinh terrere "làm khiếp sợ". Ví dụ: terrible, terrify, terror, terrorist, terrific
- **trib** /trɪb/: (gốc) chia, trao. Latinh tribuere "chia, trao". Ví dụ: contribute, contribution, distribute, distribution, attribute, tribute
- **cult**: (gốc) chăm sóc, trồng trọt. Latinh colere, cultus "chăm sóc, trồng trọt". Ví dụ: culture, cultural, agriculture, agricultural, cultivate
- **fin** /fɪn/: (gốc) kết thúc, ranh giới. Latinh finis "điểm kết thúc, ranh giới". Ví dụ: final, finish, define, definite, definition, infinite
- **tract** /trækt/: (gốc) kéo, lôi. Latinh trahere, tractus "kéo, lôi". Ví dụ: attractive, attract, attraction, contract, distract, extract
- **struct** /strʌkt/: (gốc) xây dựng, sắp xếp. Latinh struere, structus "xây dựng, sắp xếp". Ví dụ: instruction, structure, construct, construction, destruction, instruct
- **nom / nym / nomin** /nɑːm/: (gốc) tên gọi, danh nghĩa. Latinh nomen và Hy Lạp onyma "tên gọi". Ví dụ: synonym, antonym, anonymous, nominate, nomination, misnomer
- **mand / mend** /mend/: (gốc) ra lệnh, giao phó. Latinh mandare "ra lệnh, giao phó". Ví dụ: recommendation, command, demand, recommend, mandate, mandatory
- **medi** /ˈmedi/: (gốc) ở giữa, trung gian. Latinh medius "ở giữa". Ví dụ: media, medium, immediate, intermediate, mediate, mediocre
- **temp / tempor** /temp/: (gốc) thời gian. Latinh tempus, temporis "thời gian". Ví dụ: temporary, contemporary, temporal, tempo, tempest
- **oper** /ˈɑːpər/: (gốc) công việc, làm việc. Latinh opus, operis "công việc"; operari "làm việc". Ví dụ: operation, opera, operate, operator, cooperate, operational
- **sal / sult** /sæl/ · /sʌlt/: (gốc) nhảy, bật lên. Latinh salire, saltus "nhảy". Ví dụ: result, assault, insult, somersault, salient
- **grad / gress** /ɡræd/ · /ɡres/: (gốc) bước đi, bước tiến. Latinh gradi, gressus "bước đi". Ví dụ: progress, grade, graduate, gradual, aggressive, regress
- **vict / vinc** /vɪkt/ · /vɪns/: (gốc) chiến thắng, chinh phục. Latinh vincere, victus "chiến thắng, chinh phục". Ví dụ: convince, victory, convict, evict, invincible
- **fus / found** /faʊnd/: (gốc) đổ, rót. Latinh fundere, fusus "đổ, rót". Ví dụ: confuse, refund, confusion, fusion, diffuse, infusion
- **cern / cret / crimin** /sɜːrn/ · /kriːt/: (gốc) sàng lọc, phân biệt; lời buộc tội. Latinh cernere, cretus "sàng, phân biệt"; crimen "lời buộc tội". Ví dụ: secret, concern, discern, discriminate, discrimination, criminal
- **mor / mort** /mɔːr/ · /mɔːrt/: (gốc) chết, cái chết. Latinh mori, mortuus "chết"; mors, mortis "cái chết". Ví dụ: mortgage, mortal, immortal, mortality, mortuary
- **val / vail / valu** /væl/ · /veɪl/ · /ˈvæljuː/: (gốc) mạnh, có giá trị. Latinh valere "mạnh, có giá trị". Ví dụ: value, equivalent, valid, prevail, evaluate, valuable
- **magn / maj / max** /mædʒ/ · /mæks/: (gốc) to lớn. Latinh magnus "lớn"; major "lớn hơn"; maximus "lớn nhất". Ví dụ: major, magnificent, majority, maximum, magnitude, maximize
- **fund / found** /fʌnd/ · /faʊnd/: (gốc) đáy, nền móng. Latinh fundus "đáy, nền đất". Ví dụ: found, founder, fund, foundation, fundamental, profound
- **ord / ordin** /ɔːrd/: (gốc) thứ tự, hàng lối. Latinh ordo, ordinis "thứ tự, hàng lối". Ví dụ: order, ordinary, extraordinary, coordinate, subordinate, inordinate
- **radic / rad** /ræd/: (gốc) rễ, gốc rễ. Latinh radix, radicis "rễ". Ví dụ: radish, radical, eradicate, radicle
- **hab / hib** /hæb/ · /hɪb/: (gốc) có, giữ. Latinh habere "có, giữ". Ví dụ: habit, exhibit, habitat, inhabitant, prohibit, inhibit
- **spir** /spaɪr/: (gốc) thở, hơi thở. Latinh spirare "thở"; spiritus "hơi thở, tinh thần". Ví dụ: spirit, inspire, spiritual, aspire, inspiration, aspiration
- **spond / spons** /spɑːnd/ · /spɑːns/: (gốc) hứa, cam kết. Latinh spondere, sponsus "hứa, cam kết". Ví dụ: respond, response, responsible, sponsor, correspond, correspondent
- **vol** /vɑːl/: (gốc) muốn, ý chí. Latinh velle, volo "muốn". Ví dụ: volunteer, voluntary, benevolent, malevolent, volition
- **string / strict / strain** /strɪŋ/ · /strɪkt/ · /streɪn/: (gốc) siết chặt, ràng buộc. Latinh stringere, strictus "siết chặt". Ví dụ: district, restrict, restriction, strict, constraint, strain
- **prim / prin** /prɪm/: (gốc) đầu tiên, đứng đầu. Latinh primus "đầu tiên". Ví dụ: primary, prince, principal, prime, principle, primitive
- **vest** /vest/: (gốc) áo, mặc áo. Latinh vestis "áo"; vestire "mặc áo". Ví dụ: vest, invest, investment, investor, vestment
- **ject** /dʒekt/: (gốc) ném, quăng. Latinh jacere, jactus "ném, quăng". Ví dụ: object, subject, inject, injection, objection, projection
- **rupt** /rʌpt/: (gốc) phá vỡ, đứt gãy. Latinh rumpere, ruptus "phá vỡ". Ví dụ: erupt, interrupt, corrupt, corruption, disrupt, disruption
- **fess / fab** /fes/ · /fæb/: (gốc) nói, kể. Latinh fateri, fassus "thú nhận"; fabula "câu chuyện". Ví dụ: professor, profession, fable, fabulous, confess, confession
- **loc / loqu** /loʊk/ · /loʊkw/: (gốc) nói, lời nói. Latinh loqui, locutus "nói". Ví dụ: eloquent, eloquence, colloquial, colloquium, soliloquy
- **sci** /siː/: (gốc) biết, hiểu. Latinh scire "biết". Ví dụ: science, scientist, scientific, conscious, conscience, conscientious
- **ann / enn** /æn/: (gốc) năm. Latinh annus "năm". Ví dụ: anniversary, annual, annually, millennium, perennial
- **loc** /loʊk/: (gốc) nơi chốn, vị trí. Latinh locus "nơi chốn". Ví dụ: local, locate, location, allocate, allocation
- **not / nosc** /nɑːt/: (gốc) biết, nhận biết. Latinh noscere, notus "biết, nhận biết". Ví dụ: note, notice, notion, notable, notification, notorious
- **rid / ris** /rɪd/: (gốc) cười, chế nhạo. Latinh ridere "cười, chế nhạo". Ví dụ: ridiculous, ridicule, deride, derision
- **solv / solut** /sɑːlv/ · /səˈluːt/: (gốc) tháo gỡ, hòa tan. Latinh solvere, solutus "tháo gỡ, giải phóng". Ví dụ: solution, solve, absolute, resolution, resolve, dissolve
- **term (terminus)**: (gốc) giới hạn, ranh giới. Latinh terminus "ranh giới, điểm cuối". Ví dụ: term, determine, determination, terminal, terminate
- **sect / seg** /sekt/: (gốc) cắt, chia. Latinh secare, sectus "cắt". Ví dụ: section, insect, sector, intersection, segment
- **voc / vok** /voʊk/ · /voʊk/: (gốc) gọi, tiếng nói. Latinh vocare "gọi", vox "tiếng nói". Ví dụ: vocabulary, vocal, advocate, provoke, evoke, invoke
- **cogn / gnos** /kɑːɡn/ · /noʊs/: (gốc) biết, nhận biết. Latinh cognoscere "nhận biết"; Hy Lạp gignoskein "biết". Ví dụ: recognize, recognition, cognitive, diagnose, diagnosis
- **doc / doct** /dɑːk/: (gốc) dạy. Latinh docere, doctus "dạy". Ví dụ: doctor, document, documentary, doctrine, documentation
- **tang / tact / ting** /tæŋ/ · /tækt/ · /tɪŋ/: (gốc) chạm, tiếp xúc. Latinh tangere, tactus "chạm". Ví dụ: contact, intact, tangible, contingent, tangent
- **soci** /ˈsoʊsi/: (gốc) bạn, người cùng nhóm. Latinh socius "bạn, người đồng hành". Ví dụ: social, society, associate, association, socialist
- **lev** /lev/: (gốc) nhẹ, nâng lên. Latinh levis "nhẹ", levare "nâng lên". Ví dụ: elevator, relevant, elevate, alleviate, levy
- **nov** /noʊv/: (gốc) mới. Latinh novus "mới". Ví dụ: novel, innovation, innovative, innovate, renovate, novice
- **dom / domin** /dɑːm/ · /ˈdoʊmɪn/: (gốc) nhà, chủ nhà. Latinh domus "nhà", dominus "chủ nhà". Ví dụ: domestic, dominate, domain, predominant, dominant
- **grat** /ɡræt/: (gốc) vừa lòng, biết ơn. Latinh gratus "vừa lòng, biết ơn", gratia "sự yêu mến, lòng biết ơn". Ví dụ: grateful, congratulate, gratitude, gratify, gratuitous
- **hosp / host** /hoʊst/: (gốc) khách, chủ nhà; kẻ thù. Latinh hospes "khách, chủ nhà", hostis "kẻ thù". Ví dụ: hospital, host, hospitality, hostage, hostile, hospitable
- **lax / leas** /læks/ · /liːz/: (gốc) nới lỏng, thả ra. Latinh laxare "nới lỏng". Ví dụ: relax, relaxed, release, relaxation, lax
- **stingu / stinct** /ˈstɪŋɡuː/ · /stɪŋkt/: (gốc) châm, kích thích; dập tắt. Latinh stinguere, stinctus "châm, dập tắt". Ví dụ: distinct, distinguish, distinction, distinctive, instinct
- **test** /test/: (gốc) nhân chứng, làm chứng. Latinh testis "nhân chứng", testari "làm chứng". Ví dụ: protest, contest, testify, testimony, attest

### Gốc ít gặp (93 mục)

#### Gốc ít gặp

Mỗi gốc ở đây có 2–4 từ trong Oxford 3000/5000, Academic Word List hoặc thẻ từ của khóa; hay gặp trong văn bản học thuật.

- **tac / tic** /ˈtiːˈeɪˈsiː/ · /tɪk/: (gốc) im lặng, không nói ra. Latinh tacere "im lặng". Ví dụ: tacit, tacitly, reticent, reticence
- **ten / tin** /ten/ · /tɪn/: (gốc) mỏng, làm mỏng đi. Latinh tenuis "mỏng". Ví dụ: tenuous, attenuate, extenuate
- **lat** /lɑːt/: (gốc) rộng; bên hông, bên cạnh. Latinh latus "rộng" và latus "bên hông". Ví dụ: lateral, latitude, bilateral, collateral
- **plac / plat** /plæk/: (gốc) mặt phẳng rộng, nơi chốn. Latinh platea "đường rộng, quảng trường", từ Hy Lạp platys "rộng, phẳng". Ví dụ: place, replace, plate, platform, plaza, plateau
- **aud / audit** /ɔːd/ · /ˈɔːdɪt/: (gốc) nghe. Latinh audire, auditus "nghe". Ví dụ: audience, audio, audible, audit, audition
- **norm (gốc)** /nɔːrm/: (gốc) quy chuẩn, thước đo bình thường. Latinh norma "thước vuông, quy chuẩn". Ví dụ: normal, normally, enormous, norm, abnormal
- **flect / flex** /fleks/: (gốc) uốn cong, bẻ hướng. Latinh flectere, flexus "uốn cong". Ví dụ: reflect, flexible, flexibility, reflection, deflect
- **cred** /kred/: (gốc) tin. Latinh credere "tin". Ví dụ: credit, incredible, credible, credibility, incredulous
- **put** /pʊt/: (gốc) tính toán, suy xét. Latinh putare "tính toán, suy xét". Ví dụ: computer, compute, reputation, dispute, computation
- **pop** /pɑːp/: (gốc) người dân. Latinh populus "người dân". Ví dụ: popular, population, popularity, populous, depopulate
- **firm** /fɜːrm/: (gốc) vững chắc. Latinh firmus "vững chắc". Ví dụ: confirm, firm, firmly, confirmation, affirm
- **fort** /fɔːrt/: (gốc) mạnh, vững chắc. Latinh fortis "mạnh, vững chắc". Ví dụ: effort, comfort, fortress, fortify, fortitude
- **agr / agri** /ˈæɡri/: (gốc) đồng ruộng, đất canh tác. Latinh ager, agri "đồng ruộng". Ví dụ: agriculture, agricultural, agribusiness, agrarian
- **cresc / cret** /kres/ · /kriːt/: (gốc) lớn lên, tăng lên. Latinh crescere "lớn lên, tăng lên". Ví dụ: increase, decrease, concrete, crescent, accretion
- **son** /sʌn/: (gốc) âm thanh, tiếng vang. Latinh sonus "âm thanh", sonare "phát ra âm thanh". Ví dụ: sound, consonant, sonic, resonate, resonance
- **urb** /ɜːrb/: (gốc) thành phố. Latinh urbs "thành phố". Ví dụ: suburb, urban, suburban, urbanize, urbanization
- **cand** /kænd/: (gốc) trắng, sáng. Latinh candere "trắng sáng". Ví dụ: candidate, candle, candid, candidacy, incandescent
- **clin / cliv** /klaɪn/ · /klɪv/: (gốc) nghiêng, cúi. Latinh clinare "nghiêng", clivus "dốc"; Hy Lạp klinein "nghiêng, nằm". Ví dụ: clinic, decline, clinical, inclined, incline
- **labor** /ˈleɪbər/: (gốc) làm việc, lao động. Latinh labor "công việc, sự nhọc nhằn", laborare "làm việc". Ví dụ: laboratory, collaborate, collaboration, elaborate, laborious
- **neg** /neɡ/: (gốc) nói không, phủ nhận. Latinh negare "nói không, phủ nhận". Ví dụ: negative, negate, negation, negatively, negativity
- **vad / vas** /veɪd/ · /veɪs/: (gốc) đi, bước tới. Latinh vadere "đi, bước tới". Ví dụ: invade, invasion, evade, evasive, pervade
- **vig / veg** /vɪɡ/: (gốc) tỉnh thức, khỏe mạnh, đầy sức sống. Latinh vigil "tỉnh thức"; vigere "khỏe mạnh, tràn đầy sức sống"; vegetus "khỏe mạnh, đầy sức sống". Ví dụ: vegetable, vegetation, vigorous, vigor, vigilant
- **volv / volut** /vɑːlv/ · /vəˈluːt/: (gốc) cuộn, lăn, xoay. Latinh volvere "cuộn, lăn", volutum "đã cuộn, đã lăn". Ví dụ: involve, evolve, evolution, revolution, convoluted
- **clar**: (gốc) rõ ràng, sáng rõ. Latinh clarus "sáng, rõ ràng". Ví dụ: declare, clarify, declaration, clarity
- **text (textus)**: (gốc) dệt, kết thành tấm. Latinh texere "dệt", textus "tấm vải, thứ được dệt". Ví dụ: text, context, textile, texture, textual
- **flu / flux** /fluː/ · /flʌks/: (gốc) chảy, tuôn. Latinh fluere "chảy", fluxus "sự chảy". Ví dụ: influence, fluid, influential, influx, fluctuate
- **frag / fract** /fræɡ/ · /frækt/: (gốc) bẻ gãy, làm vỡ. Latinh frangere "bẻ gãy", fractus "đã bị bẻ gãy". Ví dụ: fraction, fragment, fragile, fracture, infraction
- **pel / puls** /pʊlz/: (gốc) đẩy, thúc ép. Latinh pellere "đẩy", pulsus "đã bị đẩy". Ví dụ: compulsory, compel, pulse, propel, repel, dispel
- **via / vi** /ˈvaɪə/: (gốc) con đường, lối đi. Latinh via "con đường". Ví dụ: obvious, via, previous, deviate, deviation
- **cert** /sɜːrt/: (gốc) chắc chắn. Latinh certus "chắc chắn". Ví dụ: certain, certainty, certificate, certify, ascertain
- **civ** /sɪv/: (gốc) công dân. Latinh civis "công dân". Ví dụ: citizen, civil, civilization, civic
- **corp / corpor** /kɔːrp/: (gốc) cơ thể. Latinh corpus "cơ thể". Ví dụ: corpse, corporate, corporation, incorporate, corporal
- **crim / culp** /krɪm/ · /kʌlp/: (gốc) tội, lỗi. Latinh crimen "tội, lời buộc tội"; culpa "lỗi". Ví dụ: crime, criminal, incriminate, culpable, culpability
- **hum** /hʌm/: (gốc) đất, thấp. Latinh humus "đất"; humilis "thấp, gần mặt đất". Ví dụ: humble, humility, humiliate, humus, exhume
- **pac / peas** /pæk/ · /piːz/: (gốc) hòa bình, làm yên. Latinh pax "hòa bình", pacare "làm yên". Ví dụ: peace, peaceful, pacify, appease, pacifist
- **alt** /ɑːlt/: (gốc) cao. Latinh altus "cao". Ví dụ: altitude, exalt, altimeter, altitudinal
- **liber** /ˈlɪbər/: (gốc) tự do. Latinh liber "tự do". Ví dụ: liberty, liberal, liberate, liberation
- **nutri / nur** /ˈnuːtri/ · /nʊr/: (gốc) nuôi dưỡng. Latinh nutrire "nuôi dưỡng". Ví dụ: nurse, nutrition, nursery, nurture, nourish
- **rog** /rɑːɡ/: (gốc) hỏi, yêu cầu. Latinh rogare "hỏi, yêu cầu". Ví dụ: interrogate, interrogation, derogatory, prerogative, abrogate
- **vor** /vɔːr/: (gốc) ăn, nuốt chửng. Latinh vorare "nuốt chửng". Ví dụ: devour, carnivore, herbivore, omnivore, voracious
- **fid** /fɪd/: (gốc) tin tưởng, trung thành. Latinh fidere "tin tưởng", fides "niềm tin, lòng trung thành". Ví dụ: confident, confidence, confide, confidential, fidelity
- **preci** /ˈpresi/: (gốc) giá trị, giá cả. Latinh pretium "giá cả, giá trị". Ví dụ: appreciate, precious, appreciation, depreciate, depreciation
- **scend / scent** /sent/: (gốc) leo, trèo. Latinh scandere "leo, trèo". Ví dụ: ascend, descend, ascent, descent, transcend
- **claim / clam** /kleɪm/ · /klæm/: (gốc) kêu lên, hô to. Latinh clamare "kêu lên, hô to". Ví dụ: claim, reclaim, proclaim, acclaim, exclaim
- **monstr** /mɑːnstr/: (gốc) chỉ ra, cho thấy. Latinh monstrare "chỉ ra, cho thấy". Ví dụ: demonstrate, demonstration, demonstrative, demonstrator
- **anim** /ˈænɪm/: (gốc) sự sống, tinh thần. Latinh anima "hơi thở, sự sống, linh hồn", animus "tinh thần". Ví dụ: animal, animation, inanimate, unanimous, animosity
- **estim** /ˈestəm/: (gốc) định giá, đánh giá. Latinh aestimare "định giá, đánh giá". Ví dụ: estimate, estimation, overestimate, underestimate, estimable
- **simil / simul** /ˈsɪməl/ · /ˈsɪmjəl/: (gốc) giống nhau, cùng lúc. Latinh similis "giống nhau"; simul "cùng lúc". Ví dụ: similar, simulate, simulation, simultaneous, assimilate
- **dens** /denz/: (gốc) đặc, dày. Latinh densus "đặc, dày". Ví dụ: dense, density, condense, condensation
- **dur** /dʊr/: (gốc) cứng, bền. Latinh durus "cứng, bền". Ví dụ: endure, duration, durable, durability, duress
- **limin** /ˈlɪmən/: (gốc) ngưỡng cửa, ranh giới. Latinh limen "ngưỡng cửa". Ví dụ: eliminate, preliminary, subliminal, liminal
- **migr** /maɪɡr/: (gốc) di cư, chuyển chỗ ở. Latinh migrare "di chuyển, di cư". Ví dụ: immigrant, migrate, migration, migratory
- **sem / semin** /sem/ · /ˈsemən/: (gốc) hạt giống, gieo mầm. Latinh semen "hạt giống". Ví dụ: seminar, semen, seminal, disseminate, inseminate
- **fortu** /ˈfɔːrtʃuː/: (gốc) vận may, sự tình cờ. Latinh fortuna "vận may, số phận". Ví dụ: fortune, fortunate, misfortune, unfortunately, fortuitous
- **fug** /fjuːɡ/: (gốc) chạy trốn. Latinh fugere "chạy trốn". Ví dụ: refugee, refuge, fugitive, subterfuge
- **linqu / lict** /lɪŋkw/ · /lɪkt/: (gốc) bỏ lại, để lại. Latinh linquere "bỏ lại", relictus "được để lại". Ví dụ: relinquish, delinquent, delinquency, derelict, dereliction
- **liter** /ˈliːtər/: (gốc) chữ cái, văn chương. Latinh littera "chữ cái". Ví dụ: literature, literally, literary, literate, illiterate
- **plaud / plaus / plod / plos** /plɑːd/: (gốc) vỗ tay, đập. Latinh plaudere "vỗ tay, đập", plausus "sự vỗ tay". Ví dụ: explode, explosion, applaud, applause, plausible
- **potent (gốc)** /ˈpoʊtənt/: (gốc) mạnh mẽ, có sức mạnh. Latinh potens "có sức mạnh, có khả năng". Ví dụ: potential, potentially, potent, potency, impotent
- **surg / surrect** /sɜːrdʒ/ · /səˈrekt/: (gốc) trỗi dậy, dâng lên. Latinh surgere "trỗi dậy". Ví dụ: surge, resurrection, resurgence, insurgent, insurrection
- **suad / suas** /sweɪd/ · /sweɪs/: (gốc) khuyên nhủ, thuyết phục. Latinh suadere "khuyên nhủ, thuyết phục". Ví dụ: persuade, persuasion, persuasive, dissuade
- **acerb / acri** /ˈɑːkri/: (gốc) chua, đắng, gay gắt. Latinh acerbus "chua, đắng", acer "sắc, cay". Ví dụ: acrid, exacerbate, acerbic, acrimony
- **alien** /ˈeɪliən/: (gốc) thuộc về người khác, xa lạ. Latinh alienus "thuộc về người khác, xa lạ". Ví dụ: alien, alienate, alienation, inalienable
- **greg** /ɡreɡ/: (gốc) bầy đàn, nhóm người. Latinh grex, gregis "bầy, đàn". Ví dụ: congregation, congregate, segregate, aggregate, gregarious
- **sanct** /sæŋkt/: (gốc) thiêng liêng, được tôn kính. Latinh sanctus "thiêng liêng, được tôn kính". Ví dụ: sanctuary, sanction, sanctify, sanctity, sanctimonious
- **vulner** /ˈvʌlnər/: (gốc) vết thương, sự tổn thương. Latinh vulnus, vulneris "vết thương". Ví dụ: vulnerable, vulnerability, invulnerable, invulnerability
- **cav** /kæv/: (gốc) rỗng, hốc. Latinh cavus "rỗng". Ví dụ: cave, cavity, cavern, excavate, excavation
- **grav / griev** /ɡræv/ · /ɡriːv/: (gốc) nặng, nghiêm trọng. Latinh gravis "nặng, nghiêm trọng". Ví dụ: grave, grieve, grievous, gravity, aggravate
- **flam / flagr** /flæm/: (gốc) ngọn lửa, cháy. Latinh flamma "ngọn lửa", flagrare "bốc cháy". Ví dụ: flame, flammable, inflammation, inflame, flagrant
- **flor / herb / foli** /flɔːr/ · /ɜːrb/: (gốc) hoa, cây cỏ, lá. Latinh flos, floris "hoa", herba "cây cỏ", folium "lá". Ví dụ: florist, herb, floral, herbal, foliage, flora
- **insul** /ˈɪnsəl/: (gốc) hòn đảo. Latinh insula "hòn đảo". Ví dụ: peninsula, insulate, insulation, insular
- **matur** /məˈtʃʊr/: (gốc) chín, trưởng thành. Latinh maturus "chín, đúng độ". Ví dụ: mature, maturity, premature, prematurely
- **bell** /bel/: (gốc) chiến tranh. Latinh bellum "chiến tranh". Ví dụ: rebellion, rebellious, belligerent, bellicose, antebellum
- **fall / fals** /fɔːl/: (gốc) lừa dối, sai lầm. Latinh fallere "lừa dối", falsus "sai, giả". Ví dụ: false, falsely, fallacy, falsify, infallible
- **mut** /mjuːt/: (gốc) thay đổi, trao đổi. Latinh mutare "thay đổi, trao đổi". Ví dụ: mutual, commute, mutate, mutation, immutable
- **noc / nox** /nɑːk/ · /nɑːks/: (gốc) gây hại. Latinh nocere "gây hại", noxa "sự gây hại". Ví dụ: innocent, innocence, innocuous, noxious
- **patr / patern / matr / matern** /pætr/ · /ˈpætərn/ · /mætr/: (gốc) cha, mẹ. Latinh pater "cha", paternus "thuộc về cha", mater "mẹ". Ví dụ: maternal, paternal, patron, patriot, expatriate
- **ped** /ped/: (gốc) bàn chân. Latinh pes, pedis "bàn chân". Ví dụ: pedestrian, pedal, expedition, impede, expedite
- **san** /sæn/: (gốc) khỏe mạnh, tỉnh táo. Latinh sanus "khỏe mạnh, tỉnh táo". Ví dụ: sane, sanity, sanitary, sanitation, sanitize
- **temper** /ˈtempər/: (gốc) pha trộn, điều chỉnh cho vừa mức. Latinh temperare "pha trộn, điều chỉnh". Ví dụ: temperature, temper, temperament, temperate
- **torqu / tort** /tɔːrt/: (gốc) vặn, xoắn. Latinh torquere "vặn, xoắn", tortus "bị vặn". Ví dụ: torture, distort, distortion, contort, tortuous
- **turb** /tɜːrb/: (gốc) khuấy động, làm xáo trộn. Latinh turbare "khuấy động, làm xáo trộn". Ví dụ: disturb, disturbance, turbulent, turbulence, perturb
- **vag** /væɡ/: (gốc) đi lang thang. Latinh vagari "đi lang thang", vagus "lang thang". Ví dụ: vague, vagrant, vagabond, extravagant, vagary
- **spers / spars** /spɜːrs/ · /spɑːrs/: (gốc) rải, phân tán. Latinh spargere "rải", sparsus "được rải". Ví dụ: sparse, disperse, dispersion, intersperse, aspersion
- **arbitr** /ˈɑːrbətər/: (gốc) phán xét, phân xử. Latinh arbiter "người phán xử". Ví dụ: arbitrary, arbitrate, arbitration, arbitrator, arbitral
- **brev** /brev/: (gốc) ngắn. Latinh brevis "ngắn". Ví dụ: brevity, abbreviate, abbreviation, abbreviated
- **null / nihil** /nʌl/: (gốc) không có gì, không. Latinh nullus "không có, không một", nihil "không có gì". Ví dụ: null, nullify, annihilate, nullification, nihilism
- **astr / aster / stell** /stel/: (gốc) ngôi sao. Hy Lạp astron "ngôi sao"; Latinh stella "ngôi sao". Ví dụ: astronaut, astronomy, stellar, constellation, disaster, asterisk
- **dorm / somn** /dɔːrm/: (gốc) ngủ, giấc ngủ. Latinh dormire "ngủ", somnus "giấc ngủ". Ví dụ: dormitory, dormant, insomnia, somnolent, somnambulism
- **plac** /plæk/: (gốc) làm vui lòng, xoa dịu. Latinh placare "xoa dịu", placere "làm vui lòng". Ví dụ: placid, placate, complacent, complacency, implacable
- **punct / pung** /pʌŋ/: (gốc) đâm, điểm. Latinh pungere "đâm", punctus "được đâm". Ví dụ: punctual, punctuation, puncture, punctuate, pungent
- **trud / trus** /trʌs/: (gốc) đẩy, ép. Latinh trudere "đẩy", trusus "được đẩy". Ví dụ: intrude, intrusion, protrude, extrude, obtrusive
- **verg** /vɜːrdʒ/: (gốc) nghiêng, hướng về. Latinh vergere "nghiêng, hướng về". Ví dụ: converge, diverge, convergence, divergence, divergent

## A1 (88 mục)

### Gốc Latinh Quen Thuộc & Đời Sống Cơ Bản (88 mục)

#### Thẻ từ

Từ đây là thẻ từ, xếp theo cấp của từ (A1–C2). Ghi chú của mỗi thẻ tách từ thành hình vị và nêu từ Latinh gốc; hãy đối chiếu với các thẻ hình vị đã học.

- **action** /ˈækʃən/ (n, A1): hành động, việc làm. Cấu tạo: act (làm, hành động) + -ion (chỉ hành động). Nguồn: Latinh actio "hành động, việc làm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: We need to take quick action to solve this issue. (Chúng ta cần hành động nhanh chóng để giải quyết vấn đề này.)
- **actor** /ˈæktər/ (n, A1): diễn viên. Cấu tạo: act (diễn xuất) + -or (người thực hiện). Nguồn: Latinh actor "người thực hiện", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The famous actor spoke to students about film making. (Diễn viên nổi tiếng đã trò chuyện với học sinh về việc làm phim.)
- **arrive** /əˈraɪv/ (v, A1): đến, đến nơi. Nguồn: Latinh thời Trung cổ adripare "cập bờ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The morning train will arrive at nine o'clock sharp. (Chuyến tàu sáng sẽ đến đúng chín giờ.)
- **change** /tʃeɪndʒ/ (v, A1): thay đổi, đổi. Nguồn: Latinh cambire "trao đổi, đổi chác", qua tiếng Pháp. Ví dụ: People often change their plans when the weather turns bad. (Mọi người thường thay đổi kế hoạch khi thời tiết xấu đi.)
- **complete** /kəmˈplit/ (v, A1): hoàn thành, điền xong. Cấu tạo: com- (hoàn toàn) + plet (làm đầy). Nguồn: Latinh completus "đã làm đầy, đã hoàn thành". Ví dụ: Please complete this registration form before the class starts. (Vui lòng điền xong phiếu đăng ký này trước khi lớp học bắt đầu.)
- **correct** /kəˈrɛkt/ (adj, A1): đúng, chính xác. Cấu tạo: cor- (cùng) + rect (thẳng). Nguồn: Latinh correctus "đã sửa, đúng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She gave the correct answer to the teacher's question. (Cô ấy đã đưa ra câu trả lời chính xác cho câu hỏi của giáo viên.)
- **decide** /dɪˈsaɪd/ (v, A1): quyết định. Cấu tạo: de- (xuống, tách ra) + cid (cắt). Nguồn: Latinh decidere "cắt bỏ, quyết định", qua tiếng Pháp. Ví dụ: They must decide where to spend their summer holiday. (Họ phải quyết định nơi đi nghỉ hè.)
- **describe** /dɪˈskraɪb/ (v, A1): miêu tả, mô tả. Cấu tạo: de- (ra, tách ra) + scrib (viết). Nguồn: Latinh describere "chép lại, mô tả", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Can you describe the person you met at the library? (Bạn có thể miêu tả người bạn đã gặp ở thư viện không?)
- **different** /ˈdɪfərənt/ (adj, A1): khác, khác biệt. Cấu tạo: dif- (tách ra) + fer (mang) + -ent (có tính chất). Nguồn: Latinh differens "khác biệt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Each country has a different culture and lifestyle. (Mỗi quốc gia có nền văn hóa và lối sống khác nhau.)
- **difficult** /ˈdɪfəkəlt/ (adj, A1): khó, khó khăn. Nguồn: Latinh difficilis "khó làm, khó", qua tiếng Pháp. Ví dụ: This exam was much more difficult than we expected. (Bài kiểm tra này khó hơn nhiều so với chúng tôi dự tính.)
- **dinner** /ˈdɪnər/ (n, A1): bữa tối, bữa ăn chính. Nguồn: Latinh bình dân disiunare "ăn sau khi nhịn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The whole family gathers for dinner every Sunday evening. (Cả gia đình quây quần ăn tối vào mỗi Chủ nhật.)
- **discuss** /dɪˈskʌs/ (v, A1): thảo luận, bàn luận. Cấu tạo: dis- (tách ra) + cuss (lắc). Nguồn: Latinh discutere "lắc cho tách ra, xem xét, thảo luận", qua tiếng Pháp. Ví dụ: We will discuss the new project during tomorrow's meeting. (Chúng tôi sẽ thảo luận về dự án mới trong cuộc họp ngày mai.)
- **doctor** /ˈdɑktər/ (n, A1): bác sĩ. Nguồn: Latinh doctor "người dạy", qua tiếng Pháp. Ví dụ: You should see a doctor if your headache continues. (Bạn nên đi khám bác sĩ nếu cơn đau đầu vẫn kéo dài.)
- **example** /ɪɡˈzæmpəl/ (n, A1): ví dụ, tấm gương. Nguồn: Latinh exemplum "mẫu, vật làm mẫu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The teacher gave a clear example to explain the rule. (Giáo viên đã đưa ra một ví dụ rõ ràng để giải thích quy tắc.)
- **exercise** /ˈɛksərsaɪz/ (v, A1): tập thể dục, rèn luyện. Nguồn: Latinh exercitium "sự rèn luyện, bài tập", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Many doctors advise people to exercise for thirty minutes daily. (Nhiều bác sĩ khuyên mọi người nên tập thể dục ba mươi phút mỗi ngày.)
- **explain** /ɪkˈspleɪn/ (v, A1): giải thích, làm rõ. Cấu tạo: ex- (ra ngoài) + plain (bằng phẳng, rõ ràng). Nguồn: Latinh explanare "trải phẳng, làm rõ, giải thích", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He tried to explain the math formula to his friend. (Anh ấy cố gắng giải thích công thức toán cho bạn của mình.)
- **fact** /fækt/ (n, A1): sự thật, dữ kiện. Nguồn: Latinh factum "việc đã làm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It is a known fact that water freezes at zero degrees Celsius. (Một sự thật ai cũng biết là nước đóng băng ở không độ C.)
- **family** /ˈfæməli/ (n, A1): gia đình. Nguồn: Latinh familia "những người trong một nhà". Ví dụ: His family lives in a quiet countryside town. (Gia đình anh ấy sống ở một thị trấn miền quê yên bình.)
- **famous** /ˈfeɪməs/ (adj, A1): nổi tiếng. Cấu tạo: fame (danh tiếng) + -ous (có tính chất). Nguồn: Latinh famosus "nổi tiếng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Paris is famous for its stunning architecture and art museums. (Paris nổi tiếng với kiến trúc tuyệt đẹp và các bảo tàng nghệ thuật.)
- **final** /ˈfaɪnəl/ (adj, A1): cuối cùng, chung kết. Cấu tạo: fin (kết thúc) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh finalis "thuộc về phần cuối hoặc ranh giới", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Today is the final day of our summer training course. (Hôm nay là ngày cuối cùng của khóa tập huấn mùa hè của chúng tôi.)
- **finish** /ˈfɪnɪʃ/ (v, A1): hoàn thành, kết thúc. Nguồn: Latinh finire "kết thúc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Remember to finish your homework before going out to play. (Hãy nhớ làm xong bài tập về nhà trước khi ra ngoài chơi.)
- **flower** /ˈflaʊər/ (n, A1): hoa, bông hoa. Nguồn: Latinh flos "hoa", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She planted a bright red flower in the front garden. (Cô ấy đã trồng một cây hoa đỏ rực ở khu vườn phía trước.)
- **form** /fɔrm/ (n, A1): mẫu đơn, hình thức. Nguồn: Latinh forma "hình dạng, khuôn mẫu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Please fill in this application form with your personal details. (Vui lòng điền thông tin cá nhân vào mẫu đơn đăng ký này.)
- **fruit** /frut/ (n, A1): trái cây (hoa quả). Nguồn: Latinh fructus "hoa trái, sản vật", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Eating fresh fruit daily provides essential vitamins for the body. (Ăn trái cây tươi mỗi ngày cung cấp các vitamin cần thiết cho cơ thể.)
- **future** /ˈfjutʃər/ (n, A1): tương lai. Nguồn: Latinh futurus "sẽ là, sẽ xảy ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Hard work today builds a brighter future for tomorrow. (Chăm chỉ hôm nay sẽ giúp xây dựng một tương lai tươi sáng hơn.)
- **hospital** /ˈhɑspɪtəl/ (n, A1): bệnh viện. Cấu tạo: hospit (khách) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh hậu kỳ hospitale "nhà khách, nơi trú ngụ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The wounded driver was taken directly to the local hospital. (Người tài xế bị thương đã được đưa thẳng đến bệnh viện địa phương.)
- **hotel** /hoʊˈtɛl/ (n, A1): khách sạn. Nguồn: Latinh hậu kỳ hospitalis "nhà khách, nơi trú ngụ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: We stayed at a comfortable hotel near the beach. (Chúng tôi đã nghỉ tại một khách sạn tiện nghi gần bãi biển.)
- **hour** /ˈaʊər/ (n, A1): giờ, tiếng đồng hồ. Nguồn: Latinh hora "giờ", từ Hy Lạp hora "khoảng thời gian", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The flight from Hanoi to Danang takes just over an hour. (Chuyến bay từ Hà Nội vào Đà Nẵng chỉ mất hơn một tiếng đồng hồ.)
- **imagine** /ɪˈmædʒən/ (v, A1): tưởng tượng, hình dung. Nguồn: Latinh imaginor "hình dung", từ imago "hình ảnh", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It is easy to imagine how beautiful the city looks at night. (Thật dễ hình dung thành phố đẹp như thế nào vào ban đêm.)
- **important** /ɪmˈpɔrtənt/ (adj, A1): quan trọng. Cấu tạo: im- (vào trong) + port (mang) + -ant (có tính chất). Nguồn: Latinh thời Trung cổ important-, importans "quan trọng". Ví dụ: Good communication is an important factor in teamwork. (Giao tiếp tốt là một yếu tố quan trọng khi làm việc nhóm.)
- **include** /ɪnˈklud/ (v, A1): bao gồm, tính cả. Cấu tạo: in- (vào trong) + clud (đóng). Nguồn: Latinh includere "đóng vào trong, bao gồm". Ví dụ: Does the room price include breakfast and internet service? (Giá phòng đã bao gồm bữa sáng và dịch vụ internet chưa?)
- **information** /ˌɪnfərˈmeɪʃən/ (n, A1): thông tin. Cấu tạo: inform (thông báo) + -ation (chỉ hành động hoặc kết quả). Nguồn: Latinh informatio "sự hình thành, sự giáo dục", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The tourist office provides helpful information for travelers. (Văn phòng du lịch cung cấp thông tin hữu ích cho du khách.)
- **interest** /ˈɪntrəst/ (n, A1): sự quan tâm, hứng thú. Cấu tạo: inter- (giữa) + est (là, tồn tại). Nguồn: Latinh interesse "có liên quan, tạo sự khác biệt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She showed great interest in learning foreign languages. (Cô ấy tỏ ra rất hứng thú với việc học ngoại ngữ.)
- **introduce** /ˌɪntrəˈdus/ (v, A1): giới thiệu, đưa vào. Cấu tạo: intro- (vào trong) + duc (dẫn). Nguồn: Latinh introducere "dẫn vào", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Allow me to introduce my new colleague to the department. (Cho phép tôi giới thiệu đồng nghiệp mới của mình với mọi người trong phòng ban.)
- **language** /ˈlæŋɡwədʒ/ (n, A1): ngôn ngữ, tiếng. Nguồn: Latinh lingua "lưỡi, lời nói, ngôn ngữ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: English is a useful language for global communication. (Tiếng Anh là một ngôn ngữ hữu ích cho giao tiếp trên toàn thế giới.)
- **large** /lɑrdʒ/ (adj, A1): lớn, rộng. Nguồn: Latinh largus "dồi dào, lớn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: They bought a large dining table for their new house. (Họ đã mua một chiếc bàn ăn lớn cho ngôi nhà mới của mình.)
- **lesson** /ˈlɛsən/ (n, A1): bài học, tiết học. Nguồn: Latinh lectio "bài đọc, việc đọc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The morning lesson helped pupils understand basic grammar rules. (Tiết học buổi sáng đã giúp học sinh hiểu các quy tắc ngữ pháp cơ bản.)
- **letter** /ˈlɛtər/ (n, A1): bức thư, chữ cái. Nguồn: Latinh littera "chữ cái", dạng số nhiều có nghĩa là "thư", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He received a handwritten letter from an old school friend. (Anh ấy nhận được một bức thư viết tay từ một người bạn học cũ.)
- **line** /laɪn/ (n, A1): đường kẻ, hàng, dòng. Nguồn: Anh cổ line "dây, hàng, đường", về sau chịu ảnh hưởng của Latinh linea "đường kẻ" qua tiếng Pháp. Ví dụ: Please draw a straight line beneath the main heading. (Vui lòng kẻ một đường thẳng bên dưới tiêu đề chính.)
- **main** /meɪn/ (adj, A1): chính, chủ yếu. Nguồn: Anh cổ mægen "sức mạnh", một phần từ Bắc Âu cổ megn "mạnh"; không bắt nguồn từ Latinh. Ví dụ: The main entrance to the building opens onto the central square. (Lối vào chính của tòa nhà mở ra quảng trường trung tâm.)
- **member** /ˈmɛmbər/ (n, A1): thành viên. Nguồn: Latinh membrum "chi, bộ phận cơ thể", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Each member of the club contributes to organizing community events. (Mỗi thành viên của câu lạc bộ đều góp phần tổ chức các sự kiện cộng đồng.)
- **message** /ˈmɛsədʒ/ (n, A1): tin nhắn, thông điệp. Nguồn: Latinh thời Trung cổ missaticum "điều được gửi đi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She sent a quick message to confirm her arrival time. (Cô ấy đã gửi một tin nhắn ngắn để xác nhận giờ đến.)
- **modern** /ˈmɑdərn/ (adj, A1): hiện đại. Nguồn: Latinh hậu kỳ modernus "thuộc thời nay", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The new hospital is equipped with modern medical devices. (Bệnh viện mới được trang bị các thiết bị y tế hiện đại.)
- **moment** /ˈmoʊmənt/ (n, A1): khoảnh khắc, giây lát. Nguồn: Latinh momentum "chốc lát", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Please wait a moment while I check your flight ticket. (Vui lòng chờ một lát trong khi tôi kiểm tra vé máy bay của bạn.)
- **mountain** /ˈmaʊntən/ (n, A1): núi, ngọn núi. Nguồn: Latinh thời Trung cổ montania "vùng núi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The high mountain was covered with white snow all year. (Ngọn núi cao phủ đầy tuyết trắng quanh năm.)
- **move** /muv/ (v, A1): di chuyển, chuyển nhà. Nguồn: Pháp cổ mover "di chuyển". Ví dụ: The family plans to move to a larger apartment next month. (Gia đình dự định chuyển sang một căn hộ lớn hơn vào tháng tới.)
- **number** /ˈnʌmbər/ (n, A1): số, số lượng. Nguồn: Latinh numerus "số, số lượng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Write your telephone number at the bottom of the page. (Hãy viết số điện thoại của bạn ở cuối trang giấy.)
- **office** /ˈɔfɪs/ (n, A1): văn phòng, cơ quan. Nguồn: Latinh officium "bổn phận, chức vụ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She works at a technology company office in the city center. (Cô ấy làm việc tại văn phòng của một công ty công nghệ ở trung tâm thành phố.)
- **page** /peɪdʒ/ (n, A1): trang sách, trang giấy. Nguồn: Latinh pagina "trang viết", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Open your course book to page twenty-five for the reading task. (Hãy mở sách giáo trình đến trang hai mươi lăm để làm bài đọc.)
- **paint** /peɪnt/ (v, A1): sơn, vẽ bằng màu. Nguồn: Latinh pingere "vẽ, tô màu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: We decided to paint the kitchen walls bright yellow. (Chúng tôi quyết định sơn tường bếp màu vàng tươi.)
- **paper** /ˈpeɪpər/ (n, A1): giấy, tờ giấy. Nguồn: Hy Lạp papyros "cây cói giấy", qua tiếng Latinh papyrus và tiếng Pháp. Ví dụ: Do you have a clean sheet of paper for taking notes? (Bạn có một tờ giấy trắng để ghi chép không?)
- **parent** /ˈpɛrənt/ (n, A1): cha hoặc mẹ, phụ huynh. Nguồn: Latinh parens "cha hoặc mẹ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Every parent wants to provide a good education for their children. (Cha mẹ nào cũng muốn con mình được học hành tốt.)
- **part** /pɑrt/ (n, A1): phần, bộ phận. Nguồn: Latinh pars "phần, mảnh". Ví dụ: Reading comprehension is an essential part of the English exam. (Đọc hiểu là một phần quan trọng của bài thi tiếng Anh.)
- **party** /ˈpɑrti/ (n, A1): bữa tiệc, nhóm người. Nguồn: Pháp cổ partie "phần, phe, sự chia tách". Ví dụ: They invited all their close friends to the birthday party. (Họ đã mời tất cả bạn bè thân thiết đến bữa tiệc sinh nhật.)
- **people** /ˈpipəl/ (n, A1): mọi người, con người. Nguồn: Latinh populus "nhân dân, dân tộc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Many young people enjoy exploring new cities on foot. (Nhiều người trẻ thích đi bộ khám phá những thành phố mới.)
- **person** /ˈpərsən/ (n, A1): người, cá nhân. Nguồn: Latinh persona "mặt nạ diễn viên, vai diễn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She is a very kind and considerate person in everyday life. (Trong cuộc sống hằng ngày, cô ấy là người rất tốt bụng và chu đáo.)
- **picture** /ˈpɪktʃər/ (n, A1): bức tranh, bức ảnh. Nguồn: Latinh pictura "nghệ thuật hội họa, bức tranh". Ví dụ: A colorful picture hung on the living room wall. (Một bức tranh đầy màu sắc được treo trên tường phòng khách.)
- **place** /pleɪs/ (n, A1): nơi, địa điểm. Nguồn: Latinh platea "quảng trường, đường rộng", từ Hy Lạp plateia, qua tiếng Anh cổ và tiếng Pháp. Ví dụ: This quiet café is a wonderful place to read books. (Quán cà phê yên tĩnh này là một nơi tuyệt vời để đọc sách.)
- **plan** /plæn/ (n, A1): kế hoạch, dự định. Nguồn: Latinh planus "bằng phẳng", qua tiếng Pháp plan "mặt phẳng, bản vẽ mặt bằng". Ví dụ: We made a detailed travel plan for our trip to Da Lat. (Chúng tôi đã lập kế hoạch chi tiết cho chuyến đi Đà Lạt.)
- **plant** /plænt/ (n, A1): cây, thực vật. Nguồn: Latinh planta "mầm cây, cành giâm", qua tiếng Anh cổ. Ví dụ: Water the green plant twice a week to keep it healthy. (Hãy tưới nước cho cây hai lần mỗi tuần để cây luôn tươi tốt.)
- **poor** /pʊr/ (adj, A1): nghèo, kém chất lượng. Nguồn: Latinh pauper "nghèo", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The charity helps poor families in remote mountainous villages. (Hội từ thiện giúp đỡ các gia đình nghèo ở những bản làng miền núi xa xôi.)
- **popular** /ˈpɑpjələr/ (adj, A1): phổ biến, được ưa chuộng. Nguồn: Latinh popularis "thuộc về dân chúng". Ví dụ: Football is the most popular sport across the nation. (Bóng đá là môn thể thao phổ biến nhất trên toàn quốc.)
- **possible** /ˈpɑsəbəl/ (adj, A1): có thể, khả thi. Nguồn: Latinh possibilis "có thể", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It is possible to master basic vocabulary with daily practice. (Có thể nắm vững từ vựng cơ bản bằng cách luyện tập hằng ngày.)
- **prepare** /priˈpɛr/ (v, A1): chuẩn bị, sửa soạn. Cấu tạo: pre- (trước) + pare (chuẩn bị). Nguồn: Latinh praeparare "chuẩn bị trước", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She woke up early to prepare breakfast for the family. (Cô ấy thức dậy sớm để chuẩn bị bữa sáng cho gia đình.)
- **present** /ˈprɛzənt (adj, n); prɪˈzɛnt (v)/ (n, A1): món quà. Nguồn: Latinh praesens "có mặt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He received a lovely present from his grandparents on his birthday. (Cậu bé nhận được một món quà đáng yêu từ ông bà vào ngày sinh nhật.)
- **price** /praɪs/ (n, A1): giá cả, mức giá. Nguồn: Latinh pretium "giá trị, giá cả", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The store offered a reasonable price for the laptop. (Cửa hàng đưa ra mức giá hợp lý cho chiếc máy tính xách tay.)
- **project** /ˈprɑdʒɛkt (n); prəˈdʒɛkt (v)/ (n, A1): dự án, đề tài. Cấu tạo: pro- (ra trước) + ject (ném). Nguồn: Latinh proicere "ném ra trước". Ví dụ: Students worked together on an environmental science project. (Các học sinh cùng nhau thực hiện một dự án khoa học môi trường.)
- **question** /ˈkwɛstʃən/ (n, A1): câu hỏi, câu chất vấn. Nguồn: Latinh quaestio "sự tìm hiểu, câu hỏi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Feel free to raise your hand if you have any questions. (Đừng ngại giơ tay nếu bạn có câu hỏi nào.)
- **reason** /ˈrizən/ (n, A1): lý do, nguyên nhân. Nguồn: Latinh ratio "sự tính toán, suy xét", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She explained the main reason for her sudden absence. (Cô ấy giải thích lý do chính khiến mình đột ngột vắng mặt.)
- **remember** /rɪˈmɛmbər/ (v, A1): nhớ, ghi nhớ. Cấu tạo: re- (lại) + memor (nhớ). Nguồn: Latinh rememorari "nhớ lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Always remember to turn off the lights before leaving home. (Hãy luôn nhớ tắt đèn trước khi rời khỏi nhà.)
- **repeat** /rɪˈpit/ (v, A1): lặp lại, nhắc lại. Cấu tạo: re- (lại) + peat (tìm đến, yêu cầu). Nguồn: Latinh repetere "tìm lại, yêu cầu lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Could you please repeat your question more slowly? (Bạn có thể vui lòng nhắc lại câu hỏi chậm hơn một chút được không?)
- **report** /rɪˈpɔrt/ (n, A1): bản báo cáo, bản tin. Cấu tạo: re- (trở lại) + port (mang). Nguồn: Latinh reportare "mang về, báo lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The team submitted their monthly progress report on time. (Nhóm đã nộp báo cáo tiến độ hằng tháng đúng hạn.)
- **return** /rɪˈtərn/ (v, A1): quay trở về, trả lại. Cấu tạo: re- (trở lại) + turn (quay). Nguồn: Latinh thời trung cổ retornare "quay trở lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: They will return home from their vacation next Monday. (Họ sẽ trở về nhà sau kỳ nghỉ vào thứ Hai tuần tới.)
- **rule** /rul/ (n, A1): quy tắc, luật lệ. Nguồn: Latinh regula "thước, khuôn mẫu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Every player must obey the rule of fair play on the field. (Mọi cầu thủ đều phải tuân theo quy tắc chơi đẹp trên sân.)
- **science** /ˈsaɪəns/ (n, A1): khoa học. Nguồn: Latinh scientia "kiến thức", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Curiosity is the foundation of all progress in modern science. (Sự tò mò là nền tảng của mọi bước tiến trong khoa học hiện đại.)
- **sentence** /ˈsɛntəns/ (n, A1): câu văn. Nguồn: Latinh sententia "ý nghĩ, ý kiến", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Write a complete English sentence using this new vocabulary item. (Hãy viết một câu tiếng Anh hoàn chỉnh sử dụng từ mới này.)
- **station** /ˈsteɪʃən/ (n, A1): nhà ga, trạm. Nguồn: Latinh statio "vị trí đứng, nơi đóng quân", qua tiếng Pháp. Ví dụ: We agreed to meet in front of the central railway station. (Chúng tôi đã hẹn gặp nhau trước nhà ga trung tâm.)
- **study** /ˈstʌdi/ (v, A1): học tập, nghiên cứu. Nguồn: Latinh studium "sự say mê, học tập", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She prefers to study in the library where it is completely silent. (Cô ấy thích học trong thư viện, nơi hoàn toàn yên tĩnh.)
- **subject** /ˈsʌbdʒɛkt/ (n, A1): môn học, chủ đề. Cấu tạo: sub- (dưới) + ject (ném, đặt). Nguồn: Latinh subiectum "chủ đề của một mệnh đề", qua tiếng Pháp. Ví dụ: History is his favorite subject at secondary school. (Lịch sử là môn học yêu thích của cậu ấy ở trường trung học.)
- **table** /ˈteɪbəl/ (n, A1): cái bàn, bảng số liệu. Nguồn: Latinh tabula "tấm ván, bảng". Ví dụ: They sat around the wooden dining table to enjoy their meal. (Họ ngồi quanh chiếc bàn ăn bằng gỗ để dùng bữa.)
- **text** /tɛkst/ (n, A1): văn bản, bài đọc. Nguồn: Latinh textus "cách viết, kết cấu của tác phẩm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Read the short text carefully before answering the questions. (Hãy đọc kỹ đoạn văn ngắn trước khi trả lời các câu hỏi.)
- **ticket** /ˈtɪkət/ (n, A1): vé. Nguồn: tiếng Pháp etiquette "nhãn, giấy ghi, vé". Ví dụ: You must show your train ticket to the conductor. (Bạn phải xuất trình vé tàu cho nhân viên soát vé.)
- **travel** /ˈtrævəl/ (v, A1): đi du lịch, đi lại. Nguồn: tiếng Pháp travailler "lao nhọc, chịu khổ". Ví dụ: They love to travel to different coastal towns during summer. (Họ thích đi du lịch đến các thị trấn ven biển khác nhau vào mùa hè.)
- **university** /ˌjunəˈvərsəti/ (n, A1): trường đại học. Nguồn: Latinh thời trung cổ universitas "tập thể, cộng đồng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He studied civil engineering at a prestigious national university. (Anh ấy học ngành kỹ thuật xây dựng tại một trường đại học quốc gia danh tiếng.)
- **use** /juz (v); jus (n)/ (v, A1): sử dụng, dùng. Nguồn: Latinh usus "việc sử dụng, thói quen", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Can I use your dictionary to look up this difficult word? (Tôi có thể dùng từ điển của bạn để tra từ khó này không?)
- **visit** /ˈvɪzɪt/ (v, A1): thăm, viếng thăm. Nguồn: Latinh visitare "đi xem, thăm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: We plan to visit our grandparents during the weekend. (Chúng tôi dự định đi thăm ông bà vào cuối tuần.)
- **order** /ˈɔrdər/ (v, A1): gọi món, đặt mua. Nguồn: Latinh ordo "hàng, thứ tự, cách sắp xếp", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Are you ready to order your main dish now? (Quý khách đã sẵn sàng gọi món chính chưa?)
- **practice** /ˈpræktəs/ (v, A1): luyện tập, thực hành. Nguồn: Latinh practica "sự thực hành". Ví dụ: You should practice speaking English every day to gain fluency. (Bạn nên luyện nói tiếng Anh mỗi ngày để nói lưu loát hơn.)

## A2 (90 mục)

### Mở Rộng Cấu Tạo Từ & Khái Niệm Đời Sống (90 mục)

- **predict** /prɪˈdɪkt/ (v, A2): dự đoán, tiên đoán. Cấu tạo: pre- (trước) + dict (nói). Nguồn: Latinh praedicere "nói trước". Ví dụ: Meteorologists predict heavy rainfall across the central coast. (Các nhà khí tượng học dự đoán mưa lớn khắp dải bờ biển miền Trung.)
- **benefit** /ˈbɛnəfɪt/ (n, A2): lợi ích. Nguồn: tiếng Pháp bienfait "việc tốt, ân huệ". Ví dụ: Regular exercise brings great physical and mental health benefits. (Tập thể dục đều đặn mang lại những lợi ích to lớn cho sức khỏe thể chất và tinh thần.)
- **react** /riˈækt/ (v, A2): phản ứng, đáp lại. Cấu tạo: re- (đáp lại) + act (hành động). Nguồn: tiếng Anh re- "đáp lại" + act "hành động". Ví dụ: How did the manager react when she heard the surprising news? (Người quản lý đã phản ứng thế nào khi nghe tin bất ngờ đó?)
- **accept** /ækˈsɛpt/ (v, A2): chấp nhận, đón nhận. Cấu tạo: ac- (tới) + cept (nhận, lấy). Nguồn: Latinh acceptare "nhận". Ví dụ: He was delighted to accept the invitation to speak at the seminar. (Anh ấy rất vui khi nhận lời mời phát biểu tại hội thảo.)
- **receive** /rəˈsiv/ (v, A2): nhận được, tiếp nhận. Cấu tạo: re- (trở lại) + ceive (nhận, lấy). Nguồn: Latinh recipere "nhận lại, tiếp nhận", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Did you receive an email confirming your ticket reservation? (Bạn đã nhận được email xác nhận việc đặt vé chưa?)
- **succeed** /səkˈsid/ (v, A2): thành công, kế nhiệm. Cấu tạo: suc- (dưới) + ceed (đi). Nguồn: Latinh succedere "đi theo, kế nhiệm, thành công", qua tiếng Pháp. Ví dụ: With determination and hard work, you will succeed in your studies. (Với quyết tâm và sự chăm chỉ, bạn sẽ thành công trong học tập.)
- **process** /ˈprɑsɛs/ (n, A2): quá trình, tiến trình. Cấu tạo: pro- (về phía trước) + cess (đi). Nguồn: Latinh processus "sự tiến lên, tiến trình", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Learning a new foreign language is a slow but rewarding process. (Học một ngoại ngữ mới là một quá trình chậm nhưng rất đáng giá.)
- **produce** /prəˈdus/ (v, A2): sản xuất, tạo ra. Cấu tạo: pro- (ra trước) + duce (dẫn). Nguồn: Latinh producere "dẫn ra trước". Ví dụ: The factory aims to produce eco-friendly packaging materials. (Nhà máy đặt mục tiêu sản xuất vật liệu đóng gói thân thiện với môi trường.)
- **reduce** /rəˈdus/ (v, A2): giảm bớt, cắt giảm. Cấu tạo: re- (trở lại) + duce (dẫn). Nguồn: Latinh reducere "dẫn trở lại, giảm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Using public transport helps reduce carbon emissions in cities. (Sử dụng phương tiện công cộng giúp giảm lượng khí thải các-bon trong thành phố.)
- **affect** /əˈfɛkt/ (v, A2): tác động đến, ảnh hưởng đến. Cấu tạo: af- (tới) + fect (làm). Nguồn: Latinh afficere "tác động đến, ảnh hưởng đến". Ví dụ: Severe air pollution can negatively affect respiratory health. (Ô nhiễm không khí nghiêm trọng có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe hô hấp.)
- **progress** /ˈprɑɡrɛs (n); prəˈɡrɛs (v)/ (n, A2): sự tiến bộ, bước tiến. Cấu tạo: pro- (về phía trước) + gress (bước đi). Nguồn: Latinh progressus "bước tiến", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The student made noticeable progress in his English pronunciation. (Cậu học sinh đã tiến bộ rõ rệt trong cách phát âm tiếng Anh.)
- **prevent** /prɪˈvɛnt/ (v, A2): ngăn chặn, phòng ngừa. Cấu tạo: pre- (trước) + vent (đến). Nguồn: Latinh praevenire "đến trước, đón trước". Ví dụ: Wearing a helmet helps prevent head injuries during a bicycle ride. (Đội nón bảo hiểm giúp ngăn ngừa chấn thương đầu khi đạp xe.)
- **audience** /ˈɔdiəns/ (n, A2): khán giả, thính giả. Nguồn: Latinh audientia "sự nghe", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The entire audience applauded enthusiastically at the end of the concert. (Toàn thể khán giả nhiệt liệt vỗ tay khi buổi hòa nhạc kết thúc.)
- **intelligent** /ɪnˈtɛlədʒənt/ (adj, A2): thông minh, sáng dạ. Nguồn: Latinh intellegens "có khả năng hiểu biết, nhận xét", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She is an exceptionally intelligent student who grasps concepts quickly. (Cô ấy là một học sinh đặc biệt thông minh, nắm bắt các khái niệm rất nhanh.)
- **provide** /prəˈvaɪd/ (v, A2): cung cấp, chu cấp. Cấu tạo: pro- (trước) + vide (nhìn). Nguồn: Latinh providere "nhìn trước, dự liệu". Ví dụ: The school library will provide free textbooks for all students. (Thư viện trường sẽ cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho tất cả học sinh.)
- **enormous** /ɪˈnɔrməs/ (adj, A2): rất lớn, khổng lồ. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + norm (chuẩn mực) + -ous (có tính chất). Nguồn: Latinh enormis "vượt ngoài chuẩn mực". Ví dụ: The construction project required an enormous investment of capital. (Dự án xây dựng đòi hỏi một khoản vốn đầu tư khổng lồ.)
- **sign** /saɪn/ (n, A2): biển báo, dấu hiệu. Nguồn: Latinh signum "dấu, ký hiệu". Ví dụ: Look at the traffic sign before making a turn at the crossroads. (Hãy nhìn biển báo giao thông trước khi rẽ ở ngã tư.)
- **term** /tərm/ (n, A2): học kỳ, thuật ngữ. Nguồn: Latinh terminus "ranh giới, giới hạn, kỳ hạn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Final exams take place at the end of the autumn term. (Các kỳ thi cuối kỳ diễn ra vào cuối học kỳ mùa thu.)
- **context** /ˈkɑntɛkst/ (n, A2): bối cảnh, ngữ cảnh. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + text (dệt). Nguồn: Latinh contextus "sự kết nối, ngữ cảnh". Ví dụ: You should always examine an unfamiliar word in its sentence context. (Bạn nên luôn xem xét một từ lạ trong ngữ cảnh của câu chứa từ đó.)
- **vehicle** /ˈvihɪkəl/ (n, A2): phương tiện giao thông, xe cộ. Nguồn: Latinh vehiculum "xe, phương tiện chuyên chở", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Electric vehicles help decrease urban noise and greenhouse gas pollution. (Xe điện giúp giảm tiếng ồn và lượng khí nhà kính ở đô thị.)
- **clear** /klɪr/ (adj, A2): rõ ràng, trong trẻo. Nguồn: Latinh clarus "sáng, rõ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: His clear explanation made the difficult physics lesson easy to follow. (Lời giải thích rõ ràng của thầy khiến bài học vật lý khó trở nên dễ hiểu.)
- **human** /ˈhjumən/ (n, A2): con người. Nguồn: Latinh humanus "thuộc về con người", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Humans have an innate desire to understand the natural world around them. (Con người có mong muốn bẩm sinh là hiểu thế giới tự nhiên xung quanh.)
- **international** /ˌɪntərˈnæʃənəl/ (adj, A2): quốc tế. Cấu tạo: inter- (giữa) + nation (quốc gia) + -al (thuộc về). Nguồn: tiếng Anh inter- "giữa" + national "thuộc về quốc gia". Ví dụ: The airport handles hundreds of international flights every day. (Sân bay phục vụ hàng trăm chuyến bay quốc tế mỗi ngày.)
- **marry** /ˈmæri/ (v, A2): kết hôn, cưới. Nguồn: Latinh maritare "kết hôn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: They decided to marry in a quiet seaside ceremony with close relatives. (Họ quyết định kết hôn trong một buổi lễ yên bình bên bờ biển với người thân.)
- **matter** /ˈmætər/ (n, A2): vấn đề, chuyện. Nguồn: Latinh materia "gỗ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: We need to discuss this urgent financial matter with the director. (Chúng ta cần thảo luận vấn đề tài chính cấp bách này với giám đốc.)
- **memory** /ˈmɛməri/ (n, A2): trí nhớ, kỷ niệm. Nguồn: Latinh memoria "trí nhớ, ký ức", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The photographs brought back fond memories of our university years. (Những bức ảnh gợi lại bao kỷ niệm đẹp của thời đại học.)
- **nature** /ˈneɪtʃər/ (n, A2): thiên nhiên, bản chất. Nguồn: Latinh natura "sự sinh ra, nguồn gốc, bản tính", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Walking in green forests helps people reconnect with nature. (Đi dạo trong những cánh rừng xanh giúp con người gần gũi lại với thiên nhiên.)
- **necessary** /ˈnɛsəsɛri/ (adj, A2): cần thiết, thiết yếu. Nguồn: Latinh necessarius "không thể tránh khỏi, cần thiết", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Patience and consistency are necessary for learning any musical instrument. (Sự kiên nhẫn và đều đặn là cần thiết khi học bất kỳ loại nhạc cụ nào.)
- **notice** /ˈnoʊtəs/ (v, A2): chú ý thấy, nhận ra. Nguồn: Latinh notitia "sự biết đến, kiến thức", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Did you notice any change in his behavior during the meeting? (Bạn có nhận thấy thay đổi nào trong hành vi của anh ấy trong cuộc họp không?)
- **pass** /pæs/ (v, A2): vượt qua, thi đậu (thi đỗ). Nguồn: Latinh bình dân *passare "bước đi, đi qua", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She studied diligently every evening to pass the entrance exam. (Cô ấy chăm chỉ học mỗi tối để thi đậu kỳ thi đầu vào.)
- **patient** /ˈpeɪʃənt/ (n, A2): bệnh nhân. Nguồn: Latinh patiens "chịu đựng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The doctor examined each patient with great care and attention. (Bác sĩ thăm khám từng bệnh nhân rất cẩn thận và chu đáo.)
- **peace** /pis/ (n, A2): hòa bình, sự yên bình. Nguồn: Latinh pax "hòa bình", qua tiếng Pháp. Ví dụ: After weeks of stressful work, he found peace in the countryside. (Sau nhiều tuần làm việc căng thẳng, anh ấy tìm được sự thanh thản ở vùng quê.)
- **position** /pəˈzɪʃən/ (n, A2): vị trí, chức vụ. Nguồn: Latinh positio "sự đặt để, vị trí", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He was recently promoted to a senior managerial position. (Gần đây anh ấy được thăng lên một vị trí quản lý cấp cao.)
- **promise** /ˈprɑməs/ (v, A2): hứa, cam kết. Cấu tạo: pro- (ra trước) + miss (gửi). Nguồn: Latinh promissum "lời hứa", từ promittere "nói trước, hứa", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He gave his word and promised to return the borrowed money promptly. (Anh ấy đã hứa sẽ nhanh chóng trả lại số tiền đã vay.)
- **protect** /prəˈtɛkt/ (v, A2): bảo vệ, che chở. Cấu tạo: pro- (phía trước) + tect (che phủ). Nguồn: Latinh protectus "được che phủ, bảo vệ", từ protegere "che phía trước, bảo vệ". Ví dụ: Sunscreen helps protect your skin from harmful ultraviolet radiation. (Kem chống nắng giúp bảo vệ da bạn khỏi tia cực tím có hại.)
- **public** /ˈpʌblɪk/ (adj, A2): công cộng, thuộc về cộng đồng. Nguồn: Latinh publicus "thuộc về cộng đồng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The local government invested in expanding the public transport network. (Chính quyền địa phương đã đầu tư mở rộng mạng lưới giao thông công cộng.)
- **reply** /rɪˈplaɪ/ (v, A2): trả lời, hồi đáp. Cấu tạo: re- (trở lại) + ply (gập). Nguồn: Latinh replicare "gập lại, trả lời", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Please reply to the customer's inquiry before the end of the day. (Vui lòng trả lời câu hỏi của khách hàng trước cuối ngày.)
- **safe** /seɪf/ (adj, A2): an toàn, bình an. Nguồn: Latinh salvus "nguyên vẹn, an toàn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Make sure your bicycle brakes work well to keep yourself safe on the road. (Hãy đảm bảo thắng xe đạp hoạt động tốt để giữ an toàn khi đi đường.)
- **save** /seɪv/ (v, A2): cứu, tiết kiệm. Nguồn: Latinh salvare "cứu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Turning off electrical appliances when not in use helps save energy. (Tắt các thiết bị điện khi không sử dụng giúp tiết kiệm năng lượng.)
- **simple** /ˈsɪmpəl/ (adj, A2): đơn giản, mộc mạc. Nguồn: Latinh simplex "đơn giản, có một lớp", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The teacher shared a simple technique for memorizing English irregular verbs. (Giáo viên chia sẻ một cách đơn giản để ghi nhớ các động từ bất quy tắc trong tiếng Anh.)
- **single** /ˈsɪŋɡəl/ (adj, A2): một, riêng lẻ, độc thân. Nguồn: Latinh singulus "từng cái một, riêng lẻ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Not a single mistake was found in her final graduation essay. (Không tìm thấy một lỗi nào trong bài luận tốt nghiệp cuối khóa của cô ấy.)
- **society** /səˈsaɪəti/ (n, A2): xã hội. Nguồn: Latinh societas "cộng đồng, sự liên kết", từ socius "bạn đồng hành", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Education plays a fundamental role in building a prosperous society. (Giáo dục giữ vai trò nền tảng trong việc xây dựng một xã hội thịnh vượng.)
- **unit** /ˈjunət/ (n, A2): đơn vị, bài học. Nguồn: dạng rút gọn của tiếng Anh unity "sự thống nhất" (trước đây viết unite), từ Latinh unitas "tính thống nhất", gốc unus "một". Ví dụ: Today we will complete the listening exercises in unit four. (Hôm nay chúng ta sẽ hoàn thành các bài tập nghe trong bài bốn.)
- **usual** /ˈjuʒuəl/ (adj, A2): thông thường, thường lệ. Cấu tạo: usu (thói quen) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh usualis "thông thường, theo lệ", từ usus "thói quen", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He arrived at the office at his usual time of eight o'clock. (Anh ấy đến văn phòng lúc tám giờ như thường lệ.)
- **village** /ˈvɪlədʒ/ (n, A2): làng. Nguồn: Latinh villaticus "thuộc nông trang", từ villa "điền trang", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The traditional ceramic village attracts thousands of tourists every spring. (Làng gốm truyền thống thu hút hàng nghìn du khách mỗi mùa xuân.)
- **voice** /vɔɪs/ (n, A2): giọng nói, tiếng nói. Nguồn: Latinh vox, vocem "giọng nói, âm thanh", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The singer captivated the entire hall with her sweet, melodic voice. (Nữ ca sĩ làm say đắm cả khán phòng bằng giọng hát ngọt ngào, du dương.)
- **accident** /ˈæksədənt/ (n, A2): tai nạn, sự cố. Cấu tạo: ac- (đến) + cid (rơi) + -ent (chỉ sự việc). Nguồn: Latinh accidens "sự việc xảy đến", từ accidere "xảy ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Fortunately, nobody was severely injured in the car accident yesterday. (May mắn là không ai bị thương nặng trong vụ tai nạn ô tô hôm qua.)
- **active** /ˈæktɪv/ (adj, A2): năng động, tích cực. Cấu tạo: act (hành động) + -ive (có tính chất). Nguồn: Latinh activus "có tính hành động", từ agere "làm, hành động", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Regular exercise keeps older adults physically active and independent. (Tập thể dục đều đặn giúp người cao tuổi vận động thường xuyên và sống tự chủ.)
- **allow** /əˈlaʊ/ (v, A2): cho phép. Nguồn: Latinh thời trung cổ allaudare và allocare "chấp thuận, phân giao", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The dormitory rules do not allow visitors to stay past ten in the evening. (Nội quy ký túc xá không cho phép khách ở lại sau mười giờ tối.)
- **amount** /əˈmaʊnt/ (n, A2): lượng, số lượng. Nguồn: Latinh ad montem "về phía ngọn núi hoặc đống", qua tiếng Pháp. Ví dụ: They saved a significant amount of money by cooking meals at home. (Họ tiết kiệm được một khoản tiền đáng kể nhờ tự nấu ăn ở nhà.)
- **appear** /əˈpɪr/ (v, A2): xuất hiện, dường như. Cấu tạo: ap- (đến) + pear (hiện ra). Nguồn: Latinh apparere "xuất hiện", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The sun began to appear from behind the thick gray morning clouds. (Mặt trời bắt đầu ló ra từ sau những đám mây xám dày đặc buổi sáng.)
- **apply** /əˈplaɪ/ (v, A2): nộp đơn, áp dụng. Cấu tạo: ap- (vào) + ply (gập). Nguồn: Latinh applicare "gập vào, gắn vào", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Thousands of young graduates apply for international scholarships each year. (Hàng nghìn người trẻ mới tốt nghiệp nộp đơn xin học bổng quốc tế mỗi năm.)
- **argue** /ˈɑrɡju/ (v, A2): tranh cãi, lập luận. Nguồn: Latinh arguere "làm rõ, chứng minh, buộc tội", qua tiếng Pháp. Ví dụ: They often argue about politics without ever losing their mutual friendship. (Họ thường tranh luận về chính trị mà vẫn giữ được tình bạn.)
- **attend** /əˈtɛnd/ (v, A2): tham dự, có mặt. Cấu tạo: at- (hướng tới) + tend (căng, hướng). Nguồn: Latinh attendere "hướng sự chú ý tới", qua tiếng Pháp. Ví dụ: More than five hundred scholars registered to attend the medical conference. (Hơn năm trăm học giả đã đăng ký tham dự hội nghị y khoa.)
- **attention** /əˈtɛnʃən/ (n, A2): sự chú ý. Cấu tạo: attend (chú ý) + -tion (chỉ sự việc). Nguồn: Latinh attentio "sự chú ý", từ attendere "chú ý". Ví dụ: The teacher clapped her hands to capture the students' attention. (Cô giáo vỗ tay để thu hút sự chú ý của học sinh.)
- **author** /ˈɔθər/ (n, A2): tác giả. Nguồn: Latinh auctor "người sáng tạo, người khởi xướng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The Vietnamese author signed copies of his bestselling historical novel. (Tác giả người Việt đã ký tặng những cuốn tiểu thuyết lịch sử bán chạy của mình.)
- **available** /əˈveɪləbəl/ (adj, A2): có sẵn, rảnh. Cấu tạo: avail (có ích) + -able (có thể). Nguồn: Latinh valere "có giá trị, có hiệu lực", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Fresh drinking water is freely available in all university campus buildings. (Nước uống sạch được cung cấp miễn phí trong tất cả các tòa nhà trong khuôn viên trường đại học.)
- **cause** /kɔz/ (n, A2): nguyên nhân, lý do. Nguồn: Latinh causa "lý do, nguyên nhân", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Speeding is a common cause of traffic accidents on highways. (Chạy quá tốc độ là một nguyên nhân thường gặp gây tai nạn giao thông trên quốc lộ.)
- **certain** /ˈsərtən/ (adj, A2): chắc chắn, nhất định. Nguồn: Latinh certus "đã định, chắc chắn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: I am certain that our team will deliver an outstanding presentation. (Tôi chắc chắn rằng nhóm chúng ta sẽ có một bài thuyết trình xuất sắc.)
- **collect** /kəˈlɛkt/ (v, A2): thu gom, sưu tầm. Cấu tạo: col- (cùng nhau) + lect (chọn, nhặt). Nguồn: Latinh collectare "thu tiền", từ collecta "khoản tiền được thu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Volunteers walked along the sandy beach to collect plastic waste. (Các tình nguyện viên đi dọc bãi biển để thu gom rác thải nhựa.)
- **communicate** /kəˈmjunəkeɪt/ (v, A2): giao tiếp, trao đổi. Cấu tạo: communic (chia sẻ) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh communicare "chia sẻ, truyền đạt", từ communis "chung". Ví dụ: Social messaging apps make it easy to communicate with friends overseas. (Các ứng dụng nhắn tin giúp chúng ta dễ dàng liên lạc với bạn bè ở nước ngoài.)
- **condition** /kənˈdɪʃən/ (n, A2): điều kiện, tình trạng. Nguồn: Latinh condicio "điều kiện, hoàn cảnh", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The second-hand car was still in excellent working condition. (Chiếc ô tô cũ vẫn còn hoạt động rất tốt.)
- **connect** /kəˈnɛkt/ (v, A2): kết nối, gắn kết. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + nect (buộc). Nguồn: Latinh connectere "buộc lại với nhau". Ví dụ: A modern cable bridge was built to connect the two riverside districts. (Một cây cầu dây văng hiện đại được xây dựng để nối hai quận ven sông.)
- **consider** /kənˈsɪdər/ (v, A2): cân nhắc, xem xét. Nguồn: Latinh considerare "xem xét", qua tiếng Pháp. Ví dụ: You should carefully consider all career options before making your final choice. (Bạn nên cân nhắc kỹ mọi lựa chọn nghề nghiệp trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.)
- **contain** /kənˈteɪn/ (v, A2): chứa, bao gồm. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + tain (giữ). Nguồn: Latinh continere "giữ lại với nhau, chứa", qua tiếng Pháp. Ví dụ: This metal box does not contain any dangerous or fragile materials. (Chiếc hộp kim loại này không chứa vật liệu nguy hiểm hay dễ vỡ nào.)
- **continue** /kənˈtɪnju/ (v, A2): tiếp tục. Nguồn: Latinh continuare "tiếp tục, duy trì", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The rain continued to fall heavily throughout the entire afternoon. (Mưa tiếp tục rơi nặng hạt suốt cả buổi chiều.)
- **control** /kənˈtroʊl/ (v, A2): kiểm soát, điều khiển. Nguồn: Latinh thời trung cổ contrarotulus "sổ đối chiếu để kiểm tra tài khoản", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It is important to stay calm and control your emotions under pressure. (Điều quan trọng là giữ bình tĩnh và kiểm soát cảm xúc khi chịu áp lực.)
- **danger** /ˈdeɪndʒər/ (n, A2): nguy hiểm, mối nguy. Nguồn: Latinh thông tục *dominiarium "quyền lực, quyền chi phối", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Warning signs alerted swimmers to the danger of strong undercurrents. (Các biển cảnh báo cho người bơi biết về nguy hiểm của những dòng chảy ngầm mạnh.)
- **depend** /dɪˈpɛnd/ (v, A2): phụ thuộc, tùy thuộc. Cấu tạo: de- (xuống) + pend (treo). Nguồn: Latinh dependere "treo xuống, phụ thuộc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Our weekend picnic will depend largely on whether it rains on Sunday. (Chuyến dã ngoại cuối tuần của chúng tôi sẽ phụ thuộc phần lớn vào việc Chủ nhật có mưa hay không.)
- **destroy** /dɪˈstrɔɪ/ (v, A2): phá hủy, tiêu hủy. Cấu tạo: de- (tháo bỏ) + stroy (xây). Nguồn: Latinh destruere "phá dỡ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The powerful flood waters threatened to destroy the timber bridges. (Dòng nước lũ dữ dội đe dọa phá hủy những cây cầu gỗ.)
- **develop** /dɪˈvɛləp/ (v, A2): phát triển. Nguồn: Pháp cổ desveloper "mở ra", từ des- "tháo ra" và voloper "bọc lại". Ví dụ: Reading widely in English helps learners develop an extensive vocabulary. (Đọc nhiều tài liệu tiếng Anh giúp người học mở rộng vốn từ vựng.)
- **direct** /dəˈrɛkt/ (adj, A2): trực tiếp, thẳng thắn. Cấu tạo: di- (tách ra) + rect (làm thẳng). Nguồn: Latinh directus "được làm thẳng, được hướng tới". Ví dụ: There is a direct morning express train connecting Hanoi and Hai Phong. (Có một chuyến tàu tốc hành chạy thẳng từ Hà Nội đến Hải Phòng vào buổi sáng.)
- **direction** /dəˈrɛkʃən/ (n, A2): hướng, sự chỉ dẫn. Cấu tạo: direct (chỉ hướng) + -ion (chỉ sự việc). Nguồn: Latinh directio "sự chỉ hướng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He pointed in the direction of the municipal museum. (Anh ấy chỉ về hướng bảo tàng thành phố.)
- **discover** /dɪˈskʌvər/ (v, A2): khám phá, phát hiện. Cấu tạo: dis- (bỏ đi) + cover (che phủ). Nguồn: Latinh discoperire "mở ra, bỏ lớp che phủ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Scientists continue to discover new marine species in deep ocean trenches. (Các nhà khoa học tiếp tục phát hiện những loài sinh vật biển mới ở các rãnh đại dương sâu.)
- **distance** /ˈdɪstəns/ (n, A2): khoảng cách. Nguồn: Latinh distantia "khoảng cách", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The walking distance from the bus station to our school is quite short. (Quãng đường đi bộ từ bến xe buýt đến trường chúng tôi khá ngắn.)
- **effect** /ɪˈfɛkt/ (n, A2): tác động, hiệu quả. Cấu tạo: ef- (ra) + fect (làm). Nguồn: Latinh effectus "kết quả, tác động", từ efficere "làm ra". Ví dụ: The medicine had an immediate effect on his fever, bringing it down. (Thuốc có tác dụng ngay, giúp hạ cơn sốt của anh ấy.)
- **exact** /ɪɡˈzækt/ (adj, A2): chính xác. Cấu tạo: ex- (ra) + act (thúc đẩy). Nguồn: Latinh exactus "được đo, kiểm tra", từ exigere "đo, kiểm tra". Ví dụ: Can you tell me the exact time when the online lecture begins? (Bạn có thể cho tôi biết chính xác mấy giờ bài giảng trực tuyến bắt đầu không?)
- **excellent** /ˈɛksələnt/ (adj, A2): xuất sắc, tuyệt vời. Cấu tạo: excel (vượt trội) + -ent (có tính chất). Nguồn: Latinh excellens "nổi bật, cao vượt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Her fluent graduation speech received an excellent evaluation from the jury. (Bài phát biểu tốt nghiệp lưu loát của cô ấy được ban giám khảo đánh giá rất cao.)
- **except** /ɪkˈsɛpt/ (prep, A2): ngoại trừ. Nguồn: Latinh exceptus "được lấy ra, loại trừ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: All students passed the English test except two who missed the exam. (Tất cả học sinh đều vượt qua bài kiểm tra tiếng Anh, trừ hai bạn vắng thi.)
- **exist** /ɪɡˈzɪst/ (v, A2): tồn tại. Cấu tạo: ex- (ra) + sist (đặt). Nguồn: Latinh exsistere "xuất hiện, tồn tại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Do you believe that intelligent life might exist on distant planets? (Bạn có tin rằng sự sống thông minh có thể tồn tại trên những hành tinh xa xôi không?)
- **expect** /ɪkˈspɛkt/ (v, A2): mong đợi, dự đoán. Cấu tạo: ex- (ra) + spect (nhìn). Nguồn: Latinh expectare "trông đợi, chờ đợi". Ví dụ: We expect thousands of domestic visitors to attend the international book fair. (Chúng tôi dự kiến hàng nghìn khách trong nước sẽ đến hội sách quốc tế.)
- **experience** /ɪkˈspɪriəns/ (n, A2): kinh nghiệm, trải nghiệm. Nguồn: Latinh experientia "sự thử nghiệm, kinh nghiệm", từ experiri "thử, trải qua", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Working on a community project is a rewarding practical experience. (Làm việc trong một dự án cộng đồng là một trải nghiệm thực tế bổ ích.)
- **expert** /ˈɛkspərt/ (n, A2): chuyên gia. Nguồn: Latinh expertus "đã trải qua, có kinh nghiệm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The agricultural expert advised farmers on protecting their crops from pests. (Chuyên gia nông nghiệp tư vấn cho nông dân cách bảo vệ cây trồng khỏi sâu bệnh.)
- **express** /ɪkˈsprɛs/ (v, A2): bày tỏ, diễn đạt. Cấu tạo: ex- (ra) + press (ấn, ép). Nguồn: Latinh expressus "được ép ra, được biểu lộ", từ exprimere "ép ra, biểu lộ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It can be challenging to express deep complex feelings in a foreign language. (Diễn đạt những cảm xúc sâu sắc và phức tạp bằng ngoại ngữ có thể là một thử thách.)
- **document** /ˈdɑkjəmɛnt/ (n, A2): tài liệu, văn kiện. Nguồn: Latinh documentum "bằng chứng, tài liệu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Please save a digital copy of the important document on your drive. (Vui lòng lưu một bản điện tử của tài liệu quan trọng này vào ổ đĩa.)
- **factor** /ˈfæktər/ (n, A2): yếu tố. Nguồn: Latinh factor "người làm, người tạo ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Perseverance is a decisive factor in mastering a foreign language. (Sự kiên trì là yếu tố quyết định để thành thạo một ngoại ngữ.)
- **respond** /rɪˈspɑnd/ (v, A2): phản hồi, đáp lại. Nguồn: Latinh respondere "trả lời, đáp lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The company promised to respond to all customer questions within twenty-four hours. (Công ty cam kết trả lời mọi câu hỏi của khách hàng trong vòng hai mươi bốn giờ.)
- **alternative** /ɔlˈtərnətɪv/ (n, A2): lựa chọn thay thế. Nguồn: Latinh thời trung cổ alternativus "luân phiên", từ alternare "thay phiên nhau", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Cycling to work is a healthy and affordable alternative to driving. (Đi xe đạp đi làm là một lựa chọn thay thế lành mạnh và tiết kiệm so với lái ô tô.)
- **compete** /kəmˈpit/ (v, A2): cạnh tranh, thi đấu. Cấu tạo: com- (cùng nhau) + pete (hướng tới, tìm kiếm). Nguồn: Latinh competere "cùng hướng tới, tương ứng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Young athletes from across the region gather to compete in the marathon. (Các vận động viên trẻ từ khắp khu vực quy tụ để thi đấu trong giải chạy ma-ra-tông.)
- **recognize** /ˈrɛkəɡnaɪz/ (v, A2): nhận ra, công nhận. Nguồn: Latinh recognoscere "nhận ra, xác nhận", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Governments must recognize the urgent need for mental health support. (Các chính phủ phải nhận thức được nhu cầu cấp thiết về hỗ trợ sức khỏe tâm thần.)

## B1 (117 mục)

### Tiền Tố, Thân Từ & Giao Tiếp Độc Lập (117 mục)

- **attract** /əˈtrækt/ (v, B1): thu hút, lôi cuốn. Cấu tạo: at- (đến) + tract (kéo). Nguồn: Latinh attractus "được kéo đến", từ attrahere "kéo đến, thu hút". Ví dụ: The ancient historic pagoda attracts thousands of domestic visitors every year. (Ngôi chùa cổ có giá trị lịch sử thu hút hàng nghìn du khách trong nước mỗi năm.)
- **promote** /prəˈmoʊt/ (v, B1): thúc đẩy, thăng chức, quảng bá. Cấu tạo: pro- (về phía trước) + mot (chuyển động). Nguồn: Latinh promotus "được đưa về phía trước", từ promovere "thúc đẩy, tiến lên". Ví dụ: The university organizes cultural festivals to promote mutual understanding. (Trường đại học tổ chức các lễ hội văn hóa để thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau.)
- **revise** /rɪˈvaɪz/ (v, B1): sửa đổi, chỉnh sửa, ôn tập (Anh-Anh). Cấu tạo: re- (lại) + vis (xem xét). Nguồn: Latinh reviso "xem xét lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Writers should carefully revise their essay drafts before submitting the final version. (Người viết nên cẩn thận chỉnh sửa bản nháp bài luận trước khi nộp bản cuối cùng.)
- **access** /ˈæksɛs/ (n, B1): quyền tiếp cận, lối vào. Cấu tạo: ac- (tới) + cess (đi). Nguồn: Latinh accessus "sự đến gần". Ví dụ: All registered students have free online access to academic journals. (Tất cả sinh viên đã đăng ký đều có quyền truy cập trực tuyến miễn phí vào các tạp chí học thuật.)
- **conclude** /kənˈklud/ (v, B1): kết luận, đúc kết. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + clud (đóng). Nguồn: Latinh concludere "đóng lại, kết thúc". Ví dụ: The researchers conclude that adequate sleep significantly boosts memory retention. (Các nhà nghiên cứu kết luận rằng ngủ đủ giấc giúp tăng cường khả năng ghi nhớ đáng kể.)
- **occur** /əˈkər/ (v, B1): xảy ra, diễn ra. Cấu tạo: oc- (hướng tới) + cur (chạy). Nguồn: Latinh occurro "chạy đến gặp, xảy ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Minor power cuts can occasionally occur during severe monsoon thunderstorms. (Những đợt mất điện nhỏ đôi khi xảy ra trong các trận dông lớn vào mùa mưa.)
- **current** /ˈkərənt/ (adj, B1): hiện tại, hiện hành. Cấu tạo: curr (chạy) + -ent (đang thực hiện). Nguồn: Latinh currens "đang chạy", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Under our current organizational policy, flexible remote work is widely encouraged. (Theo chính sách hiện hành của tổ chức, làm việc từ xa linh hoạt được khuyến khích rộng rãi.)
- **influence** /ˈɪnfluəns/ (n, B1): ảnh hưởng, tác động. Cấu tạo: in- (vào) + flu (chảy) + -ence (sự). Nguồn: Latinh trung đại influentia "sự chảy vào, ảnh hưởng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Her dedicated high school teacher had a profound influence on her career path. (Người thầy tận tâm thời trung học đã có ảnh hưởng sâu sắc đến con đường sự nghiệp của cô ấy.)
- **reject** /rɪˈdʒɛkt/ (v, B1): bác bỏ, từ chối. Cấu tạo: re- (trở lại) + ject (ném). Nguồn: Latinh reiectus "bị ném trở lại". Ví dụ: The admissions committee had to reject applications that lacked complete paperwork. (Hội đồng tuyển sinh đã phải từ chối những hồ sơ còn thiếu giấy tờ.)
- **remote** /rɪˈmoʊt/ (adj, B1): xa xôi, hẻo lánh. Cấu tạo: re- (ra xa) + mot (di chuyển). Nguồn: Latinh remotus "được dời ra xa", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Medical volunteers brought essential supplies to remote mountainous villages. (Các tình nguyện viên y tế đã mang đồ dùng thiết yếu tới những bản làng miền núi xa xôi.)
- **port** /pɔrt/ (n, B1): cảng, bến cảng. Nguồn: Latinh portus "cảng, bến cảng". Ví dụ: Large cargo ships from around the world dock at the deep-water port every day. (Những con tàu chở hàng lớn từ khắp nơi trên thế giới cập cảng nước sâu mỗi ngày.)
- **transport** /trænsˈpɔrt/ (v, B1): vận chuyển, chuyên chở. Cấu tạo: trans- (qua) + port (mang). Nguồn: Latinh transportare "mang qua, vận chuyển", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Electric freight trains transport agricultural goods across the country efficiently. (Các đoàn tàu chở hàng chạy điện vận chuyển nông sản đi khắp đất nước một cách hiệu quả.)
- **consist** /kənˈsɪst/ (v, B1): gồm có. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + sist (đứng). Nguồn: Latinh consisto "đứng cùng nhau, tồn tại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The balanced healthy breakfast consists of oatmeal, fresh milk, and seasonal fruits. (Bữa sáng lành mạnh, cân bằng gồm có yến mạch, sữa tươi và trái cây theo mùa.)
- **intend** /ɪnˈtɛnd/ (v, B1): dự định, có ý định. Cấu tạo: in- (hướng tới) + tend (căng ra). Nguồn: Latinh intendere "hướng tới, chú ý đến", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She intends to pursue a master's degree in biotechnology after graduation. (Cô ấy dự định học thạc sĩ công nghệ sinh học sau khi tốt nghiệp.)
- **indicate** /ˈɪndəkeɪt/ (v, B1): chỉ ra, cho thấy. Cấu tạo: in- (vào, tới) + dic (chỉ ra, nói) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh indicatus "được chỉ ra". Ví dụ: Survey results clearly indicate an increasing public interest in renewable energy. (Kết quả khảo sát cho thấy rõ công chúng ngày càng quan tâm đến năng lượng tái tạo.)
- **confident** /ˈkɑnfədənt/ (adj, B1): tự tin, tin chắc. Cấu tạo: con- (hoàn toàn) + fid (tin tưởng) + -ent (có tính chất). Nguồn: Latinh confidens "tự tin", qua tiếng Pháp. Ví dụ: With thorough preparation, the candidates felt confident during the job interview. (Nhờ chuẩn bị kỹ lưỡng, các ứng viên cảm thấy tự tin trong buổi phỏng vấn xin việc.)
- **sensible** /ˈsɛnsəbəl/ (adj, B1): hợp lý, khôn ngoan. Cấu tạo: sens (cảm nhận) + -ible (có thể). Nguồn: Latinh sensibilis "có thể cảm nhận được, có cảm giác". Ví dụ: Investing a portion of your monthly savings is a very sensible financial habit. (Đầu tư một phần tiền tiết kiệm hàng tháng là một thói quen tài chính rất khôn ngoan.)
- **participate** /pɑrˈtɪsəpeɪt/ (v, B1): tham gia, góp phần. Cấu tạo: part (phần) + cip (lấy) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh participatus "đã tham gia, chia sẻ". Ví dụ: All high school pupils are warmly encouraged to participate in community clubs. (Tất cả học sinh trung học đều được khuyến khích tham gia các câu lạc bộ cộng đồng.)
- **passion** /ˈpæʃən/ (n, B1): niềm đam mê. Nguồn: Latinh passio "sự chịu đựng, đau khổ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Her lifelong passion for landscape photography inspired many young visual artists. (Niềm đam mê nhiếp ảnh phong cảnh suốt đời của bà đã truyền cảm hứng cho nhiều nghệ sĩ thị giác trẻ.)
- **consequence** /ˈkɑnsəkwəns/ (n, B1): hậu quả, hệ quả. Cấu tạo: con- (cùng) + sequence (sự nối tiếp). Nguồn: Latinh consequentia "điều xảy ra sau, hệ quả", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Traffic congestion is an inevitable consequence of rapid urban population growth. (Kẹt xe (ùn tắc) là hệ quả khó tránh khỏi của sự gia tăng dân số đô thị nhanh chóng.)
- **convince** /kənˈvɪns/ (v, B1): thuyết phục, làm cho tin. Cấu tạo: con- (hoàn toàn) + vinc (thắng). Nguồn: Latinh convinco "bác bỏ, chứng minh". Ví dụ: Strong empirical evidence helped convince the committee to approve the fund. (Bằng chứng thực nghiệm vững chắc đã giúp thuyết phục hội đồng phê duyệt khoản kinh phí.)
- **primary** /ˈpraɪmɛri/ (adj, B1): chính, chủ yếu; thuộc tiểu học. Cấu tạo: prim (thứ nhất) + -ary (thuộc về). Nguồn: Latinh primarius "hàng đầu, chủ yếu". Ví dụ: Our primary objective this semester is improving academic writing skills. (Mục tiêu chính của chúng tôi trong học kỳ này là nâng cao kỹ năng viết học thuật.)
- **obvious** /ˈɑbviəs/ (adj, B1): rõ ràng, hiển nhiên. Cấu tạo: ob- (trước) + vi (đường) + -ous (có tính chất). Nguồn: Latinh obvius "ở ngay trên đường, dễ nhận thấy". Ví dụ: There is an obvious correlation between regular reading and rich vocabulary development. (Có mối liên hệ rõ ràng giữa việc đọc sách thường xuyên và sự phát triển vốn từ phong phú.)
- **donate** /ˈdoʊneɪt/ (v, B1): quyên góp, hiến tặng. Cấu tạo: don (cho, tặng) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh donare "cho, tặng". Ví dụ: Local residents generously donate warm clothes to help families during cold winters. (Người dân địa phương hào phóng quyên góp quần áo ấm để giúp các gia đình trong những mùa đông giá lạnh.)
- **reflect** /rɪˈflɛkt/ (v, B1): phản chiếu, suy ngẫm. Cấu tạo: re- (lại) + flect (uốn). Nguồn: Latinh reflecto "uốn lại, phản chiếu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Take a few peaceful moments each evening to reflect on what you learned today. (Hãy dành vài phút yên tĩnh mỗi tối để suy ngẫm về những điều bạn đã học trong ngày.)
- **confuse** /kənˈfjuz/ (v, B1): làm bối rối, làm nhầm lẫn. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + fus (đổ). Nguồn: Latinh confusus "bị đổ lẫn vào nhau", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Similar English vowel sounds can easily confuse beginning language learners. (Các nguyên âm tiếng Anh có âm gần giống nhau dễ khiến người mới học nhầm lẫn.)
- **appreciate** /əˈpriʃieɪt/ (v, B1): trân trọng, đánh giá cao. Cấu tạo: ap- (hướng tới) + preci (giá trị) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh trung đại appreciatus "được định giá, đánh giá". Ví dụ: I truly appreciate your thoughtful guidance and ongoing support throughout my studies. (Em thực sự trân trọng sự hướng dẫn chu đáo và sự hỗ trợ không ngừng của thầy cô trong suốt quá trình học tập.)
- **persuade** /pərˈsweɪd/ (v, B1): thuyết phục. Cấu tạo: per- (hoàn toàn) + suade (khuyên). Nguồn: Latinh persuadeo "thuyết phục". Ví dụ: The nutritionist tried to persuade parents to provide healthier meals at home. (Chuyên gia dinh dưỡng đã cố gắng thuyết phục các bậc phụ huynh chuẩn bị những bữa ăn lành mạnh hơn tại nhà.)
- **consume** /kənˈsum/ (v, B1): tiêu thụ, tiêu dùng. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + sume (lấy, dùng). Nguồn: Latinh consumere "lấy hết, tiêu thụ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Energy-saving household bulbs consume far less electricity than conventional lighting. (Bóng đèn tiết kiệm năng lượng dùng trong gia đình tiêu thụ ít điện hơn nhiều so với đèn thông thường.)
- **determine** /dəˈtərmən/ (v, B1): xác định; quyết định. Cấu tạo: de- (rõ, dứt khoát) + termin (giới hạn). Nguồn: Latinh determinare "giới hạn, xác định", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Laboratory tests help doctors determine the exact cause of a severe infection. (Các xét nghiệm giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân của một ca nhiễm trùng nặng.)
- **invest** /ɪnˈvɛst/ (v, B1): đầu tư. Cấu tạo: in- (vào, lên) + vest (mặc). Nguồn: Latinh investio "mặc áo, che phủ". Ví dụ: Forward-looking companies invest substantial resources in technological innovation. (Những công ty có tầm nhìn xa đầu tư nguồn lực đáng kể vào đổi mới công nghệ.)
- **admire** /ædˈmaɪər/ (v, B1): ngưỡng mộ, khâm phục. Cấu tạo: ad- (hướng tới) + mir (ngạc nhiên, ngưỡng mộ). Nguồn: Latinh admiror "ngạc nhiên, ngưỡng mộ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Students deeply admire their professor for his dedication and scholarly wisdom. (Sinh viên rất ngưỡng mộ vị giáo sư vì sự tận tụy và kiến thức uyên bác của thầy.)
- **admit** /ədˈmɪt/ (v, B1): thừa nhận, cho vào. Cấu tạo: ad- (tới) + mit (gửi). Nguồn: Latinh admitto "cho vào", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He was honest enough to admit his mistake and offered a sincere apology. (Anh ấy đủ trung thực để thừa nhận sai lầm và đưa ra lời xin lỗi chân thành.)
- **advise** /ədˈvaɪz/ (v, B1): khuyên, tư vấn. Cấu tạo: ad- (hướng tới) + vis (xem xét). Nguồn: Latinh hậu kỳ adviso "xem xét", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Financial specialists advise young people to build emergency savings accounts early. (Các chuyên gia tài chính khuyên người trẻ nên sớm lập khoản tiết kiệm dự phòng.)
- **announce** /əˈnaʊns/ (v, B1): thông báo, tuyên bố. Cấu tạo: an- (tới) + nounce (báo tin). Nguồn: Latinh annuntiare "báo tin", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The airline representative announced a thirty-minute delay due to thick coastal fog. (Đại diện hãng hàng không thông báo chuyến bay bị hoãn ba mươi phút do sương mù dày đặc ở ven biển.)
- **attitude** /ˈætətud/ (n, B1): thái độ. Nguồn: Latinh trung đại aptitudo "khả năng phù hợp" và actitudo "hành động, tư thế", qua tiếng Ý và tiếng Pháp. Ví dụ: Maintaining a positive attitude helps individuals overcome difficult professional challenges. (Duy trì thái độ tích cực giúp mỗi người vượt qua những thử thách khó khăn trong công việc.)
- **confirm** /kənˈfərm/ (v, B1): xác nhận, khẳng định. Cấu tạo: con- (cùng, hoàn toàn) + firm (vững chắc). Nguồn: Latinh confirmare "làm vững chắc, củng cố", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Please check your personal inbox and click the security link to confirm your account. (Vui lòng kiểm tra hộp thư cá nhân và nhấp vào đường liên kết bảo mật để xác nhận tài khoản của bạn.)
- **convenient** /kənˈvinjənt/ (adj, B1): tiện lợi, thuận tiện. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + veni (đến) + -ent (có tính chất). Nguồn: Latinh conveniens "phù hợp, thuận tiện". Ví dụ: Online supermarket shopping is extremely convenient for busy urban professionals. (Mua hàng siêu thị trực tuyến rất thuận tiện cho những người bận rộn làm việc ở thành phố.)
- **damage** /ˈdæmədʒ/ (v, B1): làm hư hại, gây tổn thương. Nguồn: Latinh bình dân *damnaticum "sự thiệt hại", từ Latinh damnum "thiệt hại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Excessive sun exposure without sunscreen can permanently damage delicate skin layers. (Tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mà không dùng kem chống nắng có thể gây tổn thương vĩnh viễn cho các lớp da mỏng manh.)
- **define** /dɪˈfaɪn/ (v, B1): định nghĩa, xác định rõ. Cấu tạo: de- (rõ, dứt khoát) + fine (giới hạn). Nguồn: Latinh definio "giới hạn, xác định, định nghĩa", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Learners should accurately define new technical terms before applying them in essays. (Người học nên định nghĩa chính xác các thuật ngữ chuyên môn mới trước khi dùng chúng trong bài luận.)
- **deliver** /dɪˈlɪvər/ (v, B1): giao, chuyển; truyền đạt. Cấu tạo: de- (ra khỏi) + liver (giải phóng). Nguồn: Latinh de "ra khỏi" và libero "giải phóng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The postal service promised to deliver the parcel to your doorstep by noon. (Dịch vụ bưu chính đã hứa giao bưu kiện đến tận cửa nhà bạn trước buổi trưa.)
- **divide** /dɪˈvaɪd/ (v, B1): chia, phân chia. Cấu tạo: di- (ra riêng) + vide (chia). Nguồn: Latinh dividere "chia". Ví dụ: The teacher decided to divide the large class into smaller study circles. (Giáo viên quyết định chia lớp học đông thành các nhóm học tập nhỏ hơn.)
- **effort** /ˈɛfərt/ (n, B1): sự nỗ lực, cố gắng. Cấu tạo: ef- (ra) + fort (mạnh). Nguồn: Latinh bình dân *exfortio "gắng sức", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Mastering an academic discipline requires consistent daily effort and genuine curiosity. (Để nắm vững một ngành học cần nỗ lực đều đặn mỗi ngày và sự tò mò thực sự.)
- **equal** /ˈikwəl/ (adj, B1): bằng nhau, bình đẳng. Cấu tạo: equ (ngang bằng) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh aequalis "ngang bằng, bình đẳng". Ví dụ: All citizens are entitled to equal opportunities in education and career development. (Mọi công dân đều có quyền được hưởng những cơ hội bình đẳng trong giáo dục và phát triển nghề nghiệp.)
- **examine** /ɪɡˈzæmɪn/ (v, B1): xem xét, kiểm tra, khám. Nguồn: Latinh examinare "cân nhắc, xem xét", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Researchers carefully examine historical manuscripts under high-resolution laboratory scanners. (Các nhà nghiên cứu cẩn thận xem xét những bản thảo lịch sử bằng máy quét độ phân giải cao trong phòng thí nghiệm.)
- **assist** /əˈsɪst/ (v, B1): giúp đỡ, hỗ trợ. Cấu tạo: as- (bên cạnh) + sist (đứng). Nguồn: Latinh assisto "đứng bên cạnh", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Trained laboratory tutors assist undergraduates with complex chemical experiments. (Các trợ giảng phòng thí nghiệm đã qua đào tạo hỗ trợ sinh viên thực hiện những thí nghiệm hóa học phức tạp.)
- **claim** /kleɪm/ (v, B1): tuyên bố, khẳng định; đòi quyền. Nguồn: Latinh clamare "gọi, kêu lên", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Some advertisers falsely claim that their herbal products can cure all illnesses. (Một số nhà quảng cáo khẳng định sai rằng sản phẩm thảo dược của họ có thể chữa khỏi mọi bệnh tật.)
- **combine** /kəmˈbaɪn/ (v, B1): kết hợp, phối hợp. Cấu tạo: com- (cùng nhau) + bin (từng đôi). Nguồn: Latinh hậu kỳ combinare "ghép lại với nhau", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The project aims to combine theoretical classroom knowledge with hands-on practical fieldwork. (Dự án nhằm kết hợp kiến thức lý thuyết trên lớp với hoạt động thực địa.)
- **complex** /ˈkɑmplɛks/ (adj, B1): phức tạp. Cấu tạo: com- (cùng nhau) + plex (đan, bện). Nguồn: Latinh complexus "được đan vào nhau, bao quanh", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Modern global climate models analyze highly complex environmental interactions. (Các mô hình khí hậu toàn cầu hiện đại phân tích những tương tác môi trường rất phức tạp.)
- **concentrate** /ˈkɑnsəntreɪt/ (v, B1): tập trung. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + centr (tâm) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh trung đại concentro "tập trung vào một tâm", hoặc qua một ngôn ngữ Rôman như tiếng Pháp. Ví dụ: A quiet study environment helps students concentrate intensely on their exam preparations. (Một môi trường học tập yên tĩnh giúp học sinh tập trung cao độ vào việc chuẩn bị cho kỳ thi.)
- **contact** /ˈkɑntækt/ (v, B1): liên hệ, liên lạc với. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + tact (chạm). Nguồn: Latinh contactus "sự tiếp xúc". Ví dụ: Do not hesitate to contact our administrative support team if any technical glitch arises. (Đừng ngần ngại liên hệ với nhóm hỗ trợ hành chính của chúng tôi nếu có trục trặc kỹ thuật.)
- **element** /ˈɛləmənt/ (n, B1): yếu tố, thành phần. Nguồn: Latinh elementum "yếu tố cơ bản, thành phần", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Mutual trust is an essential element in establishing enduring business partnerships. (Sự tin tưởng lẫn nhau là yếu tố thiết yếu để xây dựng quan hệ đối tác kinh doanh bền vững.)
- **emotion** /ɪˈmoʊʃən/ (n, B1): cảm xúc. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + mot (chuyển động) + -ion (sự). Nguồn: Latinh emotus "được chuyển ra, được khuấy động", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Music has a unique ability to evoke profound human emotion across linguistic boundaries. (Âm nhạc có khả năng đặc biệt khơi gợi cảm xúc sâu sắc, vượt qua rào cản ngôn ngữ.)
- **essential** /ɛˈsɛnʃəl/ (adj, B1): thiết yếu, cốt yếu. Cấu tạo: essent (bản chất) + -ial (thuộc về). Nguồn: Latinh hậu kỳ essentialis "thuộc về bản chất". Ví dụ: Clean drinking water and balanced nutrition are essential for sustaining human health. (Nước uống sạch và chế độ dinh dưỡng cân bằng rất cần thiết để duy trì sức khỏe.)
- **expand** /ɪkˈspænd/ (v, B1): mở rộng, phát triển. Cấu tạo: ex- (ra ngoài) + pand (trải ra). Nguồn: Latinh expando "trải rộng ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The university plans to expand its science campus by adding state-of-the-art research laboratories. (Trường đại học dự định mở rộng khu khoa học bằng cách xây thêm các phòng thí nghiệm nghiên cứu hiện đại.)
- **impact** /ˈɪmpækt (n); ɪmˈpækt (v)/ (n, B1): tác động, ảnh hưởng. Nguồn: Latinh impactus "sự va chạm, bị đẩy vào". Ví dụ: Technological innovations have a transformative impact on how people work and learn. (Những đổi mới công nghệ tác động sâu sắc đến cách mọi người làm việc và học tập.)
- **injure** /ˈɪndʒər/ (v, B1): làm bị thương, gây tổn thương. Cấu tạo: in- (không) + jur (quyền, luật). Nguồn: Latinh iniuria "sự bất công, điều sai trái, sự xúc phạm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Rough sports maneuvers can severely injure players if safety rules are neglected. (Những động tác thô bạo trong thể thao có thể khiến người chơi bị thương nặng nếu bỏ qua các quy tắc an toàn.)
- **innocent** /ˈɪnəsənt/ (adj, B1): vô tội, ngây thơ. Cấu tạo: in- (không) + noc (làm hại) + -ent (có tính chất). Nguồn: Latinh innocens "không gây hại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The court concluded that the suspect was innocent after reviewing clear video footage. (Tòa án kết luận nghi phạm vô tội sau khi xem xét đoạn phim ghi hình rõ nét.)
- **investigate** /ɪnˈvɛstəɡeɪt/ (v, B1): điều tra, tìm hiểu kỹ. Cấu tạo: in- (vào) + vestig (dấu vết) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh investigare "lần theo dấu vết, tìm kiếm, điều tra". Ví dụ: Independent inspectors arrived to investigate the root causes of the workplace incident. (Các thanh tra viên độc lập đã đến để điều tra nguyên nhân sâu xa của sự cố tại nơi làm việc.)
- **respect** /rɪˈspɛkt/ (v, B1): tôn trọng, kính trọng. Cấu tạo: re- (lại) + spect (nhìn). Nguồn: Latinh respectus "sự nhìn lại, sự tôn trọng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: We must always respect diverse cultural perspectives and international customs. (Chúng ta phải luôn tôn trọng những góc nhìn văn hóa đa dạng và phong tục của các nước.)
- **survive** /sərˈvaɪv/ (v, B1): sống sót, tồn tại qua. Cấu tạo: sur- (vượt qua) + viv (sống). Nguồn: Latinh hậu kỳ supervivere "sống lâu hơn, sống sót", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Certain desert plants can survive months of extreme heat without a single drop of rain. (Một số loài cây sa mạc có thể sống sót qua nhiều tháng nắng nóng cực độ mà không có lấy một giọt mưa.)
- **attach** /əˈtætʃ/ (v, B1): đính kèm, gắn vào. Nguồn: tiếng Frank *stakka, *stako "cây gậy", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Please remember to attach your updated curriculum vitae before sending the application. (Xin hãy nhớ đính kèm sơ yếu lý lịch đã cập nhật trước khi gửi hồ sơ ứng tuyển.)
- **balance** /ˈbæləns/ (v, B1): cân bằng, giữ thăng bằng. Cấu tạo: bi- (hai) + lanx (đĩa cân). Nguồn: Latinh bilanx "có hai đĩa cân", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It is vital to balance career ambition with personal well-being. (Điều rất quan trọng là cân bằng giữa tham vọng sự nghiệp và sức khỏe, hạnh phúc của bản thân.)
- **explore** /ɪkˈsplɔr/ (v, B1): khám phá, thám hiểm. Cấu tạo: ex- (ra ngoài) + plor (có thể là kêu). Nguồn: Latinh explorare "dò xét, tìm kiếm", qua tiếng Pháp; phần thứ hai thường được cho là từ plorare "kêu" (tiếng hô của thợ săn), nhưng còn cách giải thích khác. Ví dụ: Marine scientists explore subterranean caves beneath the vast limestone islands. (Các nhà khoa học biển khám phá những hang động ngầm bên dưới các đảo đá vôi rộng lớn.)
- **ignore** /ɪɡˈnɔr/ (v, B1): lờ đi, bỏ qua. Cấu tạo: in- (không) + gnar (biết). Nguồn: Latinh ignorare "không biết, bỏ qua", từ ignarus "không biết", qua tiếng Pháp. Ví dụ: You should not ignore early symptoms of stress and mental fatigue. (Bạn không nên bỏ qua những dấu hiệu ban đầu của căng thẳng và mệt mỏi tinh thần.)
- **relate** /rɪˈleɪt/ (v, B1): liên hệ, kể lại. Cấu tạo: re- (lại) + lat (mang). Nguồn: Latinh relatus "được mang lại, được kể lại", từ referre "mang lại, kể lại". Ví dụ: The case study helps students relate theoretical economic principles to real businesses. (Bài tập tình huống giúp sinh viên liên hệ các nguyên lý kinh tế lý thuyết với doanh nghiệp thực tế.)
- **release** /riˈlis/ (v, B1): phát hành, thả ra. Nguồn: tiếng Pháp cổ relaisser "thả ra". Ví dụ: The scientific institute will release the comprehensive environmental survey tomorrow. (Viện nghiên cứu khoa học sẽ công bố bản khảo sát môi trường toàn diện vào ngày mai.)
- **remain** /rɪˈmeɪn/ (v, B1): vẫn là, còn lại, ở lại. Nguồn: Latinh remanere "ở lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Historic monuments remain valuable cultural treasures for future generations. (Các di tích lịch sử vẫn là những kho báu văn hóa quý giá cho các thế hệ tương lai.)
- **require** /rɪˈkwaɪər/ (v, B1): yêu cầu, đòi hỏi. Cấu tạo: re- (lại) + quir (tìm kiếm). Nguồn: Latinh requirere "yêu cầu, tìm kiếm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Most professional engineering positions require strong mathematical reasoning skills. (Phần lớn các vị trí kỹ sư đòi hỏi kỹ năng tư duy toán học vững vàng.)
- **pretend** /priˈtɛnd/ (v, B1): giả vờ, làm ra vẻ. Cấu tạo: pre- (trước) + tend (căng, giương ra). Nguồn: Latinh praetendere "giương ra phía trước, giả vờ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He tried to pretend that he was totally calm despite his pounding heart. (Anh ấy cố giả vờ hoàn toàn bình tĩnh dù tim đang đập thình thịch.)
- **remind** /riˈmaɪnd/ (v, B1): nhắc nhở, gợi nhớ. Cấu tạo: re- (lại) + mind (nhớ). Nguồn: tiếng Anh re- "lại" + mind "nhớ". Ví dụ: Please remind me to submit the annual financial statement before five o'clock. (Hãy nhắc tôi nộp báo cáo tài chính hằng năm trước năm giờ.)
- **tend** /tɛnd/ (v, B1): có xu hướng, thường làm. Nguồn: Latinh tendere "căng ra, hướng tới", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Independent researchers tend to question prevailing assumptions in light of empirical evidence. (Các nhà nghiên cứu độc lập có xu hướng đặt nghi vấn về những giả định phổ biến dựa trên bằng chứng thực nghiệm.)
- **importance** /ɪmˈpɔrtəns/ (n, B1): tầm quan trọng. Nguồn: Latinh thời trung cổ importantia "tầm quan trọng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Educators continually emphasize the profound importance of early childhood literacy. (Các nhà giáo dục liên tục nhấn mạnh tầm quan trọng lớn lao của việc biết đọc biết viết từ nhỏ.)
- **value** /ˈvælju/ (n, B1): giá trị. Nguồn: Latinh valere "mạnh, có giá trị", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Honesty and mutual respect are foundational values within our collaborative team. (Sự trung thực và tôn trọng lẫn nhau là những giá trị nền tảng trong nhóm của chúng tôi.)
- **difficulty** /ˈdɪfəkəlti/ (n, B1): sự khó khăn, trở ngại. Cấu tạo: difficult (khó) + -y (danh từ). Nguồn: Latinh difficultas "sự khó khăn", từ dis- "không" và facilis "dễ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He managed to overcome every language difficulty through persistent spoken practice. (Anh ấy đã vượt qua mọi khó khăn về ngôn ngữ nhờ kiên trì luyện nói.)
- **intelligence** /ɪnˈtɛlədʒəns/ (n, B1): trí thông minh. Nguồn: Latinh intelligentia "sự hiểu biết, trí thông minh", nhiều khả năng từ inter- "giữa" và legere "chọn, đọc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Emotional intelligence is just as crucial as technical acumen in modern management. (Trí thông minh cảm xúc cũng quan trọng không kém sự am hiểu chuyên môn trong quản lý hiện đại.)
- **reaction** /riˈækʃən/ (n, B1): phản ứng. Cấu tạo: re- (lại, đáp lại) + act (hành động) + -ion (danh từ). Nguồn: Latinh reactio "sự phản ứng", từ re- "lại" và agere "hành động", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The student's immediate reaction to winning the competition was sheer disbelief. (Khi thắng cuộc thi, học sinh ấy lập tức sững sờ không thể tin được)
- **relation** /riˈleɪʃən/ (n, B1): mối quan hệ, sự liên quan. Cấu tạo: re- (lại) + lat (mang) + -ion (danh từ). Nguồn: Latinh relatio "sự kể lại, mối liên hệ", từ relatus "được kể lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Scientists study the intricate relation between industrial air emissions and global warming. (Các nhà khoa học nghiên cứu mối liên hệ phức tạp giữa khí thải công nghiệp và sự nóng lên toàn cầu.)
- **agent** /ˈeɪdʒənt/ (n, B1): người đại diện, đại lý. Nguồn: Latinh agens "người hành động", từ agere "làm, thực hiện". Ví dụ: The real estate agent helped the newlyweds find an affordable home. (Người môi giới bất động sản đã giúp cặp vợ chồng mới cưới tìm được một căn nhà vừa túi tiền.)
- **candidate** /ˈkændədeɪt/ (n, B1): ứng viên, thí sinh. Nguồn: Latinh candidatus "người ứng cử", từ candidus "trắng sáng"; người ứng cử La Mã mặc áo toga trắng. Ví dụ: Each shortlisted candidate presented a strategic vision for company development. (Mỗi ứng viên trong danh sách rút gọn đã trình bày định hướng chiến lược cho sự phát triển của công ty.)
- **client** /ˈklaɪənt/ (n, B1): khách hàng, thân chủ. Nguồn: Latinh cliens "người được bảo trợ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The consulting firm provides tailored strategic solutions for every corporate client. (Công ty tư vấn cung cấp các giải pháp chiến lược riêng cho từng khách hàng doanh nghiệp.)
- **consumer** /kənˈsumər/ (n, B1): người tiêu dùng. Cấu tạo: consume (tiêu dùng) + -er (người). Nguồn: tiếng Anh consume "tiêu dùng" + -er "người". Ví dụ: Educated consumers increasingly favor organic foods and transparent product labeling. (Người tiêu dùng có hiểu biết ngày càng ưa chuộng thực phẩm hữu cơ và nhãn sản phẩm minh bạch.)
- **immigrant** /ˈɪməɡrənt/ (n, B1): người nhập cư. Cấu tạo: im- (vào) + migr (di chuyển) + -ant (người). Nguồn: Latinh immigrans "người di cư vào", từ in- "vào" và migrare "di cư". Ví dụ: Generations of immigrants contributed immeasurably to the nation's economic prosperity. (Nhiều thế hệ người nhập cư đã đóng góp rất lớn vào sự thịnh vượng kinh tế của đất nước.)
- **native** /ˈneɪtɪv/ (n, B1): người bản xứ, người bản địa. Nguồn: Latinh nativus "thuộc về nơi sinh", từ natus "sự sinh ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: As a native of Da Nang, he knows every hidden culinary gem in the coastal city. (Là người Đà Nẵng, anh ấy biết mọi quán ăn ngon ít người biết đến trong thành phố biển này.)
- **principal** /ˈprɪnsəpəl/ (n, B1): hiệu trưởng, người đứng đầu. Nguồn: Latinh principalis "đứng đầu, quan trọng nhất", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The school principal delivered an inspiring welcome address to the new pupils. (Hiệu trưởng đã có bài phát biểu chào mừng đầy cảm hứng dành cho các học sinh mới.)
- **prisoner** /ˈprɪzənər/ (n, B1): tù nhân. Cấu tạo: prison (nhà tù) + -er (người). Nguồn: tiếng Pháp cổ prisonier "tù nhân". Ví dụ: Humanitarian organizations monitored living conditions to ensure prisoners were treated humanely. (Các tổ chức nhân đạo đã giám sát điều kiện sinh hoạt để bảo đảm tù nhân được đối xử nhân đạo.)
- **reference** /ˈrɛfərəns/ (n, B1): tài liệu tham khảo, sự dẫn chiếu. Cấu tạo: refer (dẫn chiếu) + -ence (danh từ). Nguồn: Latinh thời trung cổ referentia "sự dẫn chiếu", từ referre "mang lại, trả lời", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Always include full academic reference details for every citation used in your research. (Hãy luôn ghi đầy đủ thông tin tài liệu tham khảo cho mỗi trích dẫn trong nghiên cứu của bạn.)
- **operation** /ˌɑpəˈreɪʃən/ (n, B1): ca phẫu thuật, sự vận hành. Cấu tạo: operate (hoạt động, phẫu thuật) + -ion (danh từ). Nguồn: Latinh operatio "sự thực hiện", từ operari "làm việc" và opus "công việc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The complex surgical operation was performed successfully by an experienced team. (Ca phẫu thuật phức tạp đã được một ê-kíp giàu kinh nghiệm thực hiện thành công.)
- **treatment** /ˈtritmənt/ (n, B1): sự điều trị, sự đối xử. Cấu tạo: treat (điều trị, đối xử) + -ment (danh từ). Nguồn: tiếng Anh treat "điều trị, đối xử" + -ment "chỉ hành động hoặc kết quả". Ví dụ: Early treatment can prevent some infections from developing into pneumonia. (Điều trị sớm có thể ngăn một số bệnh nhiễm trùng tiến triển thành viêm phổi.)
- **immediate** /ɪˈmidiət/ (adj, B1): tức thì, ngay lập tức. Cấu tạo: im- (không) + medi (ở giữa) + -ate (tính từ). Nguồn: Latinh hậu kỳ immediatus "không có gì ở giữa", từ in- "không" và mediatus "ở giữa", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Emergency responders gave immediate first aid to the survivors at the crash site. (Lực lượng cứu hộ đã sơ cứu ngay cho những người sống sót tại hiện trường vụ tai nạn.)
- **previous** /ˈpriviəs/ (adj, B1): trước đó. Nguồn: Latinh praevius "đi trước". Ví dụ: In his previous job, he accumulated valuable practical experience in digital marketing. (Ở công việc trước, anh ấy đã tích lũy được kinh nghiệm thực tế quý báu về tiếp thị kỹ thuật số.)
- **total** /ˈtoʊtəl/ (adj, B1): toàn bộ, tổng cộng. Nguồn: Latinh thời trung cổ totalis "toàn bộ", từ totus "tất cả", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The total cost of the renovation stayed within our planned family budget. (Tổng chi phí sửa nhà vẫn nằm trong ngân sách dự kiến của gia đình.)
- **effective** /ɪˈfɛktɪv/ (adj, B1): hiệu quả, có tác dụng. Cấu tạo: effect (tác dụng) + -ive (tính từ). Nguồn: Latinh effectivus "có hiệu quả", từ efficere "tạo ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Spaced repetition is an effective technique for retaining foreign language vocabulary over the long term. (Lặp lại ngắt quãng là một phương pháp hiệu quả để ghi nhớ từ vựng ngoại ngữ lâu dài.)
- **impressive** /ɪmˈprɛsɪv/ (adj, B1): gây ấn tượng. Cấu tạo: impress (gây ấn tượng) + -ive (tính từ). Nguồn: tiếng Anh impress "gây ấn tượng" + -ive "có tính chất". Ví dụ: The candidate submitted an impressive portfolio demonstrating diverse creative skills. (Ứng viên đã nộp một hồ sơ năng lực ấn tượng, thể hiện nhiều kỹ năng sáng tạo.)
- **practical** /ˈpræktəkəl/ (adj, B1): thực tế, thiết thực. Cấu tạo: practic (thực hành) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh thời trung cổ practicalis "thuộc về thực hành". Ví dụ: The workshop provided practical advice on writing persuasive job application cover letters. (Buổi hội thảo đưa ra những lời khuyên thiết thực về cách viết thư xin việc thuyết phục.)
- **proper** /ˈprɑpər/ (adj, B1): thích hợp, đúng đắn. Nguồn: Latinh proprius "riêng, thuộc về mình", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Without proper safety equipment, workers face unnecessary hazards on construction sites. (Nếu không có thiết bị an toàn phù hợp, công nhân sẽ đối mặt với những nguy hiểm không đáng có trên công trường.)
- **suitable** /ˈsutəbəl/ (adj, B1): phù hợp, thích hợp. Cấu tạo: suit (phù hợp) + -able (có thể, thích hợp để). Nguồn: tiếng Anh suit "phù hợp" + -able "có thể, thích hợp để". Ví dụ: Choose a quiet study space that is suitable for prolonged concentration and reading. (Hãy chọn một không gian học tập yên tĩnh, phù hợp để tập trung và đọc sách trong thời gian dài.)
- **valuable** /ˈvæljəbəl/ (adj, B1): quý giá, có giá trị. Cấu tạo: value (giá trị) + -able (tính từ). Nguồn: tiếng Anh value "giá trị" + -able "có tính chất". Ví dụ: Internships offer valuable insights into the day-to-day workings of an industry. (Các kỳ thực tập mang lại những hiểu biết quý giá về hoạt động hằng ngày của một ngành nghề.)
- **advanced** /ədˈvænst/ (adj, B1): tiên tiến, nâng cao. Cấu tạo: advance (tiến lên) + -ed (tính từ). Nguồn: tiếng Anh advance "tiến lên" + -ed "chỉ trạng thái". Ví dụ: The research laboratory uses advanced microscopic cameras to examine cellular structures. (Phòng thí nghiệm sử dụng camera hiển vi tiên tiến để quan sát cấu trúc tế bào.)
- **central** /ˈsɛntrəl/ (adj, B1): ở trung tâm, trọng tâm. Cấu tạo: centr (trung tâm) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh centralis "thuộc trung tâm", từ centrum "trung tâm", có nguồn gốc Hy Lạp kentron. Ví dụ: A central theme of the author's essay is the urgent need to protect endangered biodiversity. (Một chủ đề trọng tâm trong bài luận là nhu cầu cấp thiết phải bảo vệ sự đa dạng sinh học đang bị đe dọa.)
- **definite** /ˈdɛfənət/ (adj, B1): rõ ràng, dứt khoát. Nguồn: Latinh definitus "được xác định", từ definire "xác định". Ví dụ: We need a definite answer by Friday morning so we can confirm the venue booking. (Chúng tôi cần câu trả lời dứt khoát trước sáng thứ Sáu để xác nhận việc đặt địa điểm.)
- **private** /ˈpraɪvət/ (adj, B1): riêng tư, tư nhân. Nguồn: Latinh privatus "được tách riêng", từ privare "tách ra, lấy đi". Ví dụ: The researcher booked a private room to interview study participants. (Nhà nghiên cứu đã đặt một phòng riêng để phỏng vấn những người tham gia nghiên cứu.)
- **solid** /ˈsɑləd/ (adj, B1): rắn, vững chắc. Nguồn: Latinh solidus "rắn, vững chắc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: A solid foundation in basic vocabulary gives students tremendous confidence in academic writing. (Nền tảng từ vựng cơ bản vững chắc giúp sinh viên tự tin hơn nhiều khi viết bài học thuật.)
- **various** /ˈvɛriəs/ (adj, B1): nhiều, khác nhau. Nguồn: Latinh varius "đa dạng, khác nhau", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The cultural festival exhibited traditional musical instruments from various ethnic communities. (Lễ hội văn hóa trưng bày các nhạc cụ truyền thống của nhiều cộng đồng dân tộc khác nhau.)
- **determined** /dɪˈtərmənd/ (adj, B1): quyết tâm, kiên định. Cấu tạo: determine (quyết định) + -ed (tính từ). Nguồn: tiếng Anh determine + -ed. Ví dụ: She was determined to master challenging English reading texts through steady daily practice. (Cô ấy quyết tâm đọc hiểu thành thạo những bài tiếng Anh khó bằng cách luyện tập đều đặn mỗi ngày.)
- **abnormal** /æbˈnɔrməl/ (adj, B1): bất thường. Cấu tạo: ab- (xa, lệch khỏi) + normal (bình thường). Nguồn: tiếng Anh ab- "lệch khỏi" + normal "bình thường". Ví dụ: The doctor noticed an abnormal heart rate. (Bác sĩ nhận thấy nhịp tim bất thường.)
- **immigrate** /ˈɪməɡreɪt/ (v, B1): nhập cư. Nguồn: Latinh immigratus "đã chuyển vào", từ immigrare "chuyển vào". Ví dụ: His grandparents immigrated to Canada fifty years ago. (Ông bà anh ấy đã nhập cư vào Canada năm mươi năm trước.)
- **illuminate** /ɪˈluməneɪt/ (v, B1): chiếu sáng, làm sáng tỏ. Cấu tạo: il- (vào) + lumin (ánh sáng) + -ate (động từ). Nguồn: Latinh illuminatus "được chiếu sáng", từ illuminare "chiếu sáng" và lumen "ánh sáng". Ví dụ: The documentary illuminates the causes of youth unemployment. (Bộ phim tài liệu làm sáng tỏ nguyên nhân thất nghiệp ở người trẻ.)
- **retrospect** /ˈrɛtrəspɛkt/ (n, B1): sự nhìn lại quá khứ. Cấu tạo: retro- (về phía sau) + spect (nhìn). Nguồn: Latinh retrospectum "sự nhìn lại", từ retrospicere "nhìn lại". Ví dụ: In retrospect, starting the business early was a wise decision. (Nhìn lại, việc khởi nghiệp sớm là một quyết định sáng suốt.)
- **reclaim** /riˈkleɪm/ (v, B1): đòi lại, cải tạo. Cấu tạo: re- (lại) + claim (đòi). Nguồn: Latinh reclamare "kêu phản đối, đòi lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The city reclaimed coastal land to build a new public park. (Thành phố đã cải tạo đất ven biển để xây một công viên công cộng mới.)
- **vivid** /ˈvɪvəd/ (adj, B1): sống động, rõ nét. Nguồn: Latinh vividus "đầy sức sống", từ vivere "sống". Ví dụ: She gave a vivid description of her travels through the Mekong Delta. (Cô ấy đã miêu tả sống động những chuyến đi qua vùng đồng bằng sông Cửu Long.)
- **primitive** /ˈprɪmətɪv/ (adj, B1): nguyên thủy, thô sơ. Nguồn: Latinh primitivus "đầu tiên, sớm nhất", từ primus "đầu tiên", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Early humans used primitive stone tools to hunt and gather food. (Người thời kỳ đầu dùng công cụ đá thô sơ để săn bắt và hái lượm thức ăn.)
- **abundant** /əˈbʌndənt/ (adj, B1): dồi dào, phong phú. Nguồn: Latinh abundans "dồi dào", từ abundare "tràn đầy", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Central Vietnam has abundant potential for solar and wind energy. (Miền Trung Việt Nam có tiềm năng dồi dào về năng lượng mặt trời và gió.)
- **liberate** /ˈlɪbəreɪt/ (v, B1): giải phóng, trả tự do. Nguồn: Latinh liberatus "được giải phóng". Ví dụ: Household appliances liberated people from hours of manual housework. (Các thiết bị gia dụng đã giúp con người thoát khỏi nhiều giờ làm việc nhà bằng tay.)
- **extinct** /ɪkˈstɪŋkt/ (adj, B1): tuyệt chủng, tắt hẳn. Nguồn: Latinh extinctus "đã bị dập tắt, tuyệt chủng", từ extinguere "dập tắt". Ví dụ: Conservationists are working hard to prevent rhinos from becoming extinct. (Những người làm công tác bảo tồn đang nỗ lực ngăn tê giác tuyệt chủng.)
- **bilingual** /baɪˈlɪŋɡwəl/ (adj, B1): song ngữ, sử dụng hai ngôn ngữ. Cấu tạo: bi- (hai) + lingu (ngôn ngữ) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh bilinguis "nói hai ngôn ngữ" + -al "thuộc về". Ví dụ: Growing up in a bilingual household can improve children's cognitive flexibility. (Lớn lên trong gia đình sử dụng hai ngôn ngữ có thể giúp trẻ linh hoạt hơn trong tư duy.)
- **abundance** /əˈbʌndəns/ (n, B1): sự dồi dào, phong phú. Cấu tạo: abound (dồi dào) + -ance (danh từ). Nguồn: Latinh abundantia "sự dồi dào", từ abundare "tràn đầy", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Tropical regions enjoy an abundance of sunshine throughout the year. (Các vùng nhiệt đới có ánh nắng dồi dào quanh năm.)

## B2 (273 mục)

### Gốc từ Trong Đọc Hiểu Học Thuật (273 mục)

- **absorb** /əbˈzɔrb/ (v, B2): hấp thụ, thu hút. Cấu tạo: ab- (từ) + sorb (hút vào). Nguồn: Latinh absorbere "nuốt vào", từ ab- "từ" và sorbere "hút, nuốt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Plants absorb carbon dioxide from the air. (Cây hấp thụ khí carbon dioxide từ không khí.)
- **abstain** /əbˈsteɪn/ (v): kiêng, tránh làm điều gì. Cấu tạo: abs- (khỏi) + tain (giữ). Nguồn: Latinh abstinere "tự kiềm chế", từ abs- "khỏi" và tenere "giữ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Pilots must abstain from alcohol before flying. (Phi công phải kiêng rượu bia trước khi lái máy bay.)
- **abduct** /æbˈdʌkt/ (v): bắt cóc. Cấu tạo: ab- (đi xa) + duct (dẫn). Nguồn: Latinh abductus "bị dẫn đi", từ abducere "dẫn đi". Ví dụ: The police rescued the child who had been abducted. (Cảnh sát đã giải cứu đứa trẻ bị bắt cóc.)
- **adapt** /əˈdæpt/ (v, B2): thích nghi, điều chỉnh cho phù hợp. Cấu tạo: ad- (tới) + apt (phù hợp). Nguồn: Latinh adaptare "làm cho phù hợp", từ ad- "tới" và aptare "làm cho vừa". Ví dụ: Species must adapt to climate change to survive. (Các loài phải thích nghi với biến đổi khí hậu để tồn tại.)
- **ambivalent** /æmˈbɪvələnt/ (adj): có cảm xúc trái ngược. Cấu tạo: ambi- (cả hai phía) + valent (có sức mạnh). Nguồn: Đức Ambivalenz "sự tồn tại của những cảm xúc trái ngược", từ Latinh ambi- "theo hai cách" + valere "mạnh". Ví dụ: Many voters feel ambivalent about the new tax policy. (Nhiều cử tri có cảm xúc trái ngược về chính sách thuế mới.)
- **precaution** /priˈkɔʃən/ (n): biện pháp phòng ngừa. Cấu tạo: pre- (trước) + caution (sự thận trọng). Nguồn: Latinh praecautio "sự phòng ngừa", qua tiếng Pháp. Ví dụ: You should save your files regularly as a precaution. (Bạn nên lưu tệp thường xuyên để phòng ngừa rủi ro.)
- **antecedent** /ˌæntɪˈsidənt/ (n): sự việc có trước. Cấu tạo: ante- (trước) + ced (đi) + -ent (chỉ sự vật). Nguồn: Latinh antecedens "đi trước", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Economic crises often have complex political antecedents. (Các cuộc khủng hoảng kinh tế thường có những sự việc chính trị phức tạp xảy ra trước đó.)
- **benevolent** /bəˈnɛvələnt/ (adj, B2): nhân từ, tốt bụng. Cấu tạo: bene (tốt) + vol (muốn) + -ent (chỉ tính chất). Nguồn: Latinh benevolens "có lòng tốt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: A benevolent donor funded the entire scholarship program. (Một nhà hảo tâm đã tài trợ toàn bộ chương trình học bổng.)
- **circumstance** /ˈsərkəmstæns/ (n, B2): hoàn cảnh, tình huống. Cấu tạo: circum- (xung quanh) + sta (đứng) + -ance (chỉ sự việc). Nguồn: Latinh circumstantia "hoàn cảnh", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Under no circumstances should safety rules be ignored. (Trong mọi trường hợp, không được bỏ qua các quy tắc an toàn.)
- **circumvent** /ˌsərkəmˈvɛnt/ (v): tìm cách lách, né tránh. Cấu tạo: circum- (xung quanh) + vent (đến). Nguồn: Latinh circumvenio "đi vòng quanh, tìm cách tránh". Ví dụ: Some corporations try to circumvent environmental regulations. (Một số tập đoàn tìm cách lách các quy định về môi trường.)
- **circumspect** /ˈsərkəmspɛkt/ (adj): thận trọng. Cấu tạo: circum- (xung quanh) + spect (nhìn). Nguồn: Latinh circumspecto "nhìn quanh". Ví dụ: Officials were circumspect in their public statements. (Các quan chức rất thận trọng trong những phát biểu công khai.)
- **contradict** /ˌkɑntrəˈdɪkt/ (v, B2): mâu thuẫn với, nói ngược lại. Cấu tạo: contra- (chống lại) + dict (nói). Nguồn: Latinh contradictus "bị nói ngược lại". Ví dụ: The witness's statement contradicted the physical evidence. (Lời khai của nhân chứng mâu thuẫn với bằng chứng vật chất.)
- **counteract** /ˈkaʊntərækt/ (v): chống lại, làm giảm tác dụng của. Cấu tạo: counter- (chống lại) + act (tác động). Nguồn: tiếng Anh counter- "chống lại" + act "tác động". Ví dụ: Planting trees helps counteract the effects of deforestation. (Trồng cây giúp giảm tác động của nạn phá rừng.)
- **decline** /dɪˈklaɪn/ (v, B2): suy giảm, từ chối. Cấu tạo: de- (xuống) + clin (nghiêng). Nguồn: Latinh declino "cúi xuống, chuyển hướng, suy giảm". Ví dụ: Visitor numbers at the old museum have declined sharply over the past year. (Lượng khách đến bảo tàng cũ đã giảm mạnh trong năm qua.)
- **deplete** /dɪˈplit/ (v): làm cạn kiệt. Cấu tạo: de- (lấy đi) + plet (làm đầy). Nguồn: Latinh depletus "đã làm cạn". Ví dụ: Overfishing is rapidly depleting ocean fish stocks. (Việc đánh bắt quá mức đang nhanh chóng làm cạn kiệt nguồn cá biển.)
- **distribute** /dɪˈstrɪbjut/ (v, B2): phân phát, phân phối. Cấu tạo: dis- (ra nhiều phía) + trib (trao). Nguồn: Latinh distributus "đã phân chia, phân phối". Ví dụ: Volunteers distributed food and clean water to flood victims. (Các tình nguyện viên đã phân phát thức ăn và nước sạch cho những người bị ảnh hưởng bởi lũ lụt.)
- **disparity** /dɪˈspærəti/ (n): sự chênh lệch, bất bình đẳng. Cấu tạo: dis- (không) + par (ngang bằng) + -ity (chỉ trạng thái). Nguồn: Latinh disparitas "sự không ngang bằng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: There is a growing income disparity between urban and rural areas. (Chênh lệch thu nhập giữa thành thị và nông thôn đang gia tăng.)
- **exclude** /ɪksˈklud/ (v, B2): loại trừ, không bao gồm. Cấu tạo: ex- (ra ngoài) + clud (đóng). Nguồn: Latinh excludo "đóng lại để ngăn ra ngoài, loại trừ". Ví dụ: The ticket price excludes hotel accommodation and meals. (Giá vé không bao gồm tiền khách sạn và các bữa ăn.)
- **emit** /ɪˈmɪt/ (v): thải ra, phát ra. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + mit (gửi đi). Nguồn: Latinh emitto "phát ra, gửi ra". Ví dụ: Coal power plants emit large amounts of greenhouse gases. (Các nhà máy điện than thải ra lượng lớn khí nhà kính.)
- **extract** /ˈɛkstrækt (n); ɪkˈstrækt (v)/ (n, B2): chất chiết xuất, đoạn trích. Cấu tạo: ex- (ra ngoài) + tract (kéo). Nguồn: Latinh extractum "thứ được kéo ra". Ví dụ: This vanilla extract gives the cake a pleasant aroma. (Chiết xuất vani này tạo cho bánh một mùi thơm dễ chịu.)
- **extraordinary** /ɪkˈstrɔrdənɛri/ (adj, B2): phi thường, đặc biệt. Cấu tạo: extra- (vượt ngoài) + ordinary (thông thường). Nguồn: Latinh extraordinarius "khác thường". Ví dụ: She showed extraordinary resilience during the crisis. (Cô ấy đã thể hiện sức bền bỉ phi thường trong cuộc khủng hoảng.)
- **extravagant** /ɛkˈstrævəɡənt/ (adj): xa hoa, phung phí. Cấu tạo: extra- (vượt ngoài) + vag (đi lang thang) + -ant (chỉ tính chất). Nguồn: Latinh thời trung cổ extravagans "đi lang thang ra ngoài", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He was criticized for his extravagant lifestyle. (Anh ấy bị chỉ trích vì lối sống xa hoa.)
- **inevitable** /ɪˈnɛvɪtəbəl/ (adj, B2): không thể tránh khỏi. Cấu tạo: in- (không) + evit (tránh) + -able (có thể). Nguồn: Latinh inevitabilis "không thể tránh khỏi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Automation makes job shifts in manufacturing inevitable. (Tự động hóa khiến sự thay đổi việc làm trong ngành sản xuất trở nên không thể tránh khỏi.)
- **interact** /ˌɪntərˈækt/ (v, B2): tương tác. Cấu tạo: inter- (giữa các bên) + act (hành động). Nguồn: tiếng Anh inter- "giữa các bên" + act "hành động". Ví dụ: Teachers encourage students to interact during group discussions. (Giáo viên khuyến khích học sinh tương tác trong các buổi thảo luận nhóm.)
- **intersect** /ˌɪntərˈsɛkt/ (v): giao nhau, cắt nhau. Cấu tạo: inter- (giữa) + sect (cắt). Nguồn: Latinh intersecare "cắt ở giữa, cắt rời". Ví dụ: Economics and psychology intersect in consumer behavior studies. (Kinh tế học và tâm lý học giao nhau trong các nghiên cứu về hành vi người tiêu dùng.)
- **intranet** /ˈɪntrənɛt/ (n): mạng nội bộ. Cấu tạo: intra- (bên trong) + net (mạng). Nguồn: tiếng Anh intra- "bên trong" + net "mạng". Ví dụ: Employees can access company forms on the intranet. (Nhân viên có thể truy cập các biểu mẫu của công ty trên mạng nội bộ.)
- **introspect** /ˈɪntrəspɛkt/ (v): tự xem xét nội tâm. Cấu tạo: intro- (vào trong) + spect (nhìn). Nguồn: Latinh introspectus "đã nhìn vào trong". Ví dụ: Quiet solitude gives people time to introspect and reflect. (Khoảng thời gian yên tĩnh một mình giúp mọi người có thời gian nhìn lại nội tâm và suy ngẫm.)
- **malnutrition** /ˌmælnuˈtrɪʃən/ (n): sự suy dinh dưỡng. Cấu tạo: mal- (không tốt) + nutrition (sự dinh dưỡng). Nguồn: tiếng Anh mal- "không tốt" + nutrition "sự dinh dưỡng". Ví dụ: Childhood malnutrition remains a severe challenge in war zones. (Tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em vẫn là một vấn đề nghiêm trọng tại các vùng chiến sự.)
- **malevolent** /məˈlɛvələnt/ (adj): có ác ý, muốn hại người. Cấu tạo: male (xấu) + vol (muốn) + -ent (chỉ tính chất). Nguồn: Latinh malevolentem "có ác ý", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The villain made a malevolent plan to harm the town. (Kẻ phản diện lập một kế hoạch độc ác để làm hại thị trấn.)
- **oppose** /əˈpoʊz/ (v, B2): phản đối, chống lại. Cấu tạo: op- (chống lại) + pose (đặt). Nguồn: Latinh ob "chống lại" + Latinh thời trung cổ pono "đặt", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: Local residents strongly oppose the construction of the landfill. (Người dân địa phương kịch liệt phản đối việc xây dựng bãi chôn lấp rác.)
- **obstacle** /ˈɑbstəkəl/ (n, B2): vật cản, trở ngại. Cấu tạo: ob- (chắn ngang) + sta (đứng) + -cle (chỉ vật). Nguồn: Latinh obstaculum "vật cản", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Lack of funding is the biggest obstacle to our research project. (Thiếu kinh phí là trở ngại lớn nhất đối với dự án nghiên cứu của chúng tôi.)
- **permanent** /ˈpərmənənt/ (adj, B2): lâu dài, vĩnh viễn. Cấu tạo: per- (suốt) + man (ở lại) + -ent (chỉ tính chất). Nguồn: Latinh permanens "tiếp tục tồn tại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Heavy noise exposure can cause permanent hearing loss. (Tiếp xúc với tiếng ồn lớn có thể gây mất thính lực vĩnh viễn.)
- **perceive** /pərˈsiv/ (v, B2): nhận thấy, nhìn nhận. Cấu tạo: per- (qua) + ceive (nắm, nhận). Nguồn: Latinh percipio "nhận lấy, quan sát", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Young people often perceive online privacy differently than elders. (Người trẻ thường nhìn nhận quyền riêng tư trên mạng khác với người lớn tuổi.)
- **propel** /prəˈpɛl/ (v): đẩy về phía trước, thúc đẩy. Cấu tạo: pro- (về phía trước) + pel (đẩy). Nguồn: Latinh propello "đẩy về phía trước". Ví dụ: Technological innovation propels economic growth. (Đổi mới công nghệ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.)
- **proponent** /prəˈpoʊnənt/ (n, B2): người ủng hộ, người đề xuất. Cấu tạo: pro- (ra trước) + pon (đặt) + -ent (chỉ người). Nguồn: Latinh proponens "đưa ra, đề xuất". Ví dụ: Proponents of renewable energy argue that solar costs are falling. (Những người ủng hộ năng lượng tái tạo cho rằng chi phí năng lượng mặt trời đang giảm.)
- **recede** /rɪˈsid/ (v): rút xuống, lùi xa dần. Cấu tạo: re- (trở lại) + ced (đi). Nguồn: Latinh recedere "rút lui, đi trở lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Floodwaters finally began to recede after three days of sunshine. (Nước lũ cuối cùng đã bắt đầu rút sau ba ngày nắng.)
- **retroactive** /ˌrɛtroʊˈæktɪv/ (adj): có hiệu lực hồi tố. Cấu tạo: retro- (về trước trong thời gian) + active (có hiệu lực). Nguồn: Pháp rétroactif "có hiệu lực hồi tố". Ví dụ: The salary increase is retroactive to the beginning of January. (Việc tăng lương có hiệu lực hồi tố từ đầu tháng Một.)
- **select** /səˈlɛkt/ (v, B2): chọn, lựa chọn. Cấu tạo: se- (tách riêng) + lect (chọn). Nguồn: Latinh selectus "đã chọn ra". Ví dụ: A panel of judges will select the winning design tomorrow. (Một hội đồng giám khảo sẽ chọn thiết kế chiến thắng vào ngày mai.)
- **segregate** /ˈsɛɡrəɡeɪt/ (v): tách riêng, phân cách. Cấu tạo: se- (tách ra) + greg (nhóm, bầy) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh segregatus "đã tách riêng". Ví dụ: The facility segregates recyclable waste from general trash. (Cơ sở này tách rác có thể tái chế khỏi rác thông thường.)
- **seclude** /səˈklud/ (v): tách biệt, cách ly. Cấu tạo: se- (tách ra) + clud (đóng). Nguồn: Latinh secludo "đóng riêng, tách biệt". Ví dụ: The writer secluded himself in a mountain cabin to finish his book. (Nhà văn sống tách biệt trong một căn nhà trên núi để hoàn thành cuốn sách.)
- **transition** /trænˈzɪʃən/ (n, B2): sự chuyển tiếp, chuyển đổi. Cấu tạo: trans- (qua) + it (đi) + -ion (chỉ quá trình). Nguồn: Latinh transitio "sự đi qua, chuyển tiếp", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The transition from fossil fuels to clean energy takes decades. (Quá trình chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch mất hàng chục năm.)
- **transcend** /trænˈsɛnd/ (v): vượt lên trên, vượt qua. Cấu tạo: trans- (vượt qua) + scend (leo). Nguồn: Latinh transcendo "leo qua, vượt qua", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Great music has the power to transcend cultural boundaries. (Âm nhạc hay có sức mạnh vượt qua những ranh giới văn hóa.)
- **agenda** /əˈdʒɛndə/ (n, B2): chương trình nghị sự, những việc cần làm. Nguồn: Latinh agenda "những việc cần làm". Ví dụ: Environmental protection is high on the government's agenda. (Bảo vệ môi trường là một ưu tiên trong chương trình nghị sự của chính phủ.)
- **agitate** /ˈædʒəteɪt/ (v): vận động, kích động, khuấy động. Cấu tạo: agit (thúc đẩy, làm chuyển động) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh agitatus "đã làm chuyển động". Ví dụ: Protesters agitated for better working conditions at the factory. (Những người biểu tình vận động để cải thiện điều kiện làm việc tại nhà máy.)
- **concept** /ˈkɑnsɛpt/ (n, B2): khái niệm. Cấu tạo: con- (cùng) + cept (nắm). Nguồn: Latinh conceptus "ý nghĩ, ý định", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The concept of lifelong learning is central to modern education. (Khái niệm học tập suốt đời giữ vai trò trọng tâm trong giáo dục hiện đại.)
- **capture** /ˈkæptʃər/ (v, B2): bắt giữ, thu lại, chiếm lấy. Cấu tạo: capt (bắt, nắm) + -ure (chỉ hành động). Nguồn: Latinh captura "sự bắt giữ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Solar panels capture sunlight and convert it into electricity. (Các tấm pin mặt trời thu ánh sáng và chuyển hóa thành điện năng.)
- **inception** /ɪnˈsɛpʃən/ (n): sự khởi đầu, sự thành lập. Cấu tạo: in- (vào) + cept (nắm, lấy) + -ion (chỉ sự việc). Nguồn: Latinh inceptio "sự bắt đầu". Ví dụ: Since its inception in 2010, the charity has built fifty schools. (Kể từ khi thành lập vào năm 2010, tổ chức từ thiện này đã xây dựng 50 trường học.)
- **emancipate** /ɪˈmænsəpeɪt/ (v): giải phóng, trả tự do. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + man (tay) + cip (nắm) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh emancipatus "đã được giải phóng" + hậu tố tiếng Anh -ate. Ví dụ: Education helps emancipate individuals from poverty and ignorance. (Giáo dục giúp con người thoát khỏi nghèo đói và sự thiếu hiểu biết.)
- **exceed** /ɪkˈsid/ (v, B2): vượt quá. Cấu tạo: ex- (ra ngoài) + ceed (đi). Nguồn: Latinh excedo "đi vượt ra ngoài", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Vehicles must never exceed fifty kilometers per hour in town. (Tốc độ xe không bao giờ được vượt quá 50 ki-lô-mét một giờ trong thị trấn.)
- **precede** /prɪˈsid/ (v, B2): đi trước, xảy ra trước. Cấu tạo: pre- (trước) + cede (đi). Nguồn: Latinh praecedo "đi trước", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Dark storm clouds usually precede heavy tropical rain. (Mây giông đen thường xuất hiện trước những cơn mưa nhiệt đới lớn.)
- **recession** /rɪˈsɛʃən/ (n, B2): sự suy thoái kinh tế. Cấu tạo: re- (trở lại) + cess (đi) + -ion (chỉ quá trình). Nguồn: Latinh recessio "sự rút lui". Ví dụ: Many small businesses closed during the global economic recession. (Nhiều doanh nghiệp nhỏ đã đóng cửa trong cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu.)
- **incessant** /ɪnˈsɛsənt/ (adj): không ngừng, liên tục. Cấu tạo: in- (không) + cess (dừng) + -ant (chỉ tính chất). Nguồn: Latinh thời hậu kỳ incessans "không ngừng". Ví dụ: Incessant noise from traffic affects residents' sleep quality. (Tiếng ồn giao thông liên tục ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của người dân.)
- **precise** /prɪˈsaɪs/ (adj, B2): chính xác, cụ thể. Cấu tạo: pre- (phía trước) + cis (cắt). Nguồn: Latinh praecisus "đã cắt ngắn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Engineers require precise measurements before building a bridge. (Các kỹ sư cần những số đo chính xác trước khi xây cầu.)
- **pesticide** /ˈpɛstəsaɪd/ (n): thuốc trừ dịch hại. Cấu tạo: pest (sinh vật gây hại) + -cide (chất diệt). Nguồn: tiếng Anh pest "sinh vật gây hại" + -cide "chất diệt". Ví dụ: Excessive use of chemical pesticides pollutes groundwater. (Việc sử dụng quá nhiều thuốc trừ dịch hại hóa học gây ô nhiễm nước ngầm.)
- **incisive** /ɪnˈsaɪsɪv/ (adj): sắc sảo, sâu sắc. Cấu tạo: in- (vào) + cis (cắt) + -ive (chỉ tính chất). Nguồn: Latinh thời trung cổ incisivus "sắc, có sức xuyên thấu". Ví dụ: The journalist wrote an incisive critique of urban housing policies. (Nhà báo đã viết một bài phê bình sắc sảo về các chính sách nhà ở đô thị.)
- **preclude** /prɪˈklud/ (v): ngăn cản, loại trừ khả năng. Cấu tạo: pre- (trước) + clud (đóng). Nguồn: Latinh praecludere "đóng trước, ngăn cản". Ví dụ: A lack of formal qualifications should not preclude capable candidates. (Việc thiếu bằng cấp chính quy không nên khiến những ứng viên có năng lực bị loại.)
- **excursion** /ɪkˈskərʒən/ (n, B2): chuyến tham quan ngắn. Cấu tạo: ex- (ra ngoài) + curs (chạy) + -ion (chỉ sự việc). Nguồn: Latinh excursio "sự chạy ra, chuyến đi ra ngoài". Ví dụ: The school organized a weekend excursion to the national park. (Nhà trường đã tổ chức một chuyến tham quan công viên quốc gia vào cuối tuần.)
- **precursor** /priˈkərsər/ (n): tiền thân, dấu hiệu báo trước. Cấu tạo: pre- (trước) + curs (chạy) + -or (chỉ người hoặc vật). Nguồn: Latinh praecursor "người đi trước", qua tiếng Pháp. Ví dụ: High blood pressure is often a precursor to heart disease. (Huyết áp cao thường là dấu hiệu báo trước bệnh tim.)
- **conduct** /kənˈdʌkt (v); ˈkɑndʌkt (n)/ (v, B2): tiến hành, thực hiện. Cấu tạo: con- (cùng) + duct (dẫn). Nguồn: Latinh thời hậu kỳ conductus "sự bảo vệ, hộ tống", từ Latinh conductus "đã đưa lại với nhau". Ví dụ: The university conducted a survey on student mental health. (Trường đại học đã tiến hành một cuộc khảo sát về sức khỏe tâm thần của sinh viên.)
- **conducive** /kənˈdusɪv/ (adj): góp phần tạo điều kiện thuận lợi. Cấu tạo: conduce (góp phần dẫn đến) + -ive (chỉ tính chất). Nguồn: tiếng Anh conduce "góp phần dẫn đến" + -ive, từ Latinh conducere "dẫn đến". Ví dụ: Flexible working hours are conducive to higher job satisfaction. (Giờ làm việc linh hoạt góp phần làm tăng sự hài lòng trong công việc.)
- **efficient** /ɪˈfɪʃənt/ (adj, B2): hiệu quả, ít lãng phí. Cấu tạo: ef- (ra) + fic (làm) + -ent (chỉ tính chất). Nguồn: Latinh efficiens "thực hiện, hoàn thành", qua tiếng Pháp. Ví dụ: LED bulbs are much more energy-efficient than traditional lamps. (Bóng đèn LED tiết kiệm năng lượng hơn nhiều so với đèn truyền thống.)
- **proficient** /prɑˈfɪʃənt/ (adj): thành thạo. Cấu tạo: pro- (về phía trước) + fic (làm) + -ent (chỉ tính chất). Nguồn: Latinh proficiens "tiến lên, tiến bộ". Ví dụ: Job applicants must be proficient in both English and computer skills. (Ứng viên phải thành thạo cả tiếng Anh lẫn kỹ năng máy tính.)
- **amplify** /ˈæmpləfaɪ/ (v, B2): khuếch đại, làm tăng lên. Cấu tạo: ampli (rộng lớn) + -fy (làm cho). Nguồn: Latinh amplificare "mở rộng, làm tăng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Social media algorithms often amplify sensational news stories. (Các thuật toán mạng xã hội thường làm lan rộng những tin tức giật gân.)
- **transfer** /trænsˈfər (v); ˈtrænsfər (n)/ (v, B2): chuyển, chuyển giao. Cấu tạo: trans- (qua) + fer (mang). Nguồn: Latinh transfero "mang qua". Ví dụ: Patients were transferred to a specialist hospital in the capital. (Các bệnh nhân đã được chuyển đến một bệnh viện chuyên khoa ở thủ đô.)
- **confer** /kənˈfər/ (v): trao tặng; bàn bạc. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + fer (mang). Nguồn: Latinh confero "mang lại, trao tặng; bàn bạc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The university conferred an honorary degree on the scientist. (Trường đại học đã trao bằng danh dự cho nhà khoa học.)
- **affluent** /ˈæfluənt/ (adj): giàu có, sung túc. Cấu tạo: af- (đến, hướng tới) + flu (chảy) + -ent (hậu tố tính từ). Nguồn: Latinh affluentem "chảy tới, tràn đầy", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Affluent nations have a responsibility to support climate adaptation. (Các quốc gia giàu có có trách nhiệm hỗ trợ việc thích ứng với biến đổi khí hậu.)
- **influx** /ˈɪnfləks/ (n): dòng người hoặc vật đổ vào. Cấu tạo: in- (vào trong) + flux (dòng chảy). Nguồn: Latinh influxus "dòng chảy vào; ảnh hưởng". Ví dụ: The coastal town struggled to cope with the sudden influx of tourists. (Thị trấn ven biển gặp khó khăn trong việc ứng phó với dòng du khách đột ngột đổ đến.)
- **transform** /trænsˈfɔrm/ (v, B2): biến đổi hoàn toàn. Cấu tạo: trans- (qua, sang) + form (hình dạng). Nguồn: Latinh transformare "biến đổi hình dạng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Artificial intelligence is transforming the healthcare industry. (Trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi ngành chăm sóc sức khỏe.)
- **fragment** /ˈfræɡmənt/ (n, B2): mảnh vỡ, mảnh nhỏ. Cấu tạo: frag (vỡ) + -ment (hậu tố tạo danh từ). Nguồn: Latinh fragmentum "mảnh vỡ, phần còn lại". Ví dụ: Archaeologists discovered fragments of ancient pottery at the site. (Các nhà khảo cổ đã tìm thấy những mảnh gốm cổ tại địa điểm này.)
- **infraction** /ɪnˈfrækʃən/ (n): sự vi phạm quy tắc hoặc luật lệ. Cấu tạo: in- (vào) + fract (bẻ gãy) + -ion (hậu tố tạo danh từ). Nguồn: Latinh infractio "sự phá vỡ, vi phạm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Even minor traffic infractions can result in heavy fines. (Ngay cả những vi phạm giao thông nhỏ cũng có thể dẫn đến mức phạt nặng.)
- **gradual** /ˈɡrædʒuəl/ (adj, B2): diễn ra dần dần. Cấu tạo: gradu (bước) + -al (hậu tố tính từ). Nguồn: Latinh trung đại gradualis "theo từng bước", từ Latinh gradus "bước". Ví dụ: There has been a gradual shift toward remote work in recent years. (Những năm gần đây, đã có sự chuyển dịch dần sang làm việc từ xa.)
- **digress** /daɪˈɡrɛs/ (v): lạc đề. Cấu tạo: di- (ra xa) + gress (bước đi). Nguồn: Latinh digressum "đã đi chệch". Ví dụ: The lecturer briefly digressed from the main topic to tell a story. (Giảng viên tạm rời chủ đề chính để kể một câu chuyện.)
- **regress** /rɪˈɡrɛs/ (v): thụt lùi, trở lại trạng thái kém hơn. Cấu tạo: re- (trở lại) + gress (bước đi). Nguồn: Latinh regressus "đã đi trở lại". Ví dụ: Without regular practice, language skills can quickly regress. (Nếu không luyện tập thường xuyên, kỹ năng ngôn ngữ có thể nhanh chóng thụt lùi.)
- **transgress** /trænzˈɡrɛs/ (v): vi phạm, vượt quá giới hạn. Cấu tạo: trans- (vượt qua) + gress (bước đi). Nguồn: Latinh transgressus "đã vượt qua". Ví dụ: His actions transgressed the accepted rules of professional ethics. (Hành động của ông ấy đã vi phạm các quy tắc đạo đức nghề nghiệp được công nhận.)
- **trajectory** /trəˈdʒɛktəri/ (n): quỹ đạo; chiều hướng phát triển. Cấu tạo: tra- (qua) + ject (ném) + -ory (đuôi có nguồn gốc từ hậu tố tính từ Latinh). Nguồn: Latinh mới traiectoria "quỹ đạo", từ Latinh traiectus "được ném qua". Ví dụ: Early childhood education shapes a child's future career trajectory. (Giáo dục mầm non định hình con đường sự nghiệp sau này của trẻ.)
- **conjunction** /kənˈdʒʌŋkʃən/ (n, B2): sự kết hợp; liên từ. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + junct (nối) + -ion (hậu tố tạo danh từ). Nguồn: Latinh coniunctio "sự nối kết", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Community police work in conjunction with local schools to prevent crime. (Cảnh sát cộng đồng phối hợp với các trường học địa phương để ngăn ngừa tội phạm.)
- **adjunct** /ˈædʒəŋkt/ (n): phần bổ trợ; giảng viên thỉnh giảng. Cấu tạo: ad- (vào) + junct (nối). Nguồn: Latinh adiunctus "được nối vào". Ví dụ: Online quizzes serve as a useful adjunct to classroom teaching. (Các bài kiểm tra trực tuyến là phần bổ trợ hữu ích cho việc giảng dạy trên lớp.)
- **subjugate** /ˈsʌbdʒəɡeɪt/ (v): chinh phục, khuất phục. Cấu tạo: sub- (dưới) + jug (ách) + -ate (hậu tố tạo động từ). Nguồn: Latinh subiugatus "bị khuất phục". Ví dụ: Colonial powers sought to subjugate indigenous populations. (Các cường quốc thực dân tìm cách khuất phục người dân bản địa.)
- **permit** /pərˈmɪt (v); ˈpərmɪt (n)/ (v, B2): cho phép. Cấu tạo: per- (qua) + mit (gửi). Nguồn: Latinh permitto "nhường lại, cho phép", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Visitors are not permitted to feed the wild animals. (Du khách không được phép cho động vật hoang dã ăn.)
- **submit** /səbˈmɪt/ (v, B2): nộp, trình; phục tùng. Cấu tạo: sub- (dưới) + mit (gửi). Nguồn: Latinh submittere "đặt dưới, nhượng bộ". Ví dụ: Candidates must submit their scholarship applications before Friday. (Các ứng viên phải nộp hồ sơ xin học bổng trước thứ Sáu.)
- **transmit** /trænzˈmɪt/ (v, B2): truyền, lây truyền. Cấu tạo: trans- (qua) + mit (gửi). Nguồn: Latinh transmitto "truyền đi". Ví dụ: Mosquitoes transmit dangerous diseases such as dengue fever. (Muỗi truyền các bệnh nguy hiểm như sốt xuất huyết.)
- **omit** /oʊˈmɪt/ (v): bỏ sót, lược bỏ. Cấu tạo: o- (rời đi; biến thể của ob-) + mit (gửi). Nguồn: Latinh omitto "buông bỏ, bỏ sót". Ví dụ: Several important details were omitted from the final report. (Một số chi tiết quan trọng đã bị bỏ sót trong báo cáo cuối cùng.)
- **intermittent** /ˌɪntərˈmɪtənt/ (adj): ngắt quãng, không liên tục. Cấu tạo: inter- (ở giữa) + mitt (gửi) + -ent (hậu tố tính từ). Nguồn: Latinh intermittens "gửi xen giữa", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Rural villages still suffer from intermittent power supplies. (Các làng ở nông thôn vẫn phải chịu cảnh nguồn điện lúc có lúc không.)
- **motivate** /ˈmoʊtəveɪt/ (v, B2): tạo động lực, thúc đẩy. Cấu tạo: motive (động cơ) + -ate (hậu tố tạo động từ). Nguồn: tiếng Anh motive "động cơ" + -ate. Ví dụ: Good leaders know how to motivate employees without using pressure. (Những người lãnh đạo giỏi biết cách tạo động lực cho nhân viên mà không gây áp lực.)
- **demote** /dɪˈmoʊt/ (v): giáng chức, hạ bậc. Cấu tạo: de- (xuống) + mote (phần được tách từ promote). Nguồn: tiếng Anh de- "xuống" + promote "thăng chức". Ví dụ: The manager was demoted after failing to meet safety regulations. (Người quản lý bị giáng chức sau khi không tuân thủ các quy định an toàn.)
- **dispel** /dɪˈspɛl/ (v): xua tan. Cấu tạo: dis- (tản ra) + pel (đẩy). Nguồn: Latinh dispellere "xua đi, xua tan". Ví dụ: The doctor's clear explanation helped dispel the patient's anxiety. (Lời giải thích rõ ràng của bác sĩ đã giúp xua tan sự lo lắng của bệnh nhân.)
- **impulsive** /ɪmˈpʌlsɪv/ (adj, B2): bốc đồng, thiếu suy nghĩ. Cấu tạo: im- (vào) + puls (đẩy) + -ive (hậu tố tính từ). Nguồn: Latinh impulsivus "thúc đẩy", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Online flash sales often encourage impulsive buying behavior. (Các đợt giảm giá chớp nhoáng trên mạng thường khuyến khích hành vi mua sắm bốc đồng.)
- **suspend** /səˈspɛnd/ (v, B2): tạm ngừng, đình chỉ; treo. Cấu tạo: sus- (từ dưới lên) + pend (treo). Nguồn: Latinh suspendere "treo lên, tạm ngừng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Ferry services were suspended due to rough sea conditions. (Dịch vụ phà đã tạm ngừng do biển động.)
- **impending** /ɪmˈpɛndɪŋ/ (adj): sắp xảy ra, sắp ập đến. Cấu tạo: impend (sắp xảy ra) + -ing (hậu tố tính từ). Nguồn: tiếng Anh impend "sắp xảy ra" + -ing. Ví dụ: Birds often sense an impending storm before humans do. (Chim thường cảm nhận được cơn bão sắp đến trước con người.)
- **imply** /ɪmˈplaɪ/ (v, B2): ngụ ý, ám chỉ; cho thấy. Cấu tạo: im- (vào trong) + ply (gấp). Nguồn: Latinh implicare "gấp vào, bao hàm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: High turnover rates imply that employees are dissatisfied with management. (Tỷ lệ nghỉ việc cao cho thấy nhân viên không hài lòng với ban quản lý.)
- **implicit** /ɪmˈplɪsət/ (adj): ngầm hiểu, không nói trực tiếp. Cấu tạo: im- (vào trong) + plic (gấp). Nguồn: Latinh implicitus "được gấp vào, bao hàm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: There was an implicit agreement not to discuss politics at work. (Mọi người ngầm đồng ý không bàn chuyện chính trị tại nơi làm việc.)
- **propose** /prəˈpoʊz/ (v, B2): đề xuất, kiến nghị. Cấu tạo: pro- (ra trước) + pose (đặt). Nguồn: Latinh proponere "đưa ra, đề xuất", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Urban planners proposed building a new underground metro line. (Các nhà quy hoạch đô thị đã đề xuất xây dựng một tuyến tàu điện ngầm mới.)
- **expose** /ɪkˈspoʊz/ (v, B2): phơi bày; để tiếp xúc với. Cấu tạo: ex- (ra ngoài) + pose (đặt). Nguồn: Latinh expono "bày ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Children should not be exposed to violent content on television. (Không nên để trẻ em tiếp xúc với nội dung bạo lực trên truyền hình.)
- **impose** /ɪmˈpoʊz/ (v, B2): áp đặt; áp dụng. Cấu tạo: im- (lên) + pose (đặt). Nguồn: tiếng Pháp imposer "áp đặt". Ví dụ: Many countries impose heavy taxes on cigarettes and sugary drinks. (Nhiều quốc gia áp thuế cao đối với thuốc lá và đồ uống có đường.)
- **juxtapose** /ˌdʒʌkstəˈpoʊz/ (v): đặt cạnh nhau để đối chiếu. Cấu tạo: juxta- (sát cạnh) + pose (đặt). Nguồn: tiếng Pháp juxtaposer "đặt cạnh nhau", từ Latinh iuxta "sát cạnh" và pono "đặt". Ví dụ: The exhibition juxtaposes classical paintings with modern digital art. (Triển lãm đặt các bức tranh cổ điển cạnh nghệ thuật kỹ thuật số hiện đại để đối chiếu.)
- **compound** /ˈkɑmpaʊnd/ (n, B2): hợp chất; vật ghép từ nhiều thành phần. Cấu tạo: com- (cùng nhau) + pound (đặt; từ gốc Latinh pon-). Nguồn: Latinh componere "đặt cùng nhau", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: Water is a chemical compound of hydrogen and oxygen. (Nước là hợp chất hóa học gồm hydro và oxy.)
- **deport** /dɪˈpɔrt/ (v): trục xuất khỏi một quốc gia. Cấu tạo: de- (ra khỏi) + port (mang). Nguồn: Latinh deporto "mang đi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Authorities deported several individuals for visa violations. (Nhà chức trách đã trục xuất một số người vì vi phạm quy định về thị thực.)
- **erupt** /ɪˈrʌpt/ (v, B2): phun trào, bùng nổ. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + rupt (vỡ). Nguồn: Latinh eruptus "đã bùng ra". Ví dụ: Thick smoke filled the sky when the volcano erupted. (Khói dày đặc bao phủ bầu trời khi núi lửa phun trào.)
- **abrupt** /əˈbrʌpt/ (adj): đột ngột, bất ngờ. Cấu tạo: ab- (ra khỏi) + rupt (vỡ). Nguồn: Latinh abruptus "bị cắt đứt". Ví dụ: The meeting came to an abrupt end when the fire alarm rang. (Cuộc họp đột ngột kết thúc khi chuông báo cháy vang lên.)
- **ascend** /əˈsɛnd/ (v): đi lên, leo lên. Cấu tạo: a- (tới) + scend (leo). Nguồn: Latinh ascendo "đi lên, leo lên", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Mist began to ascend from the valley as the sun rose. (Sương bắt đầu bốc lên từ thung lũng khi mặt trời mọc.)
- **sparse** /spɑrs/ (adj): thưa thớt, ít ỏi. Cấu tạo: spars (được rải ra; cùng gốc với spers trong disperse). Nguồn: Latinh sparsus "được rải ra". Ví dụ: Vegetation becomes sparse in arid desert regions. (Thảm thực vật trở nên thưa thớt ở những vùng sa mạc khô cằn.)
- **consistent** /kənˈsɪstənt/ (adj, B2): nhất quán; phù hợp. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + sist (đứng) + -ent (hậu tố tính từ). Nguồn: Latinh consistentem "phù hợp, tiếp diễn". Ví dụ: These findings are consistent with previous scientific studies. (Những kết quả này phù hợp với các nghiên cứu khoa học trước đây.)
- **stagnant** /ˈstæɡnənt/ (adj): trì trệ; tù đọng. Cấu tạo: stagn (đọng nước) + -ant (hậu tố tính từ). Nguồn: Latinh stagnans "đọng thành vũng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Stagnant wages have reduced the purchasing power of workers. (Tiền lương không tăng đã làm giảm sức mua của người lao động.)
- **restrict** /rɪˈstrɪkt/ (v, B2): hạn chế, giới hạn. Cấu tạo: re- (lại) + strict (siết chặt). Nguồn: Latinh restrictus "bị siết chặt, bị hạn chế". Ví dụ: New laws restrict the sale of e-cigarettes to minors. (Các luật mới hạn chế việc bán thuốc lá điện tử cho người chưa thành niên.)
- **construct** /kənˈstrʌkt/ (v, B2): xây dựng. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + struct (xếp, xây). Nguồn: Latinh constructus "được xây dựng". Ví dụ: The city is constructing a new bridge across the river. (Thành phố đang xây một cây cầu mới bắc qua sông.)
- **constructive** /kənˈstrʌktɪv/ (adj): mang tính xây dựng. Cấu tạo: construct (xây dựng) + -ive (hậu tố tính từ). Nguồn: Latinh constructivus "thuộc việc xây dựng". Ví dụ: Managers should give constructive feedback to help staff improve. (Người quản lý nên đưa ra ý kiến góp ý mang tính xây dựng để giúp nhân viên tiến bộ.)
- **obstruct** /əbˈstrʌkt/ (v): cản trở, làm tắc nghẽn. Cấu tạo: ob- (chắn ngang) + struct (xếp, xây). Nguồn: Latinh obstruere "chặn lại, làm tắc". Ví dụ: Fallen trees obstructed the main road after the typhoon. (Cây đổ đã chắn đường chính sau cơn bão.)
- **infrastructure** /ˈɪnfrəstrʌktʃər/ (n, B2): cơ sở hạ tầng. Cấu tạo: infra- (bên dưới) + structure (cấu trúc). Nguồn: tiếng Pháp infrastructure "cơ sở hạ tầng". Ví dụ: Developing countries need massive investment in transport infrastructure. (Các nước đang phát triển cần đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng giao thông.)
- **maintain** /meɪnˈteɪn/ (v, B2): duy trì, giữ vững; bảo trì. Cấu tạo: main (tay) + tain (giữ). Nguồn: Latinh hậu kỳ manutenere "nâng đỡ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It is important to maintain a healthy balance between work and rest. (Điều quan trọng là duy trì sự cân bằng hợp lý giữa công việc và nghỉ ngơi.)
- **obtain** /əbˈteɪn/ (v, B2): đạt được, có được. Cấu tạo: ob- (hướng tới) + tain (giữ). Nguồn: Latinh obtinere "đạt được, có được", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Researchers obtained permission to access historical archives. (Các nhà nghiên cứu đã được phép tiếp cận các tài liệu lưu trữ lịch sử.)
- **retain** /rɪˈteɪn/ (v, B2): giữ lại, duy trì. Cấu tạo: re- (lại) + tain (giữ). Nguồn: tiếng Anh trung đại reteinen "tiếp tục giữ, giữ lại". Ví dụ: Soil rich in organic matter retains moisture much better. (Đất giàu chất hữu cơ giữ ẩm tốt hơn nhiều.)
- **intense** /ɪnˈtɛns/ (adj, B2): mãnh liệt, dữ dội. Cấu tạo: in- (vào) + tens (kéo căng). Nguồn: Latinh intensus "căng chặt; mãnh liệt". Ví dụ: Athletes trained in intense heat to prepare for the Olympics. (Các vận động viên tập luyện dưới sức nóng gay gắt để chuẩn bị cho Thế vận hội.)
- **ostentatious** /ˌɑstənˈteɪʃəs/ (adj): phô trương, khoe mẽ. Cấu tạo: ostentat (phô bày) + -ious (hậu tố tính từ). Nguồn: Latinh ostentatus "được phô bày". Ví dụ: The billionaire was known for his simple habits rather than ostentatious wealth. (Vị tỷ phú được biết đến với lối sống giản dị thay vì phô trương sự giàu có.)
- **distract** /dɪˈstrækt/ (v, B2): làm xao nhãng, khiến phân tâm. Cấu tạo: dis- (ra xa) + tract (kéo). Nguồn: Latinh distractus "bị kéo ra xa". Ví dụ: Loud notifications constantly distract students from their studies. (Những tiếng thông báo lớn liên tục khiến học sinh xao nhãng việc học.)
- **intractable** /ɪnˈtræktəbəl/ (adj): khó giải quyết; khó kiểm soát. Cấu tạo: in- (không) + tractable (dễ xử lý). Nguồn: tiếng Anh in- "không" + tractable "dễ xử lý". Ví dụ: Poverty and climate change are deeply intertwined and intractable problems. (Nghèo đói và biến đổi khí hậu là những vấn đề khó giải quyết, gắn bó chặt chẽ với nhau.)
- **convene** /kənˈvin/ (v): triệu tập, nhóm họp. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + vene (đến). Nguồn: Latinh convenire "đến cùng nhau, nhóm họp", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The United Nations convened an emergency meeting on food security. (Liên Hợp Quốc đã triệu tập một cuộc họp khẩn về an ninh lương thực.)
- **convert** /kənˈvərt/ (v, B2): chuyển đổi; cải đạo. Cấu tạo: con- (cùng, hoàn toàn) + vert (xoay). Nguồn: Latinh converto "xoay chuyển", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The old factory was converted into a modern art gallery. (Nhà máy cũ đã được chuyển thành một phòng trưng bày nghệ thuật hiện đại.)
- **diverse** /daɪˈvərs/ (adj, B2): đa dạng, phong phú. Cấu tạo: di- (ra các hướng) + vers (xoay). Nguồn: tiếng Pháp divers "khác nhau; gồm nhiều loại". Ví dụ: Ho Chi Minh City has a vibrant and culturally diverse population. (Thành phố Hồ Chí Minh có cộng đồng dân cư năng động và đa dạng về văn hóa.)
- **controversy** /ˈkɑntrəvərsi/ (n, B2): sự tranh cãi. Cấu tạo: contro- (ngược lại) + vers (xoay) + -y (hậu tố tạo danh từ). Nguồn: Latinh controversia "cuộc tranh luận, tranh cãi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The proposed highway project sparked fierce public controversy. (Dự án đường cao tốc được đề xuất đã làm dấy lên tranh cãi gay gắt trong công chúng.)
- **avert** /əˈvərt/ (v): ngăn chặn; quay đi. Cấu tạo: a- (ra xa) + vert (xoay). Nguồn: Latinh avertere "quay đi, ngăn chặn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Quick diplomatic talks helped avert a trade war between the two nations. (Các cuộc đàm phán ngoại giao nhanh chóng đã giúp ngăn chặn một cuộc chiến thương mại giữa hai quốc gia.)
- **revert** /rɪˈvərt/ (v): quay trở lại trạng thái hoặc thói quen cũ. Cấu tạo: re- (trở lại) + vert (xoay). Nguồn: Latinh reverto "quay trở lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: After the diet ended, many participants reverted to their old eating habits. (Sau khi kết thúc chế độ ăn kiêng, nhiều người tham gia đã quay lại thói quen ăn uống cũ.)
- **exacerbate** /ɪɡˈzæsərbeɪt/ (v): làm trầm trọng thêm. Cấu tạo: ex- (hoàn toàn) + acerb (làm gay gắt) + -ate (hậu tố tạo động từ). Nguồn: Latinh exacerbatus "bị làm cho gay gắt hơn". Ví dụ: Prolonged drought has exacerbated water shortages across the region. (Hạn hán kéo dài đã làm tình trạng thiếu nước trong vùng trầm trọng thêm.)
- **acrimonious** /ˌækrəˈmoʊniəs/ (adj): gay gắt, đầy hiềm khích. Cấu tạo: acrimony (sự cay nghiệt) + -ous (hậu tố tính từ). Nguồn: tiếng Anh acrimony "sự cay nghiệt" + -ous. Ví dụ: The divorce ended in a long and acrimonious dispute over property. (Cuộc ly hôn dẫn đến một cuộc tranh chấp tài sản kéo dài và đầy hiềm khích.)
- **arbitrate** /ˈɑrbətreɪt/ (v): làm trọng tài phân xử. Cấu tạo: arbitr (người phân xử) + -ate (hậu tố tạo động từ). Nguồn: Latinh arbitratus "đã phân xử", từ arbitrari "làm trọng tài". Ví dụ: An independent panel was appointed to arbitrate the labor dispute. (Một hội đồng độc lập đã được chỉ định để phân xử tranh chấp lao động.)
- **audible** /ˈɑdəbəl/ (adj): nghe được. Cấu tạo: aud (nghe) + -ible (có thể). Nguồn: Latinh audire "nghe", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Her voice was barely audible over the roar of the traffic. (Giọng của cô ấy hầu như không nghe được giữa tiếng xe cộ ầm ầm.)
- **discern** /dɪˈsərn/ (v): nhận ra, phân biệt được. Cấu tạo: dis- (tách ra) + cern (phân biệt). Nguồn: Latinh discernere "tách ra, phân biệt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It is often difficult to discern the truth from online rumors. (Thường khó nhận ra sự thật giữa các tin đồn trên mạng.)
- **discrete** /dɪˈskrit/ (adj): riêng biệt, rời rạc. Cấu tạo: dis- (tách ra) + cret (đã phân biệt, tách ra). Nguồn: Latinh discretus "đã tách ra, riêng biệt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The training program is divided into four discrete modules. (Chương trình đào tạo được chia thành bốn học phần riêng biệt.)
- **discriminate** /dɪˈskrɪməneɪt/ (v, B2): phân biệt, phân biệt đối xử. Cấu tạo: dis- (tách ra) + crimin (chia tách, phân biệt) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh discriminare "chia tách, phân biệt". Ví dụ: It is illegal to discriminate against job applicants based on age. (Phân biệt đối xử với ứng viên xin việc vì tuổi tác là trái pháp luật.)
- **indiscriminate** /ˌɪndɪˈskrɪmənət/ (adj): bừa bãi, không chọn lọc. Cấu tạo: in- (không) + dis- (tách ra) + crimin (phân biệt) + -ate (tạo tính từ). Nguồn: tiếng Anh discriminate "phân biệt" với in- "không". Ví dụ: Indiscriminate logging has destroyed vast areas of tropical rainforest. (Khai thác gỗ bừa bãi đã phá hủy diện tích lớn rừng mưa nhiệt đới.)
- **certify** /ˈsərtəfaɪ/ (v, B2): chứng nhận, cấp giấy chứng nhận. Cấu tạo: cert (chắc chắn) + -ify (làm cho). Nguồn: Latinh certus "chắc chắn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Organic farms must be certified by an official inspection agency. (Trang trại hữu cơ phải được một cơ quan kiểm định chính thức chứng nhận.)
- **ascertain** /ˌæsərˈteɪn/ (v): xác minh, tìm hiểu cho chắc. Cấu tạo: as- (hướng tới) + cert (chắc chắn). Nguồn: Latinh certus "chắc chắn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Police are trying to ascertain the exact cause of the fire. (Cảnh sát đang cố xác minh nguyên nhân chính xác của vụ cháy.)
- **acclaim** /əˈkleɪm/ (v): ca ngợi, hoan nghênh. Cấu tạo: ac- (hướng tới) + claim (kêu lên, reo hò). Nguồn: Latinh acclamare "reo hò, tán thưởng". Ví dụ: Critics acclaimed the Vietnamese film at the festival. (Giới phê bình đã ca ngợi bộ phim Việt Nam tại liên hoan phim.)
- **credentials** /krəˈdɛnʃəlz/ (n): bằng cấp, chứng chỉ năng lực. Cấu tạo: credential (giấy chứng nhận, bằng chứng năng lực) + -s (số nhiều). Nguồn: Latinh credere "tin, tin tưởng". Ví dụ: She has impeccable academic credentials for the research position. (Chị ấy có bằng cấp học thuật không chê vào đâu được cho vị trí nghiên cứu.)
- **incredulous** /ɪnˈkrɛdʒələs/ (adj): hoài nghi, ngờ vực. Cấu tạo: in- (không) + cred (tin) + -ulous (có tính chất, hay). Nguồn: Latinh incredulus "không tin, hoài nghi". Ví dụ: Investors listened with incredulous expressions as the scandal unfolded. (Các nhà đầu tư lắng nghe với vẻ mặt hoài nghi khi vụ bê bối dần lộ ra.)
- **indoctrinate** /ɪnˈdɑktrəneɪt/ (v): nhồi sọ, tuyên truyền một chiều. Cấu tạo: in- (vào) + doctrine (học thuyết) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh doctrina "sự dạy dỗ, học thuyết". Ví dụ: Education should teach critical thinking rather than indoctrinate youth. (Giáo dục nên dạy tư duy phản biện thay vì nhồi sọ giới trẻ.)
- **affable** /ˈæfəbəl/ (adj): niềm nở, dễ gần. Cấu tạo: af- (hướng tới) + fab (nói) + -able (có thể, dễ). Nguồn: Latinh affabilis "dễ trò chuyện, thân thiện", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The hotel manager was an affable host who greeted every guest warmly. (Quản lý khách sạn rất niềm nở, nồng nhiệt chào đón từng vị khách.)
- **confidential** /ˌkɑnfəˈdɛnʃəl/ (adj): bảo mật, kín đáo. Cấu tạo: con- (cùng, hoàn toàn) + fid (tin) + -ential (tạo tính từ). Nguồn: Latinh confidentia "sự tin cậy". Ví dụ: Patient medical records must be kept strictly confidential. (Hồ sơ bệnh án của bệnh nhân phải được giữ bảo mật tuyệt đối.)
- **fidelity** /fəˈdɛləti/ (n): lòng trung thành, độ trung thực. Cấu tạo: fidel (trung thành, chung thủy) + -ity (tạo danh từ). Nguồn: Latinh fidelitas "lòng trung thành", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Scientific translators must maintain high fidelity to the original text. (Dịch giả khoa học phải giữ độ trung thực cao với văn bản gốc.)
- **legible** /ˈlɛdʒəbəl/ (adj): dễ đọc, rõ ràng. Cấu tạo: leg (đọc) + -ible (có thể). Nguồn: Latinh legere "đọc". Ví dụ: Doctors should ensure that handwritten prescriptions are clearly legible. (Bác sĩ nên bảo đảm đơn thuốc viết tay rõ ràng và dễ đọc.)
- **eloquent** /ˈɛləkwənt/ (adj, B2): hùng biện, diễn đạt thuyết phục. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + loqu (nói) + -ent (tạo tính từ). Nguồn: Latinh eloqui "nói ra, phát biểu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She gave an eloquent speech defending the rights of migrant workers. (Cô ấy đã có bài phát biểu hùng biện bảo vệ quyền của lao động nhập cư.)
- **mentality** /mɛnˈtæləti/ (n): tâm lý, lối tư duy. Cấu tạo: mental (thuộc về tâm trí) + -ity (tạo danh từ). Nguồn: tiếng Anh mental "thuộc về tâm trí" với -ity. Ví dụ: Moving towards a zero-waste society requires a change in public mentality. (Tiến tới xã hội không rác thải đòi hỏi thay đổi tư duy của cộng đồng.)
- **commemorate** /kəˈmɛməreɪt/ (v, B2): tưởng niệm, kỷ niệm. Cấu tạo: com- (cùng, nhấn mạnh) + memor (nhớ) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh commemorare "nhớ lại, tưởng nhớ". Ví dụ: A national holiday was established to commemorate fallen soldiers. (Một ngày lễ toàn quốc được lập ra để tưởng niệm các chiến sĩ đã ngã xuống.)
- **demonstrate** /ˈdɛmənstreɪt/ (v, B2): chứng minh, biểu tình, làm mẫu. Cấu tạo: de- (hoàn toàn, làm rõ) + monstr (chỉ ra) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh demonstrare "chỉ ra, chứng minh". Ví dụ: This chart demonstrates a direct link between hours of practice and test scores. (Biểu đồ này chứng minh mối liên hệ trực tiếp giữa số giờ luyện tập và điểm kiểm tra.)
- **reputation** /ˌrɛpjəˈteɪʃən/ (n, B2): danh tiếng, uy tín. Cấu tạo: re- (lại) + put (suy xét, tính toán) + -ation (tạo danh từ). Nguồn: Latinh reputatio "sự suy xét, đánh giá", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The university has earned an international reputation for medical research. (Trường đại học đã tạo dựng uy tín quốc tế về nghiên cứu y khoa.)
- **impute** /ɪmˈpjut/ (v): quy cho, gán cho. Cấu tạo: im- (vào) + put (tính toán, quy cho). Nguồn: Latinh imputare "tính vào, quy cho", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It is unfair to impute all societal problems to social media alone. (Thật bất công khi quy mọi vấn đề xã hội cho riêng mạng xã hội.)
- **acquire** /əˈkwaɪər/ (v, B2): đạt được, tiếp thu, mua lại. Cấu tạo: ac- (hướng tới) + quir (tìm kiếm). Nguồn: Latinh acquirere "tìm thêm, giành được", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Children acquire native language skills naturally through daily interaction. (Trẻ em tiếp thu tiếng mẹ đẻ một cách tự nhiên qua giao tiếp hằng ngày.)
- **inquiry** /ɪnˈkwaɪri/ (n, B2): cuộc điều tra, câu hỏi. Cấu tạo: in- (vào trong) + quir (tìm kiếm, hỏi) + -y (tạo danh từ). Nguồn: Latinh inquirere "tìm kiếm, điều tra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The government launched a public inquiry into railway safety standards. (Chính phủ đã mở một cuộc điều tra công khai về tiêu chuẩn an toàn đường sắt.)
- **prerequisite** /priˈrɛkwəzət/ (n): điều kiện tiên quyết. Cấu tạo: pre- (trước) + requisite (điều cần thiết). Nguồn: tiếng Anh requisite "điều cần thiết" với pre- "trước". Ví dụ: A bachelor's degree is a prerequisite for admission to the master's program. (Bằng cử nhân là điều kiện tiên quyết để vào học thạc sĩ.)
- **exquisite** /ˈɛkskwəzət/ (adj, B2): tinh xảo, tuyệt đẹp. Cấu tạo: ex- (ra ngoài, kỹ lưỡng) + quisit (được tìm kiếm, dạng phân từ). Nguồn: Latinh exquisitus "được tìm kiếm kỹ", từ exquirere "tìm kiếm kỹ". Ví dụ: The museum displays exquisite porcelain vases from the twelfth century. (Bảo tàng trưng bày những bình sứ tinh xảo từ thế kỷ mười hai.)
- **conscious** /ˈkɑnʃəs/ (adj, B2): có ý thức, tỉnh táo. Cấu tạo: con- (cùng) + sci (biết) + -ous (có tính chất). Nguồn: Latinh conscius "biết rõ, có ý thức". Ví dụ: Consumers are becoming increasingly conscious of sustainable packaging. (Người tiêu dùng ngày càng ý thức rõ về bao bì bền vững.)
- **ascribe** /əˈskraɪb/ (v): quy cho, gán cho. Cấu tạo: a- (hướng tới) + scrib (viết). Nguồn: Latinh ascribere "viết thêm vào, quy cho". Ví dụ: Economists ascribe the recent inflation to rising global energy costs. (Các nhà kinh tế quy tình trạng lạm phát gần đây cho giá năng lượng toàn cầu tăng.)
- **sensitive** /ˈsɛnsətɪv/ (adj, B2): nhạy cảm, dễ tổn thương. Cấu tạo: sens (cảm nhận) + -itive (tạo tính từ). Nguồn: Latinh sensitivus "có khả năng cảm nhận", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Coral ecosystems are extremely sensitive to changes in water temperature. (Hệ sinh thái san hô rất nhạy cảm với thay đổi nhiệt độ nước.)
- **dissent** /dɪˈsɛnt/ (n): sự bất đồng, sự phản đối. Cấu tạo: dis- (tách ra, khác đi) + sent (nghĩ, cảm nhận). Nguồn: Latinh dissentire "nghĩ khác, không đồng ý". Ví dụ: In a healthy democracy, peaceful political dissent is respected. (Trong một nền dân chủ lành mạnh, sự bất đồng chính kiến một cách ôn hòa được tôn trọng.)
- **perspective** /pərˈspɛktɪv/ (n, B2): góc nhìn, quan điểm, viễn cảnh. Cấu tạo: per- (xuyên qua) + spect (nhìn) + -ive (tạo tính từ, sau đó được dùng làm danh từ). Nguồn: Latinh perspectiva ars "khoa học quang học", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Studying abroad gives young people a broader global perspective. (Du học giúp người trẻ có góc nhìn toàn cầu rộng hơn.)
- **speculate** /ˈspɛkjəleɪt/ (v, B2): suy đoán, đầu cơ. Cấu tạo: specul (quan sát) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh speculari "quan sát, theo dõi". Ví dụ: Scientists speculate that microbial life might exist beneath Mars's surface. (Các nhà khoa học suy đoán sự sống vi sinh có thể tồn tại dưới bề mặt sao Hỏa.)
- **conspicuous** /kənˈspɪkjuəs/ (adj): dễ thấy, nổi bật. Cấu tạo: con- (nhấn mạnh, hoàn toàn) + spic (nhìn) + -uous (có tính chất). Nguồn: Latinh conspicuus "dễ thấy, nổi bật". Ví dụ: Traffic police wore conspicuous yellow jackets for night safety. (Cảnh sát giao thông mặc áo vàng nổi bật để bảo đảm an toàn ban đêm.)
- **contingent** /kənˈtɪndʒənt/ (adj): phụ thuộc, tùy thuộc vào điều kiện. Cấu tạo: con- (cùng) + ting (chạm) + -ent (tạo tính từ). Nguồn: Latinh contingere "chạm vào, xảy ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Outdoor graduation ceremonies are contingent upon favorable weather. (Lễ tốt nghiệp ngoài trời còn tùy thuộc vào thời tiết thuận lợi.)
- **evident** /ˈɛvədənt/ (adj, B2): hiển nhiên, rõ ràng. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + vid (nhìn, thấy) + -ent (tạo tính từ). Nguồn: Latinh evidens "rõ ràng, hiển nhiên", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It is evident that climate change requires immediate global cooperation. (Rõ ràng là biến đổi khí hậu đòi hỏi hợp tác toàn cầu ngay lập tức.)
- **improvise** /ˈɪmprəvaɪz/ (v): ứng biến tại chỗ. Cấu tạo: improvis- (không lường trước: im- “không” + pro- “trước” + vis “thấy”) + -ise (đuôi động từ). Nguồn: Latinh improvisus "không lường trước, bất ngờ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: When the projector broke, the speaker had to improvise her presentation. (Khi máy chiếu bị hư, diễn giả phải ứng biến tại chỗ cho bài trình bày.)
- **unanimous** /juˈnænəməs/ (adj): nhất trí, đồng lòng. Cấu tạo: un- (một) + anim (tinh thần, tâm trí) + -ous (có tính chất). Nguồn: Latinh unanimus "đồng lòng, nhất trí". Ví dụ: The committee reached a unanimous decision to fund the library. (Ủy ban đã đạt quyết định nhất trí cấp kinh phí cho thư viện.)
- **animosity** /ˌænəˈmɑsəti/ (n): sự thù địch, ác cảm. Cấu tạo: anim (tinh thần, cảm xúc) + -osity (tạo danh từ chỉ trạng thái). Nguồn: Latinh animositas "lòng dũng cảm, tinh thần, sự mãnh liệt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Leaders worked hard to overcome the animosity between the two communities. (Các nhà lãnh đạo đã nỗ lực khắc phục sự thù địch giữa hai cộng đồng.)
- **inanimate** /ɪˈnænəmət/ (adj, B2): vô tri, không có sự sống. Cấu tạo: in- (không) + anim (sự sống) + -ate (tạo tính từ). Nguồn: Latinh inanimatus "không có sự sống". Ví dụ: Young children often talk to inanimate objects like dolls and toys. (Trẻ nhỏ thường trò chuyện với đồ vật vô tri như búp bê và đồ chơi.)
- **civilize** /ˈsɪvəlaɪz/ (v): làm cho văn minh, khai hóa. Cấu tạo: civil (văn minh, công dân) + -ize (làm cho). Nguồn: Latinh civilis "thuộc công dân, văn minh", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Laws are designed to civilize human behavior and resolve conflicts fairly. (Luật pháp được đặt ra để làm cho hành vi con người văn minh hơn và giải quyết xung đột công bằng.)
- **incorporate** /ɪnˈkɔrpəreɪt/ (v, B2): sáp nhập, đưa vào, tích hợp. Cấu tạo: in- (vào) + corpor (cơ thể, khối) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh incorporare "sáp nhập thành một khối". Ví dụ: The new curriculum incorporates practical digital skills into every subject. (Chương trình học mới đưa kỹ năng số thực hành vào mọi môn học.)
- **corporate** /ˈkɔrpərət/ (adj, B2): thuộc công ty, tập đoàn. Cấu tạo: corpor (cơ thể, tập thể) + -ate (tạo tính từ). Nguồn: Latinh corpus "cơ thể, tập thể". Ví dụ: Corporate social responsibility is increasingly important to consumers. (Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ngày càng quan trọng với người tiêu dùng.)
- **culprit** /ˈkʌlprɪt/ (n): thủ phạm, nguyên nhân gây hại. Cấu tạo: cul. (viết tắt của culpable, “có tội”) + prit (dạng rút gọn của prest, “sẵn sàng”). Nguồn: cụm Anglo-Norman cul. prit, từ culpable và prest. Ví dụ: Plastic packaging is a major culprit behind marine pollution. (Bao bì nhựa là một thủ phạm lớn gây ô nhiễm biển.)
- **incriminate** /ɪnˈkrɪməneɪt/ (v): buộc tội, khiến ai đó có vẻ có tội. Cấu tạo: in- (vào) + crimin (tội, cáo buộc) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh incriminare "buộc tội, cáo buộc". Ví dụ: The suspect refused to answer questions that might incriminate him. (Nghi phạm từ chối trả lời những câu hỏi có thể khiến anh ta bị buộc tội.)
- **accurate** /ˈækjərət/ (adj, B2): chính xác. Cấu tạo: ac- (hướng tới) + cur (chăm sóc, kỹ lưỡng) + -ate (tạo tính từ). Nguồn: Latinh accuratus "kỹ lưỡng, chính xác". Ví dụ: Weather forecasts have become much more accurate thanks to satellites. (Dự báo thời tiết đã chính xác hơn nhiều nhờ vệ tinh.)
- **procure** /proʊˈkjʊr/ (v): thu mua, lo liệu để có được. Cấu tạo: pro- (thay mặt, vì) + cur (chăm sóc, lo liệu). Nguồn: Latinh procurare "quản lý, lo liệu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Hospitals struggled to procure enough protective equipment during the pandemic. (Các bệnh viện đã chật vật thu mua đủ thiết bị bảo hộ trong đại dịch.)
- **gregarious** /ɡrəˈɡɛriəs/ (adj): thích giao du, sống theo đàn. Cấu tạo: greg (bầy đàn) + -arious (tạo tính từ chỉ tính chất). Nguồn: Latinh gregarius "thuộc bầy đàn, sống theo đàn". Ví dụ: Dolphins are highly intelligent and gregarious marine mammals. (Cá heo là loài động vật biển thông minh và thích sống theo đàn.)
- **humiliate** /hjuˈmɪlieɪt/ (v, B2): làm bẽ mặt, làm nhục. Cấu tạo: humili (thấp hèn, hạ thấp) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh humiliare "hạ thấp, làm nhục". Ví dụ: Teachers should never humiliate students in front of their classmates. (Giáo viên không bao giờ nên làm bẽ mặt học sinh trước cả lớp.)
- **legislate** /ˈlɛdʒɪsleɪt/ (v, B2): lập pháp, ban hành luật. Cấu tạo: legis (luật) + lat (đưa ra, ban hành). Nguồn: tiếng Anh legislation "việc lập pháp". Ví dụ: Governments must legislate to protect personal data on the internet. (Chính phủ phải ban hành luật để bảo vệ dữ liệu cá nhân trên mạng.)
- **illustrate** /ˈɪləstreɪt/ (v, B2): minh họa, làm rõ. Cấu tạo: il- (hướng vào, làm cho) + lustr (chiếu sáng, làm rõ) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh illustrare "chiếu sáng, làm rõ". Ví dụ: The speaker used real-life case studies to illustrate her main points. (Diễn giả đã dùng các tình huống thực tế để minh họa cho những luận điểm chính của mình.)
- **lucid** /ˈlusəd/ (adj): minh mẫn, rõ ràng. Cấu tạo: luc (ánh sáng, rõ ràng) + -id (tạo tính từ). Nguồn: Latinh lucidus "sáng sủa, rõ ràng". Ví dụ: The professor gave a lucid explanation of complex economic theories. (Giáo sư đã giảng giải rõ ràng về các học thuyết kinh tế phức tạp.)
- **elucidate** /ɪˈlusədeɪt/ (v): làm sáng tỏ, giải thích rõ. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + lucid (sáng, rõ) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh elucidare "làm sáng tỏ, soi sáng". Ví dụ: Further research is needed to elucidate the link between sleep and memory. (Cần thêm nghiên cứu để làm sáng tỏ mối liên hệ giữa giấc ngủ và trí nhớ.)
- **mortality** /mɔrˈtæləti/ (n): tỷ lệ tử vong, thân phận phải chết. Cấu tạo: mortal (phải chết, liên quan cái chết) + -ity (tạo danh từ). Nguồn: Latinh mortalitas "thân phận phải chết", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Improved sanitation has dramatically reduced infant mortality rates. (Vệ sinh được cải thiện đã giảm mạnh tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh.)
- **immortal** /ɪˈmɔrtəl/ (adj, B2): bất tử, sống mãi. Cấu tạo: im- (không) + mort (chết) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh immortalis "bất tử". Ví dụ: Great works of literature make their authors practically immortal. (Những tác phẩm văn học lớn khiến tên tuổi tác giả gần như bất tử.)
- **pacify** /ˈpæsəfaɪ/ (v): làm dịu, dẹp yên. Cấu tạo: pac (hòa bình) + -ify (làm cho). Nguồn: Latinh pacificare "làm hòa, dẹp yên", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The manager offered a full refund to pacify the angry customer. (Quản lý đã hoàn tiền đầy đủ để làm dịu khách hàng đang giận dữ.)
- **appease** /əˈpiz/ (v): xoa dịu, làm nguôi. Cấu tạo: ap- (làm cho, hướng tới) + peas (hòa bình, yên ổn). Nguồn: tiếng Pháp cũ apeser "làm yên, giảng hòa". Ví dụ: Minor policy changes failed to appease environmental protesters. (Những thay đổi chính sách nhỏ không xoa dịu được người biểu tình vì môi trường.)
- **impartial** /ɪmˈpɑrʃəl/ (adj, B2): công bằng, khách quan. Cấu tạo: im- (không) + partial (thiên vị, có phe). Nguồn: tiếng Pháp trung cổ impartial "không thiên vị". Ví dụ: Judges must remain completely impartial throughout a court trial. (Thẩm phán phải hoàn toàn công bằng trong suốt phiên tòa.)
- **impassive** /ɪmˈpæsɪv/ (adj): không lộ cảm xúc. Cấu tạo: im- (không) + passive (chịu tác động, chịu đựng). Nguồn: tiếng Anh passive "chịu tác động, chịu đựng" với im- "không". Ví dụ: The defendant remained completely impassive as the sentence was read. (Bị cáo vẫn hoàn toàn không lộ cảm xúc khi bản án được tuyên.)
- **populous** /ˈpɑpjələs/ (adj): đông dân. Cấu tạo: popul (dân, dân cư) + -ous (nhiều, có). Nguồn: Latinh populosus "đông dân, nhiều người". Ví dụ: Tokyo is one of the most populous metropolitan areas in the world. (Tokyo là một trong những vùng đô thị đông dân nhất thế giới.)
- **sanctuary** /ˈsæŋktʃuɛri/ (n): nơi trú ẩn, khu bảo tồn. Cấu tạo: sanct (thiêng liêng) + -uary (tạo danh từ chỉ nơi chốn). Nguồn: Latinh sanctuarium "nơi linh thiêng, nơi trú ẩn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The island serves as a wildlife sanctuary for endangered sea turtles. (Hòn đảo là khu bảo tồn động vật hoang dã dành cho loài rùa biển có nguy cơ tuyệt chủng.)
- **subsequent** /ˈsʌbsəkwənt/ (adj, B2): tiếp theo, đến sau. Cấu tạo: sub- (dưới, sau) + sequ (theo sau) + -ent (tạo tính từ). Nguồn: Latinh subsequi "đi theo sau, kế tiếp", qua tiếng Pháp. Ví dụ: A subsequent investigation revealed widespread damage. (Một cuộc điều tra sau đó cho thấy thiệt hại trên diện rộng.)
- **associate** /əˈsoʊsieɪt/ (v, B2): liên kết, gắn với. Cấu tạo: as- (hướng tới) + soci (kết hợp) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh associare "gia nhập, kết hợp". Ví dụ: Consumers often associate high prices with superior product quality. (Người tiêu dùng thường gắn giá cao với chất lượng sản phẩm vượt trội.)
- **dissociate** /dɪˈsoʊsieɪt/ (v): tách ra, không còn liên quan. Cấu tạo: dis- (tách ra) + soci (kết hợp) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh dissociare "tách ra, phân rẽ". Ví dụ: The celebrity quickly dissociated herself from the controversial brand. (Người nổi tiếng đó nhanh chóng tách mình khỏi thương hiệu gây tranh cãi.)
- **isolate** /ˈaɪsəleɪt/ (v, B2): cô lập, cách ly. Cấu tạo: isol (đảo, nơi tách biệt) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh insulatus "thành đảo, tách riêng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Infected patients were isolated to prevent the virus from spreading. (Bệnh nhân nhiễm bệnh được cách ly để ngăn vi rút lây lan.)
- **desolate** /ˈdɛsələt/ (adj): hoang vắng, tiêu điều. Cấu tạo: de- (hoàn toàn) + sol (đơn độc) + -ate (tạo tính từ). Nguồn: tiếng Anh trung cổ desolate "hoang vắng". Ví dụ: Deforestation left behind a desolate landscape with no wildlife. (Phá rừng để lại một vùng đất hoang vắng không còn thú hoang.)
- **evaluate** /ɪˈvæljueɪt/ (v, B2): đánh giá, định giá. Cấu tạo: e- (ra) + valu (giá trị) + -ate (tạo động từ). Nguồn: tiếng Anh evaluation "sự đánh giá". Ví dụ: Standardized tests are used to evaluate students' language proficiency. (Bài kiểm tra chuẩn được dùng để đánh giá năng lực ngôn ngữ của học sinh.)
- **invalidate** /ɪnˈvælɪdeɪt/ (v): làm mất hiệu lực, làm mất giá trị. Cấu tạo: in- (không) + valid (có giá trị) + -ate (tạo động từ). Nguồn: tiếng Pháp invalider "làm mất hiệu lực". Ví dụ: A small sample size can invalidate the results of a medical study. (Cỡ mẫu nhỏ có thể khiến kết quả của một nghiên cứu y học không còn giá trị.)
- **evict** /ɪˈvɪkt/ (v): đuổi ra khỏi nhà thuê theo luật. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + vict (thắng). Nguồn: Latinh evictus, phân từ của evincere "đánh bại hoàn toàn". Ví dụ: Landlords cannot legally evict tenants without prior written notice. (Theo luật, chủ nhà không được đuổi người thuê nếu không thông báo trước bằng văn bản.)
- **invincible** /ɪnˈvɪnsəbəl/ (adj): không thể đánh bại. Cấu tạo: in- (không) + vinc (thắng) + -ible (có thể). Nguồn: Latinh invincibilis "không thể chinh phục", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Young athletes often feel invincible until they suffer their first injury. (Vận động viên trẻ thường cảm thấy mình không ai đánh bại được cho đến khi dính chấn thương đầu tiên.)
- **vital** /ˈvaɪtəl/ (adj, B2): sống còn, rất quan trọng. Cấu tạo: vit (sống, sự sống) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh vitalis "thuộc sự sống, nuôi sống", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Forests play a vital role in regulating the Earth's climate system. (Rừng giữ vai trò sống còn trong việc điều hòa khí hậu Trái Đất.)
- **invulnerable** /ɪnˈvʌlnərəbəl/ (adj): không thể bị tổn thương. Cấu tạo: in- (không) + vulner (vết thương) + -able (có thể). Nguồn: Latinh invulnerabilis "không thể bị thương", qua tiếng Pháp. Ví dụ: No economy is completely invulnerable to global financial shocks. (Không nền kinh tế nào hoàn toàn không bị tổn thương trước các cú sốc tài chính toàn cầu.)
- **annual** /ˈænjuəl/ (adj, B2): hằng năm, thường niên. Cấu tạo: ann (năm) + -ual (thuộc về). Nguồn: Latinh annualis "hằng năm", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: The company publishes an annual report on its environmental impact. (Công ty công bố báo cáo thường niên về tác động môi trường.)
- **perennial** /pəˈrɛniəl/ (adj): quanh năm, kéo dài dai dẳng hoặc tái diễn. Cấu tạo: per- (xuyên suốt) + enn (năm) + -ial (thuộc về). Nguồn: Latinh perennis "kéo dài suốt năm, liên tục". Ví dụ: Traffic congestion is a perennial problem in rapidly growing cities. (Kẹt xe (ùn tắc) là vấn đề dai dẳng ở các thành phố đang phát triển nhanh.)
- **abbreviate** /əˈbrivieɪt/ (v): viết tắt, rút ngắn. Cấu tạo: ab- (biến thể của ad-, hướng tới) + brevi (ngắn) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh abbreviare "rút ngắn". Ví dụ: The World Health Organization is commonly abbreviated as WHO. (Tổ chức Y tế Thế giới thường được viết tắt là WHO.)
- **excavate** /ˈɛkskəveɪt/ (v): khai quật, đào bới. Cấu tạo: ex- (ra ngoài) + cav (hố, rỗng) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh excavare "đào rỗng, khoét lỗ". Ví dụ: Archaeologists excavated an ancient citadel in central Vietnam. (Các nhà khảo cổ đã khai quật một thành cổ ở miền Trung Việt Nam.)
- **adequate** /ˈædəkwət/ (adj, B2): đủ, đáp ứng yêu cầu. Cấu tạo: ad- (hướng tới) + equ (bằng) + -ate (tạo tính từ). Nguồn: Latinh adaequare "làm cho bằng, cho đủ". Ví dụ: Many rural schools lack adequate funding for science laboratories. (Nhiều trường nông thôn thiếu kinh phí đáp ứng yêu cầu cho phòng thí nghiệm khoa học.)
- **estimate** /ˈɛstəmeɪt (v); ˈɛstəmət (n)/ (v, B2): ước tính, đánh giá. Cấu tạo: estim (định giá) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh aestimatus "đã được định giá", từ aestimare "định giá". Ví dụ: The builder estimated that the repairs would take about three weeks. (Người thợ ước tính việc sửa chữa sẽ mất khoảng ba tuần.)
- **underestimate** /ˌʌndərˈɛstəmeɪt/ (v, B2): đánh giá thấp hơn thực tế. Cấu tạo: under- (thấp hơn) + estimate (ước tính). Nguồn: tiếng Anh under- "dưới" + estimate "ước tính". Ví dụ: Never underestimate the difficulty of learning a new language without practice. (Đừng bao giờ đánh giá thấp khó khăn khi học một ngôn ngữ mới mà không luyện tập.)
- **infinite** /ˈɪnfənət/ (adj): vô tận, không giới hạn. Cấu tạo: in- (không) + fin (giới hạn, điểm cuối) + -ite (tạo tính từ). Nguồn: Latinh infinitus "không có giới hạn", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: The internet provides students with seemingly infinite sources of information. (Internet cho học sinh nguồn thông tin dường như vô tận.)
- **affinity** /əˈfɪnəti/ (n): sự yêu thích tự nhiên, mối quan hệ gần. Cấu tạo: af- (hướng tới) + fin (ranh giới) + -ity (tạo danh từ). Nguồn: tiếng Pháp cổ affinite "quan hệ gần, sự gắn bó". Ví dụ: She has always had a natural affinity for foreign languages and music. (Cô ấy luôn có sự yêu thích tự nhiên với ngoại ngữ và âm nhạc.)
- **affirm** /əˈfərm/ (v): khẳng định, xác nhận. Cấu tạo: af- (hướng tới) + firm (chắc chắn). Nguồn: Latinh affirmare "khẳng định cho chắc", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: The summit affirmed both nations' commitment to regional peace. (Hội nghị khẳng định cam kết của hai nước đối với hòa bình khu vực.)
- **fortify** /ˈfɔrtɪfaɪ/ (v): củng cố, làm cho vững chắc, bổ sung dưỡng chất. Cấu tạo: fort (mạnh, vững) + -ify (làm cho). Nguồn: tiếng Pháp cổ fortifier "làm cho mạnh". Ví dụ: Breakfast cereals are often fortified with essential vitamins and iron. (Ngũ cốc ăn sáng thường được bổ sung vitamin thiết yếu và sắt.)
- **aggravate** /ˈæɡrəveɪt/ (v): làm trầm trọng thêm, làm tệ đi. Cấu tạo: ag- (thêm vào) + grav (nặng) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh aggravare "làm nặng thêm, làm tệ đi". Ví dụ: Deforestation on hillsides aggravates the risk of deadly landslides. (Phá rừng trên sườn đồi làm tăng nguy cơ sạt lở đất chết người.)
- **relieve** /rɪˈliv/ (v, B2): làm dịu, giảm bớt. Cấu tạo: re- (trở lại) + liev (nhấc lên, làm nhẹ; từ gốc Latinh lev-). Nguồn: Latinh relevare "nhấc lên, làm nhẹ bớt", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: New metro lines will help relieve traffic congestion during rush hour. (Các tuyến tàu điện mới sẽ giúp giảm kẹt xe (ùn tắc) vào giờ cao điểm.)
- **relocate** /riˈloʊkeɪt/ (v): di dời chỗ ở, trụ sở. Cấu tạo: re- (lại) + locate (đặt chỗ). Nguồn: tiếng Anh re- "lại" + locate "đặt chỗ". Ví dụ: Several factories relocated to industrial parks outside the city center. (Một số nhà máy đã chuyển ra khu công nghiệp ngoài trung tâm thành phố.)
- **magnify** /ˈmæɡnəfaɪ/ (v, B2): phóng đại, làm to lên. Cấu tạo: magn (lớn) + -ify (làm cho). Nguồn: Latinh magnificare "làm cho lớn, đề cao", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Media coverage sometimes magnifies rare risks out of proportion. (Việc đưa tin của truyền thông đôi khi thổi phồng quá mức những rủi ro hiếm gặp.)
- **minuscule** /ˈmɪnəskjul/ (adj): cực kỳ nhỏ bé. Cấu tạo: minus (nhỏ hơn) + -cule (chỉ sự nhỏ). Nguồn: Latinh minusculus "khá nhỏ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Only a minuscule fraction of plastic waste is effectively recycled. (Chỉ một phần cực nhỏ rác thải nhựa được tái chế hiệu quả.)
- **modify** /ˈmɑdəfaɪ/ (v, B2): sửa đổi, điều chỉnh. Cấu tạo: mod (mức độ) + -ify (làm cho). Nguồn: Latinh modificare "đặt giới hạn, điều chỉnh", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Crops can be genetically modified to resist drought and pests. (Cây trồng có thể được biến đổi gen để chống hạn và sâu bệnh.)
- **accommodate** /əˈkɑmədeɪt/ (v, B2): chứa được, đáp ứng nhu cầu. Cấu tạo: ac- (hướng tới) + com- (cùng) + mod (mức độ, thước đo) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh accommodare "làm cho phù hợp". Ví dụ: The new dormitory can accommodate up to two thousand students. (Ký túc xá mới chứa được tới hai nghìn sinh viên.)
- **renovate** /ˈrɛnəveɪt/ (v): cải tạo, làm mới lại. Cấu tạo: re- (lại) + nov (mới) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh renovare "làm mới lại". Ví dụ: The city council plans to renovate the historic opera house next year. (Hội đồng thành phố dự định cải tạo nhà hát lớn lịch sử vào năm tới.)
- **novice** /ˈnɑvəs/ (n): người mới học, người mới vào nghề. Cấu tạo: nov (mới) trong novicius (mới đến, mới vào). Nguồn: Latinh novicius "mới đến, mới vào", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The trail is gentle enough for novices and young children. (Con đường mòn này đủ dễ đi cho người mới và trẻ nhỏ.)
- **annihilate** /əˈnaɪəleɪt/ (v): tiêu diệt hoàn toàn, xóa sổ. Cấu tạo: an- (tới, thành) + nihil (không có gì) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh annihilare "làm thành không, xóa bỏ". Ví dụ: Invasive species can annihilate native bird populations on small islands. (Loài xâm hại có thể xóa sổ quần thể chim bản địa trên đảo nhỏ.)
- **parity** /ˈpærəti/ (n): sự ngang bằng, sự bằng nhau. Cấu tạo: par (bằng) + -ity (tạo danh từ). Nguồn: Latinh paritas "sự bằng nhau", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Women's groups continue to campaign for pay parity in the workplace. (Các nhóm phụ nữ tiếp tục đấu tranh cho sự bình đẳng về tiền lương tại nơi làm việc.)
- **implement** /ˈɪmpləmɛnt/ (v, B2): thực hiện, triển khai. Cấu tạo: im- (vào) + ple (làm đầy) + -ment (kết quả, đồ dùng). Nguồn: Latinh muộn implementum "sự lấp đầy", từ implere "lấp đầy". Ví dụ: Schools will implement the new foreign language curriculum in September. (Các trường sẽ triển khai chương trình ngoại ngữ mới vào tháng Chín.)
- **replenish** /riˈplɛnɪʃ/ (v): làm đầy lại, bổ sung lại. Cấu tạo: re- (lại) + plen (đầy) + -ish (tạo động từ). Nguồn: Latinh plenus "đầy", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: Planting native trees helps replenish underground water reserves. (Trồng cây bản địa giúp bổ sung lại nguồn nước ngầm.)
- **replete** /riˈplit/ (adj): tràn ngập, đầy ắp. Cấu tạo: re- (lại, thêm) + plet (làm đầy). Nguồn: Latinh repletus "được lấp đầy", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: Historical archives are replete with examples of human resilience. (Các kho lưu trữ lịch sử đầy ắp những ví dụ về sức bền bỉ của con người.)
- **simulate** /ˈsɪmjəleɪt/ (v): mô phỏng, giả lập. Cấu tạo: simul (giống, như thật) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh simulare "làm cho giống, bắt chước". Ví dụ: Flight simulators allow pilots to simulate emergency landings safely. (Thiết bị mô phỏng chuyến bay cho phép phi công mô phỏng hạ cánh khẩn cấp một cách an toàn.)
- **simultaneous** /ˌsaɪməlˈteɪniəs/ (adj, B2): cùng lúc, xảy ra đồng thời. Cấu tạo: simul (cùng nhau, cùng lúc) + -taneous (tạo tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ simultaneus "cùng lúc", từ simul "cùng nhau". Ví dụ: The conference provided simultaneous interpretation in four languages. (Hội nghị có phiên dịch đồng thời bằng bốn ngôn ngữ.)
- **temporary** /ˈtɛmpərɛri/ (adj, B2): tạm thời, ngắn hạn. Cấu tạo: tempor (thời gian) + -ary (thuộc về). Nguồn: Latinh temporarius "thuộc thời gian, tạm thời". Ví dụ: Many students take temporary jobs during the summer vacation. (Nhiều học sinh làm công việc tạm thời trong kỳ nghỉ hè.)
- **contemporary** /kənˈtɛmpərɛri/ (adj, B2): cùng thời, đương đại. Cấu tạo: con- (cùng) + tempor (thời gian) + -ary (thuộc về). Nguồn: Latinh trung cổ contemporarius "cùng thời", từ con- "cùng" + temporarius "thuộc thời gian". Ví dụ: Contemporary architecture often combines glass with sustainable timber. (Kiến trúc đương đại thường kết hợp kính với gỗ bền vững.)
- **tenuous** /ˈtɛnjəwəs/ (adj): mỏng manh, yếu, thiếu chắc chắn. Cấu tạo: tenu (mỏng) + -ous (tạo tính từ). Nguồn: Latinh tenuis "mỏng, nhẹ". Ví dụ: The link between the two events remains tenuous at best. (Mối liên hệ giữa hai sự việc này cùng lắm cũng chỉ là mong manh.)
- **attenuate** /əˈtɛnjueɪt/ (v): làm yếu đi, làm giảm nhẹ. Cấu tạo: at- (hướng tới) + tenu (mỏng) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh attenuare "làm mỏng đi, làm yếu đi". Ví dụ: Vaccination helps attenuate the severity of viral infections. (Tiêm chủng giúp giảm mức độ nghiêm trọng của các ca nhiễm vi rút.)
- **devoid** /dɪˈvɔɪd/ (adj): hoàn toàn không có, thiếu hẳn. Cấu tạo: de- (làm mất) + void (trống rỗng). Nguồn: tiếng Pháp cổ desvuidier "dọn sạch, làm trống". Ví dụ: The rocky desert planet appears completely devoid of liquid water. (Hành tinh sa mạc đá này dường như hoàn toàn không có nước lỏng.)
- **agriculture** /ˈæɡrɪkʌltʃər/ (n, B2): nông nghiệp. Cấu tạo: agri (đồng ruộng) + culture (trồng trọt). Nguồn: Latinh agricultura "nghề trồng trọt", từ ager "đồng ruộng" + cultura "trồng trọt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Modern agriculture relies heavily on irrigation and weather forecasting. (Nông nghiệp hiện đại phụ thuộc nhiều vào tưới tiêu và dự báo thời tiết.)
- **concrete** /ˈkɑnkrit/ (adj, B2): cụ thể, rõ ràng. Cấu tạo: con- (cùng) + cret (đặc lại, lớn lên). Nguồn: Latinh concretus "đông đặc lại", từ concrescere "đặc lại, lớn lên cùng nhau". Ví dụ: We need concrete evidence rather than theories to change the policy. (Chúng ta cần bằng chứng cụ thể thay vì lý thuyết để đổi chính sách.)
- **fundamental** /ˌfʌndəˈmɛntəl/ (adj, B2): cơ bản, nền tảng. Cấu tạo: fund (nền móng) + -ament (tạo danh từ) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh muộn fundamentalis "thuộc nền móng", từ fundamentum "nền móng". Ví dụ: Critical thinking is a fundamental skill for university students. (Tư duy phản biện là kỹ năng nền tảng của sinh viên đại học.)
- **eliminate** /ɪˈlɪməneɪt/ (v, B2): loại bỏ hoàn toàn. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + limin (ngưỡng cửa) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh eliminare "đuổi ra khỏi cửa, loại bỏ". Ví dụ: Global health campaigns aim to eliminate malaria within a generation. (Chiến dịch y tế toàn cầu đặt mục tiêu xóa bỏ bệnh sốt rét trong một thế hệ.)
- **artificial** /ˌɑrtəˈfɪʃəl/ (adj, B2): nhân tạo, không tự nhiên. Cấu tạo: art (kỹ năng) + fic (làm) + -ial (thuộc về). Nguồn: Latinh artificialis "thuộc nghề, do tay người làm", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: Artificial intelligence can analyze medical scans faster than humans. (Trí tuệ nhân tạo có thể phân tích ảnh chụp y tế nhanh hơn con người.)
- **domestic** /dəˈmɛstɪk/ (adj, B2): trong nước, trong gia đình. Cấu tạo: dom (nhà) trong domesticus (thuộc nhà). Nguồn: Latinh domesticus "thuộc nhà", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Domestic tourism recovered much faster than international travel. (Du lịch trong nước phục hồi nhanh hơn nhiều so với du lịch quốc tế.)
- **refugee** /ˌrɛfjuˈdʒi/ (n, B2): người tị nạn. Cấu tạo: re- (trở lại) + fug (chạy trốn) + -ee (chỉ người). Nguồn: Latinh refugium "nơi chạy về trú ẩn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: International agencies provide shelter and education for child refugees. (Các tổ chức quốc tế hỗ trợ chỗ ở và học hành cho trẻ em tị nạn.)
- **generate** /ˈdʒɛnəreɪt/ (v, B2): tạo ra, sinh ra. Cấu tạo: gener (sinh ra, dòng giống) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh generare "sinh ra, tạo ra". Ví dụ: The new wind farm will generate enough power for ten thousand homes. (Trang trại gió mới sẽ tạo đủ điện cho mười nghìn hộ gia đình.)
- **initiative** /ɪˈnɪʃətɪv/ (n, B2): sáng kiến, sự chủ động. Cấu tạo: initiat (bắt đầu) + -ive (tạo tính từ; từ này cũng dùng làm danh từ). Nguồn: Latinh trung cổ initiativus "để bắt đầu", qua tiếng Pháp, từ initiare "bắt đầu". Ví dụ: The city launched a tree-planting initiative to cool urban streets. (Thành phố khởi động sáng kiến trồng cây để làm mát đường phố.)
- **obligation** /ˌɑbləˈɡeɪʃən/ (n, B2): nghĩa vụ bắt buộc. Cấu tạo: ob- (hướng tới) + lig (trói buộc) + -ation (tạo danh từ). Nguồn: Latinh obligatio "sự trói buộc, nghĩa vụ", qua tiếng Pháp cổ, từ obligare "trói buộc". Ví dụ: Employers have a legal obligation to provide a safe working environment. (Người sử dụng lao động có nghĩa vụ pháp lý bảo đảm môi trường làm việc an toàn.)
- **illusion** /ɪˈluʒən/ (n, B2): ảo ảnh, ảo tưởng. Cấu tạo: il- (vào) + lus (chơi, đánh lừa) + -ion (tạo danh từ). Nguồn: Latinh illusio "sự chế giễu, ảo tưởng", qua tiếng Pháp cổ, từ illudere "chế giễu". Ví dụ: Social media often creates an illusion of effortless perfection. (Mạng xã hội thường tạo ra ảo tưởng về sự hoàn hảo không cần cố gắng.)
- **monitor** /ˈmɑnətər/ (n, B2): màn hình, người giám sát. Cấu tạo: monit (nhắc nhở, báo) + -or (chỉ người, vật). Nguồn: Latinh monitor "người nhắc nhở, người báo". Ví dụ: The control center uses a large monitor to track forest loss in real time. (Trung tâm điều hành dùng một màn hình lớn để theo dõi mất rừng theo thời gian thực.)
- **potential** /pəˈtɛnʃəl/ (adj, B2): tiềm tàng, có triển vọng. Cấu tạo: potent (mạnh, có sức) + -ial (thuộc về). Nguồn: Latinh muộn potentialis "có sức, tiềm tàng", từ potentia "sức mạnh". Ví dụ: Vietnam is a potential regional tech hub thanks to its young workforce. (Việt Nam là một trung tâm công nghệ tiềm năng của khu vực nhờ lực lượng lao động trẻ.)
- **approve** /əˈpruv/ (v, B2): phê duyệt, đồng ý. Cấu tạo: ap- (hướng tới) + prov (tốt, chứng minh). Nguồn: Latinh approbare "cho là tốt, chấp thuận", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: The city council approved the budget for three new public parks. (Hội đồng thành phố đã duyệt ngân sách cho ba công viên công cộng mới.)
- **ridiculous** /rɪˈdɪkjələs/ (adj, B2): lố bịch, vô lý. Cấu tạo: ridicule (chế giễu) + -ous (tạo tính từ). Nguồn: Latinh ridiculus "buồn cười". Ví dụ: Paying fifty dollars for a bottle of water is completely ridiculous. (Trả năm mươi đô la cho một chai nước là hoàn toàn vô lý.)
- **preserve** /prəˈzərv/ (v, B2): bảo tồn, giữ gìn. Cấu tạo: pre- (trước) + serv (giữ). Nguồn: Latinh muộn preservare "giữ gìn, bảo tồn", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: Digital archives help preserve ancient manuscripts for future generations. (Lưu trữ số giúp bảo tồn bản thảo cổ cho thế hệ sau.)
- **significant** /sɪɡˈnɪfɪkənt/ (adj, B2): đáng kể, quan trọng. Cấu tạo: sign (dấu hiệu) + fic (làm) + -ant (tạo tính từ). Nguồn: Latinh significare "ra dấu, cho thấy", từ signum "dấu hiệu" + facere "làm". Ví dụ: There has been a significant increase in solar energy production this year. (Năm nay sản lượng điện mặt trời đã tăng đáng kể.)
- **resolve** /riˈzɑlv/ (v, B2): giải quyết, quyết tâm. Cấu tạo: re- (lại, ra) + solv (tháo gỡ). Nguồn: Latinh resolvere "tháo ra, giải quyết", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: Diplomatic talks helped resolve the trade dispute peacefully. (Đàm phán ngoại giao đã giúp giải quyết tranh chấp thương mại trong hòa bình.)
- **inspire** /ɪnˈspaɪər/ (v, B2): truyền cảm hứng, khơi gợi. Cấu tạo: in- (vào) + spir (thở). Nguồn: Latinh inspirare "thổi vào, truyền cảm hứng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Her dedication to marine conservation inspired thousands of young volunteers. (Sự tận tâm của cô ấy với công tác bảo tồn biển đã truyền cảm hứng cho hàng nghìn tình nguyện viên trẻ.)
- **distinguish** /dɪˈstɪŋɡwɪʃ/ (v, B2): phân biệt, làm nổi bật. Cấu tạo: dis- (tách ra) + stingu (đánh dấu). Nguồn: Latinh distinguere "tách riêng, phân biệt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Children must learn to distinguish between reliable facts and opinions. (Trẻ em cần học cách phân biệt giữa sự thật đáng tin và ý kiến.)
- **assume** /əˈsum/ (v, B2): cho rằng, giả định. Cấu tạo: as- (hướng tới) + sum (lấy). Nguồn: Latinh assumere "nhận lấy, cho rằng". Ví dụ: We cannot simply assume that technology alone will solve climate change. (Chúng ta không thể cứ cho rằng chỉ công nghệ sẽ giải quyết biến đổi khí hậu.)
- **contribute** /kənˈtrɪbjut/ (v, B2): đóng góp, góp phần gây ra. Cấu tạo: con- (cùng) + trib (trao tặng). Nguồn: Latinh contribuere "góp chung, hợp lại". Ví dụ: Vehicle emissions contribute significantly to urban smog. (Khí thải xe cộ góp phần đáng kể gây ra khói bụi đô thị.)
- **ultimate** /ˈʌltəmət/ (adj, B2): cuối cùng, cao nhất. Cấu tạo: ultim (xa nhất, cuối cùng) + -ate (tạo tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ ultimatus "xa nhất, cuối cùng", từ ultimus "cuối cùng, sau chót". Ví dụ: The ultimate goal of healthcare is to prevent disease before it starts. (Mục tiêu cao nhất của ngành y tế là phòng bệnh trước khi bệnh xuất hiện.)
- **voluntary** /ˈvɑləntɛri/ (adj, B2): tự nguyện, không bắt buộc. Cấu tạo: volunt (ý muốn) + -ary (tạo tính từ). Nguồn: Latinh voluntarius "tự nguyện, do ý muốn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Participation in the weekend training workshop is entirely voluntary. (Việc tham gia buổi tập huấn cuối tuần hoàn toàn tự nguyện.)
- **evolve** /ɪˈvɑlv/ (v, B2): tiến hóa, phát triển dần. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + volv (cuộn). Nguồn: Latinh evolvere "mở cuộn ra, bung ra". Ví dụ: Language constantly evolves to reflect new social and technological realities. (Ngôn ngữ luôn tiến hóa để phản ánh thực tế xã hội và công nghệ mới.)
- **rapidly** /ˈræpədli/ (adv, B2): một cách nhanh chóng. Cấu tạo: rapid (nhanh) + -ly (tạo trạng từ). Nguồn: tiếng Anh rapid + -ly. Ví dụ: Urban populations have grown rapidly over the past decade. (Dân số đô thị đã tăng nhanh trong mười năm qua.)
- **altitude** /ˈæltətud/ (n, B2): độ cao so với mực nước biển. Cấu tạo: alt (cao) + -itude (tạo danh từ chỉ mức độ). Nguồn: Latinh altitudo "độ cao", từ altus "cao". Ví dụ: Mountain climbers must acclimatize slowly to high altitudes. (Người leo núi phải thích nghi dần với độ cao lớn.)
- **hospitable** /hɑˈspɪtəbəl/ (adj, B2): mến khách, thuận lợi cho sự sống. Cấu tạo: hospit (khách) + -able (tạo tính từ). Nguồn: Latinh hospitare "tiếp đón khách", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Local villagers are famous for being warm and hospitable to visitors. (Dân làng ở đây nổi tiếng thân thiện và mến khách với du khách.)
- **commute** /kəˈmjut/ (v, B2): đi lại đều đặn giữa nhà và chỗ làm. Cấu tạo: com- (cùng) + mut (thay đổi). Nguồn: Latinh commutare "thay đổi, luân chuyển". Ví dụ: Millions of workers commute into the city center by train every morning. (Hàng triệu lao động đi tàu vào trung tâm thành phố làm việc mỗi sáng.)
- **pedestrian** /pəˈdɛstriən/ (n, B2): người đi bộ. Cấu tạo: pedestri (đi bộ, bằng chân) + -an (chỉ người). Nguồn: Latinh pedester "đi bộ, bằng chân". Ví dụ: The historic district attracts many pedestrians on weekends. (Khu phố cổ thu hút đông người đi bộ vào cuối tuần.)
- **potent** /ˈpoʊtənt/ (adj, B2): mạnh, có tác dụng lớn. Cấu tạo: pot (có thể, có quyền lực) + -ent (tạo tính từ; dạng phân từ hiện tại). Nguồn: Latinh potens "mạnh, có quyền lực", phân từ hiện tại của posse "có thể". Ví dụ: This cleaning spray is much more potent than ordinary soap. (Bình xịt tẩy rửa này mạnh hơn nhiều so với xà phòng thường.)
- **punctual** /ˈpʌŋktʃuəl/ (adj, B2): đúng giờ. Cấu tạo: punct (điểm) + -ual (tạo tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ punctualis "thuộc về một điểm", từ punctus "điểm". Ví dụ: Being punctual for job interviews shows respect and professionalism. (Đúng giờ khi đi phỏng vấn việc làm thể hiện sự tôn trọng và chuyên nghiệp.)
- **arrogant** /ˈærəɡənt/ (adj, B2): kiêu ngạo. Cấu tạo: ar- (hướng tới) + rog (hỏi, đòi) + -ant (tạo tính từ). Nguồn: Latinh arrogans "tự cho mình hơn người", từ arrogare "đòi hỏi, tự nhận", qua tiếng Pháp. Ví dụ: An arrogant attitude can quickly ruin team cooperation in the workplace. (Thái độ kiêu ngạo có thể nhanh chóng phá hỏng sự hợp tác trong nhóm ở nơi làm việc.)
- **sanitation** /ˌsænəˈteɪʃən/ (n, B2): vệ sinh, hệ thống vệ sinh. Cấu tạo: sanitary (thuộc vệ sinh) + -ation (tạo danh từ). Nguồn: tiếng Anh sanitary + -ation. Ví dụ: Investing in clean water and sanitation prevents deadly childhood diseases. (Đầu tư vào nước sạch và vệ sinh giúp ngăn nhiều bệnh chết người ở trẻ em.)
- **subside** /səbˈsaɪd/ (v, B2): lắng xuống, rút xuống, dịu bớt. Cấu tạo: sub- (xuống dưới) + sid (ngồi, lắng xuống). Nguồn: Latinh subsidere "ngồi xuống, lắng xuống". Ví dụ: Outdoor activities resumed once the storm winds began to subside. (Các hoạt động ngoài trời trở lại khi gió bão bắt đầu dịu bớt.)
- **temperate** /ˈtɛmprət/ (adj, B2): ôn đới, ôn hòa. Cấu tạo: temper (điều độ, vừa phải) + -ate (tạo tính từ). Nguồn: Latinh temperatus "điều độ, vừa phải", từ temperare "pha trộn vừa phải, tiết chế". Ví dụ: Apple trees grow best in temperate climates with cold winters. (Cây táo phát triển tốt nhất ở khí hậu ôn đới có mùa đông lạnh.)
- **intrude** /ɪnˈtrud/ (v, B2): xâm phạm, làm phiền. Cấu tạo: in- (vào) + trud (đẩy). Nguồn: Latinh intrudere "đẩy vào, xâm nhập". Ví dụ: Strict privacy laws prevent employers from intruding into workers' personal lives. (Luật riêng tư nghiêm ngặt ngăn người sử dụng lao động xâm phạm đời tư của người lao động.)
- **turbulent** /ˈtərbjələnt/ (adj, B2): hỗn loạn, biến động mạnh. Cấu tạo: turb (khuấy động, rối loạn) + -ulent (nhiều, đầy). Nguồn: Latinh turbulentus "hỗn loạn, rối loạn", từ turba "đám đông, sự rối loạn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Businesses must adapt quickly to survive in turbulent economic times. (Doanh nghiệp phải thích ứng nhanh để tồn tại trong thời kỳ kinh tế biến động mạnh.)
- **vigorous** /ˈvɪɡərəs/ (adj, B2): mạnh mẽ, đầy sinh lực. Cấu tạo: vigor (sinh lực) + -ous (tạo tính từ). Nguồn: Latinh vigor "sinh lực, sức mạnh", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Doctors recommend regular vigorous physical activity. (Bác sĩ khuyên nên vận động mạnh thường xuyên.)
- **duplicate** /ˈdupləkət/ (n, B2): bản sao. Cấu tạo: du (hai) + plic (gấp) + -ate (đuôi phân từ, tính từ; sau được dùng làm danh từ). Nguồn: Latinh duplicatus "gấp đôi", từ duplicare "nhân đôi". Ví dụ: Please check the database carefully and delete the duplicates. (Hãy kiểm tra kỹ cơ sở dữ liệu và xóa các bản sao trùng lặp.)
- **ambiguous** /æmˈbɪɡjuəs/ (adj, B2): mơ hồ, nhiều cách hiểu. Cấu tạo: ambi- (quanh, hai phía) + ag (dẫn, đẩy). Nguồn: Latinh ambiguus "lưỡng lự, khó đoán", từ ambigere "đi quanh, phân vân". Ví dụ: The contract contains an ambiguous phrase. (Hợp đồng có một cụm từ mơ hồ.)
- **coherent** /koʊˈhɪrənt/ (adj, B2): mạch lạc, gắn kết. Cấu tạo: co- (cùng) + her (dính, gắn). Nguồn: Latinh cohaerere "dính với nhau, gắn kết", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The team presented a coherent plan. (Nhóm trình bày một kế hoạch mạch lạc.)
- **deduce** /dɪˈdus/ (v, B2): suy ra. Cấu tạo: de- (ra, xuống) + duc (dẫn). Nguồn: Latinh deducere "dẫn ra, suy ra". Ví dụ: We deduced the cause from the evidence. (Chúng tôi suy ra nguyên nhân từ bằng chứng.)
- **indispensable** /ˌɪndɪˈspɛnsəbəl/ (adj, B2): không thể thiếu. Cấu tạo: in- (không) + dispensable (có thể không cần đến). Nguồn: Latinh trung cổ indispensabilis "không thể thiếu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Clean water is indispensable to public health. (Nước sạch không thể thiếu đối với sức khỏe cộng đồng.)
- **infer** /ɪnˈfər/ (v, B2): suy ra. Cấu tạo: in- (vào) + fer (mang, đưa). Nguồn: Latinh inferre "đưa vào, suy ra". Ví dụ: We cannot infer the result from one example. (Chúng ta không thể suy ra kết quả chỉ từ một ví dụ.)
- **innate** /ɪˈneɪt/ (adj, B2): bẩm sinh. Cấu tạo: in- (trong) + nat (sinh) + -ate (tạo tính từ). Nguồn: Latinh innatus "sinh ra trong, bẩm sinh", từ innasci "sinh ra trong". Ví dụ: The book discusses innate abilities. (Cuốn sách bàn về các khả năng bẩm sinh.)
- **mediocre** /ˌmidiˈoʊkər/ (adj, B2): tầm thường, xoàng, chỉ ở mức trung bình. Cấu tạo: medi (giữa) + ocr (núi gồ ghề). Nguồn: Latinh mediocris "ở mức giữa, trung bình", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The restaurant received mediocre reviews. (Nhà hàng chỉ nhận được những đánh giá ở mức trung bình.)

## C1 (248 mục)

### Gốc từ Trong Nghiên Cứu Và Lập Luận (248 mục)

- **degrade** /dɪˈɡreɪd/ (v, C1): làm suy thoái, hạ phẩm giá. Cấu tạo: de- (xuống) + grad (bậc). Nguồn: tiếng Pháp dégrader "hạ cấp, làm suy thoái". Ví dụ: Plastic waste continues to degrade marine ecosystems. (Rác nhựa tiếp tục làm suy thoái hệ sinh thái biển.)
- **malfunction** /mælˈfʌŋkʃən/ (n, C1): sự trục trặc. Cấu tạo: mal- (xấu, sai) + function (hoạt động, chức năng). Nguồn: tiếng Anh mal- + function. Ví dụ: The flight was delayed due to a radar system malfunction. (Chuyến bay bị hoãn do trục trặc hệ thống ra đa.)
- **obscure** /əbˈskjʊr/ (adj, C1): tối nghĩa, ít người biết. Cấu tạo: ob- (che, chống lại) + scur (tối). Nguồn: Latinh obscurus "tối, khó thấy", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The legal contract was written in obscure technical language. (Hợp đồng pháp lý được viết bằng thuật ngữ chuyên ngành khó hiểu.)
- **repel** /rɪˈpɛl/ (v, C1): đẩy lùi, xua đuổi. Cấu tạo: re- (lùi lại) + pel (đẩy). Nguồn: Latinh repellere "đẩy lùi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: This natural spray helps repel mosquitoes effectively. (Bình xịt tự nhiên này giúp xua muỗi hiệu quả.)
- **subordinate** /səˈbɔrdənət/ (adj, C1): cấp dưới, phụ thuộc. Cấu tạo: sub- (dưới) + ordin (thứ bậc) + -ate (tạo tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ subordinatus "đặt dưới, phụ thuộc", từ ordinare "sắp xếp". Ví dụ: Individual goals should sometimes be subordinate to team success. (Mục tiêu cá nhân đôi khi nên đặt dưới thành công của cả nhóm.)
- **superficial** /ˌsupərˈfɪʃəl/ (adj, C1): hời hợt, chỉ ở bề mặt. Cấu tạo: super- (trên) + fac (mặt) + -ial (thuộc về). Nguồn: Latinh muộn superficialis "thuộc về bề mặt", từ superficies "mặt trên, bề mặt". Ví dụ: The report only provided a superficial analysis of the problem. (Báo cáo chỉ đưa ra phân tích hời hợt về vấn đề.)
- **concur** /kənˈkər/ (v, C1): đồng tình, nhất trí. Cấu tạo: con- (cùng) + cur (chạy). Nguồn: Latinh concurrere "chạy cùng nhau, đồng tình". Ví dụ: All the committee members concur that the proposal should be approved. (Tất cả thành viên ủy ban đều nhất trí rằng nên thông qua đề xuất.)
- **proliferate** /proʊˈlɪfəreɪt/ (v, C1): tăng nhanh, lan rộng. Cấu tạo: proli (con cháu) + fer (sinh, mang) + -ate (tạo động từ). Nguồn: tạo ngược từ tiếng Anh proliferation. Ví dụ: Fast-food outlets have proliferated in major cities over the last decade. (Các cửa hàng thức ăn nhanh đã mọc lên nhanh ở các thành phố lớn trong mười năm qua.)
- **conform** /kənˈfɔrm/ (v, C1): tuân theo chuẩn. Cấu tạo: con- (cùng) + form (khuôn, hình). Nguồn: Latinh conformare "tạo hình theo, làm giống", qua tiếng Pháp. Ví dụ: All imported food products must conform to national safety standards. (Mọi thực phẩm nhập khẩu phải tuân theo tiêu chuẩn an toàn quốc gia.)
- **portable** /ˈpɔrtəbəl/ (adj, C1): mang theo được, xách tay. Cấu tạo: port (mang) + -able (có thể). Nguồn: Latinh portabilis "mang được", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Portable water filters are essential for emergency rescue teams. (Máy lọc nước xách tay rất cần thiết cho đội cứu hộ khẩn cấp.)
- **rapport** /ræˈpɔr/ (n, C1): sự thấu hiểu, hòa hợp. Cấu tạo: re- (lại) + ap- (hướng tới) + port (mang). Nguồn: tiếng Pháp rapport "mối quan hệ, sự hòa hợp". Ví dụ: Good teachers build a strong rapport with their students early on. (Giáo viên giỏi sớm xây dựng được mối quan hệ gắn bó với học sinh.)
- **dissect** /daɪˈsɛkt/ (v, C1): mổ xẻ, phân tích kỹ. Cấu tạo: dis- (tách ra) + sect (cắt). Nguồn: Latinh dissecare "cắt rời ra". Ví dụ: Critics dissected every detail of the minister's economic speech. (Giới phê bình mổ xẻ từng chi tiết bài phát biểu kinh tế của bộ trưởng.)
- **pertinent** /ˈpərtɪnɪnt/ (adj, C1): liên quan trực tiếp. Cấu tạo: per- (xuyên, tới) + tin (giữ) + -ent (tạo tính từ). Nguồn: Latinh pertinens "liên quan, hướng tới", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Please keep your comments pertinent to the topic under discussion. (Hãy giữ nhận xét của bạn sát với chủ đề đang bàn.)
- **profess** /prəˈfɛs/ (v, C1): tuyên bố, tự nhận. Cấu tạo: pro- (ra trước) + fess (nói, thừa nhận). Nguồn: Latinh profiteri "tuyên bố công khai, thừa nhận", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Many companies profess concern for the environment but take little action. (Nhiều công ty tuyên bố quan tâm đến môi trường nhưng hành động rất ít.)
- **eclectic** /ɪˈklɛktɪk/ (adj, C1): chọn lọc, kết hợp từ nhiều nguồn hoặc phong cách. Cấu tạo: ec- (ra khỏi) + lect (chọn) + -ic (thuộc về). Nguồn: Hy Lạp eklektikos "có chọn lọc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The café is decorated in an eclectic mix of vintage and modern styles. (Quán cà phê được trang trí theo lối pha trộn đa dạng giữa phong cách cổ điển và hiện đại.)
- **reminisce** /ˌrɛməˈnɪs/ (v, C1): hồi tưởng chuyện xưa. Cấu tạo: re- (lại) + minisc (nhớ). Nguồn: tạo ngược từ tiếng Anh reminiscence, có nguồn từ Latinh reminisci "nhớ lại". Ví dụ: Old friends gathered at the reunion to reminisce about their school days. (Bạn cũ gặp nhau ở buổi họp lớp để hồi tưởng chuyện trường xưa.)
- **conscientious** /ˌkɑnʃiˈɛnʃəs/ (adj, C1): tận tâm, có trách nhiệm. Cấu tạo: conscienti (lương tâm; từ Latinh conscientia) + -ous (tạo tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ conscientiosus "có lương tâm, tận tâm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She is a conscientious student who always completes assignments on time. (Cô ấy là học sinh tận tâm, luôn nộp bài đúng hạn.)
- **resent** /rɪˈzɛnt/ (v, C1): bực tức, bất bình. Cấu tạo: re- (lại) + sent (cảm nhận). Nguồn: tiếng Pháp ressentir "cảm thấy mạnh, bực tức". Ví dụ: Local workers resented the company's decision to cut overtime pay. (Lao động địa phương bất bình với quyết định cắt tiền làm thêm của công ty.)
- **envisage** /ɛnˈvɪzɪdʒ/ (v, C1): hình dung, dự tính. Cấu tạo: en- (vào) + visage (khuôn mặt). Nguồn: tiếng Pháp envisager "hình dung, dự tính". Ví dụ: Urban planners envisage a city center completely free of private cars. (Nhà quy hoạch đô thị hình dung một trung tâm thành phố hoàn toàn không có xe hơi riêng.)
- **alienate** /ˈeɪljəneɪt/ (v, C1): làm cho xa lánh, làm mất thiện cảm. Cấu tạo: alien (xa lạ) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh alienare "làm xa lạ, tách ra". Ví dụ: Harsh management styles can alienate dedicated employees. (Cách quản lý hà khắc có thể khiến nhân viên tận tâm mất thiện cảm.)
- **congregate** /ˈkɑŋɡrəɡeɪt/ (v, C1): tụ tập đông người. Cấu tạo: con- (cùng) + greg (bầy, đàn) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh congregare "tụ họp lại". Ví dụ: Thousands of fans congregated in the city square to celebrate the victory. (Hàng nghìn người hâm mộ tụ tập ở quảng trường để ăn mừng chiến thắng.)
- **commend** /kəˈmɛnd/ (v, C1): khen ngợi, biểu dương. Cấu tạo: com- (cùng) + mend (giao phó). Nguồn: Latinh commendare "giao phó, khen ngợi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The rescue team was commended for their bravery during the storm. (Đội cứu hộ được khen ngợi vì lòng dũng cảm trong cơn bão.)
- **alleviate** /əˈlivieɪt/ (v, C1): làm giảm nhẹ. Cấu tạo: al- (hướng tới) + levi (nhẹ) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh muộn alleviare "làm nhẹ bớt". Ví dụ: Microfinance programs help alleviate poverty in rural communities. (Chương trình tài chính vi mô giúp giảm nghèo ở vùng nông thôn.)
- **innovate** /ˈɪnəveɪt/ (v, C1): đổi mới sáng tạo. Cấu tạo: in- (vào) + nov (mới) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh innovare "đổi mới", từ novus "mới". Ví dụ: Companies must constantly innovate to survive in competitive markets. (Công ty phải đổi mới liên tục để tồn tại trên thị trường cạnh tranh.)
- **allocate** /ˈæləkeɪt/ (v, C1): phân bổ. Cấu tạo: al- (hướng tới) + loc (nơi, đặt) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh allocare "phân bổ, đặt vào", từ locare "đặt". Ví dụ: The government allocated more funds to rural education. (Chính phủ phân bổ thêm ngân sách cho giáo dục nông thôn.)
- **accelerate** /ækˈsɛləreɪt/ (v, C1): tăng tốc, thúc đẩy nhanh. Cấu tạo: ac- (hướng tới, thêm vào) + celer (nhanh) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh accelerare "làm nhanh hơn", từ celer "nhanh". Ví dụ: Digital technology has accelerated global communication. (Công nghệ số đã thúc đẩy nhanh liên lạc toàn cầu.)
- **precedent** /ˈprɛsɪdənt/ (n, C1): tiền lệ. Cấu tạo: pre- (trước) + ced (đi) + -ent (dạng phân từ; sau được dùng làm danh từ). Nguồn: Latinh praecedens "đi trước", từ praecedere "đi trước", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The court ruling set an important legal precedent. (Phán quyết của tòa tạo ra tiền lệ pháp lý quan trọng.)
- **beneficiary** /ˌbɛnəˈfɪʃiɛri/ (n, C1): người thụ hưởng. Cấu tạo: bene (tốt) + fic (làm) + -iary (chỉ người). Nguồn: Latinh beneficiarius "được hưởng đặc ân", từ beneficium "đặc ân, lợi ích". Ví dụ: Low-income families are the main beneficiaries of this policy. (Gia đình thu nhập thấp là nhóm thụ hưởng chính của chính sách này.)
- **collaborate** /kəˈlæbəreɪt/ (v, C1): hợp tác. Cấu tạo: col- (cùng) + labor (làm việc) + -ate (tạo động từ). Nguồn: tạo ngược từ collaborator; cũng có thể theo tiếng Pháp collaborer hoặc từ Latinh muộn collaborare "cùng làm việc". Ví dụ: Researchers from three countries collaborated on the vaccine study. (Các nhà nghiên cứu từ ba nước đã hợp tác trong nghiên cứu vắc xin.)
- **consensus** /kənˈsɛnsəs/ (n, C1): sự đồng thuận. Cấu tạo: con- (cùng) + sens (cảm nhận). Nguồn: Latinh consensus "sự đồng tình, nhất trí", từ consentire "cảm nhận cùng nhau". Ví dụ: The committee finally reached a consensus on the budget. (Ủy ban cuối cùng đã đạt đồng thuận về ngân sách.)
- **compassion** /kəmˈpæʃən/ (n, C1): lòng thương cảm. Cấu tạo: com- (cùng) + pass (chịu đựng) + -ion (tạo danh từ). Nguồn: Latinh compassio "sự đồng cảm, thương xót", từ compati "cùng chịu đựng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Healthcare workers showed great compassion for the patients. (Nhân viên y tế thể hiện lòng thương cảm lớn với bệnh nhân.)
- **counterpart** /ˈkaʊntərpɑrt/ (n, C1): người đồng cấp, vật tương ứng. Cấu tạo: counter- (đối ứng, ngược lại) + part (phần). Nguồn: Anh trung cổ conterpart, countre parte "bản sao của văn kiện". Ví dụ: The Prime Minister met with his Japanese counterpart today. (Thủ tướng đã gặp người đồng cấp Nhật Bản hôm nay.)
- **irrelevant** /ɪˈrɛləvənt/ (adj, C1): không liên quan. Cấu tạo: ir- (không) + relevant (liên quan). Nguồn: Anh relevant "liên quan" thêm ir- "không". Ví dụ: Personal opinions are irrelevant to scientific data analysis. (Ý kiến cá nhân không liên quan đến việc phân tích dữ liệu khoa học.)
- **intervene** /ˌɪntərˈvin/ (v, C1): can thiệp. Cấu tạo: inter- (ở giữa) + ven (đến). Nguồn: Latinh intervenio "đến ở giữa" (cũng có thể tạo ngược từ intervention). Ví dụ: The central bank had to intervene to stabilize the currency. (Ngân hàng trung ương đã phải can thiệp để ổn định tiền tệ.)
- **postpone** /poʊstˈpoʊn/ (v, C1): trì hoãn, hoãn lại. Cấu tạo: post- (sau) + pon (đặt). Nguồn: Latinh postpono "đặt ra sau, hoãn lại". Ví dụ: Organizers decided to postpone the outdoor concert due to rain. (Ban tổ chức đã quyết định hoãn buổi hòa nhạc ngoài trời vì trời mưa.)
- **sustain** /səˈsteɪn/ (v, C1): duy trì, chống đỡ. Cấu tạo: sus- (từ dưới lên) + tain (giữ). Nguồn: Latinh sustinere "nâng đỡ, duy trì", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Enough water is needed to sustain agricultural production. (Cần đủ nước để duy trì sản xuất nông nghiệp.)
- **subtle** /ˈsʌtəl/ (adj, C1): tinh tế, khó nhận thấy. Cấu tạo: sub- (dưới) + til (sợi dệt). Nguồn: Latinh subtilis "mịn, tinh tế", qua tiếng Pháp. Ví dụ: There is a subtle difference between these two synonyms. (Có một khác biệt tinh tế giữa hai từ đồng nghĩa này.)
- **surpass** /sərˈpæs/ (v, C1): vượt qua, hơn hẳn. Cấu tạo: sur- (vượt lên trên) + pass (bước qua). Nguồn: Pháp trung cổ surpasser "vượt qua". Ví dụ: Online sales at our shop have now surpassed its in-store revenue. (Doanh số bán trực tuyến của cửa hàng chúng tôi nay đã vượt doanh thu tại cửa hàng.)
- **transparent** /trænˈspɛrənt/ (adj, C1): trong suốt, minh bạch. Cấu tạo: trans- (xuyên qua) + par (hiện ra) + -ent (tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ transparens "trong suốt". Ví dụ: Citizens demand a more transparent government budget process. (Người dân yêu cầu quy trình ngân sách của chính phủ minh bạch hơn.)
- **decisive** /dɪˈsaɪsɪv/ (adj, C1): mang tính quyết định, quyết đoán. Cấu tạo: decis (quyết định) + -ive (tính từ). Nguồn: Pháp trung cổ decisif "quyết định". Ví dụ: Swift government action played a decisive role in containing the virus. (Hành động nhanh của chính phủ đã đóng vai trò quyết định trong việc ngăn chặn virus.)
- **induce** /ɪnˈdus/ (v, C1): gây ra, khiến cho. Cấu tạo: in- (vào) + duc (dẫn). Nguồn: Latinh inducere "dẫn vào, đưa vào". Ví dụ: Financial incentives can induce companies to adopt green practices. (Ưu đãi tài chính có thể khiến công ty áp dụng cách làm xanh.)
- **facilitate** /fəˈsɪləteɪt/ (v, C1): tạo điều kiện thuận lợi. Cấu tạo: facil (dễ) + -ate (động từ). Nguồn: Latinh facilis "dễ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Online platforms facilitate distance learning for rural students. (Nền tảng trực tuyến tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh vùng xa học từ xa.)
- **defect** /ˈdifɛkt/ (n, C1): lỗi, chỗ hư (chỗ hỏng). Cấu tạo: de- (rời, khỏi) + fect (làm). Nguồn: Latinh defectus "chỗ thiếu, chỗ hỏng". Ví dụ: The car manufacturer recalled thousands of vehicles due to a brake defect. (Hãng xe đã thu hồi hàng nghìn xe vì lỗi thắng.)
- **formulate** /ˈfɔrmjəleɪt/ (v, C1): xây dựng, đề ra. Cấu tạo: formula (công thức) + -ate (động từ). Nguồn: Anh formula "công thức" thêm -ate. Ví dụ: The ministry is formulating a new strategy to combat plastic waste. (Bộ đang xây dựng chiến lược mới để chống rác thải nhựa.)
- **fragile** /ˈfrædʒəl/ (adj, C1): mỏng manh, dễ vỡ. Cấu tạo: frag (vỡ) + -ile (tính từ). Nguồn: Latinh fragilis "dễ vỡ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Coral reefs are fragile ecosystems that require strict protection. (Rạn san hô là hệ sinh thái mong manh cần được bảo vệ nghiêm ngặt.)
- **mobilize** /ˈmoʊbəlaɪz/ (v, C1): huy động. Cấu tạo: mobil (di chuyển) + -ize (động từ). Nguồn: tiếng Pháp mobiliser "huy động". Ví dụ: The government mobilized thousands of soldiers to help with flood relief. (Chính phủ đã huy động hàng nghìn binh sĩ giúp cứu trợ lũ lụt.)
- **compel** /kəmˈpɛl/ (v, C1): ép buộc, bắt buộc. Cấu tạo: com- (cùng, mạnh) + pel (đẩy). Nguồn: Latinh compellere "dồn ép, bắt buộc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Severe drought compelled thousands of farmers to leave their land. (Hạn hán nặng đã buộc hàng nghìn nông dân rời bỏ ruộng đất.)
- **compensate** /ˈkɑmpənseɪt/ (v, C1): đền bù, bù đắp. Cấu tạo: com- (cùng) + pens (cân, trả) + -ate (động từ). Nguồn: Latinh compenso "cân đối, bù đắp". Ví dụ: The airline compensated passengers for the canceled flight. (Hãng bay đã đền bù cho hành khách vì chuyến bay bị hủy.)
- **explicit** /ɪkˈsplɪsət/ (adj, C1): rõ ràng, cụ thể. Cấu tạo: ex- (ra ngoài) + plic (gấp). Nguồn: Latinh explicitus "mở ra, rõ ràng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The medication comes with explicit instructions on dosage. (Thuốc này kèm theo hướng dẫn rõ ràng về liều dùng.)
- **corrupt** /kəˈrʌpt/ (adj, C1): tham nhũng, hư hỏng. Cấu tạo: cor- (hoàn toàn) + rupt (bẻ gãy). Nguồn: Latinh corruptus "hư hỏng, suy đồi". Ví dụ: Corrupt officials were arrested following an independent investigation. (Các quan chức tham nhũng đã bị bắt sau một cuộc điều tra độc lập.)
- **disrupt** /dɪsˈrʌpt/ (v, C1): làm gián đoạn, gây xáo trộn. Cấu tạo: dis- (tách ra) + rupt (bẻ gãy). Nguồn: Latinh disruptus "bẻ tách ra". Ví dụ: Heavy snowfall disrupted flights across Northern Europe. (Tuyết rơi dày đã làm gián đoạn các chuyến bay khắp Bắc Âu.)
- **descend** /dɪˈsɛnd/ (v, C1): đi xuống. Cấu tạo: de- (xuống) + scend (leo, bước). Nguồn: Latinh descendere "đi xuống", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The aircraft began to descend slowly toward the runway. (Máy bay bắt đầu hạ độ cao chậm rãi về phía đường băng.)
- **segment** /ˈsɛɡmənt/ (n, C1): đoạn, phân khúc. Cấu tạo: seg (cắt) + -ment (danh từ). Nguồn: Latinh segmentum "mảnh cắt ra". Ví dụ: Affordable housing is aimed at the low-income segment of the market. (Nhà ở giá rẻ hướng tới phân khúc thu nhập thấp của thị trường.)
- **persist** /pərˈsɪst/ (v, C1): kiên trì, kéo dài. Cấu tạo: per- (xuyên suốt) + sist (đứng). Nguồn: Latinh persistere "đứng vững mãi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: If the fever persists for more than three days, consult a doctor. (Nếu sốt kéo dài hơn ba ngày, hãy đi gặp bác sĩ.)
- **constitute** /ˈkɑnstətut/ (v, C1): tạo thành, được coi là. Cấu tạo: con- (cùng) + stit (dựng, đặt). Nguồn: Latinh constituere "dựng lên, thiết lập". Ví dụ: Women constitute over half of the university's student body. (Phụ nữ chiếm hơn một nửa số sinh viên của trường.)
- **contend** /kənˈtɛnd/ (v, C1): đương đầu, cho rằng. Cấu tạo: con- (cùng) + tend (căng, kéo). Nguồn: Latinh contendere "căng sức, tranh đấu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Small bookshops have to contend with giant online retailers. (Các hiệu sách nhỏ phải đương đầu với các hãng bán lẻ trực tuyến khổng lồ.)
- **proclaim** /proʊˈkleɪm/ (v, C1): tuyên bố công khai, thể hiện rõ. Cấu tạo: pro- (ra trước) + claim (hô, kêu). Nguồn: Latinh proclamare "hô to trước mọi người", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The monument proclaims the nation's desire for lasting peace. (Đài tưởng niệm thể hiện khát vọng hòa bình lâu dài của dân tộc.)
- **cognitive** /ˈkɑɡnɪtɪv/ (adj, C1): thuộc về nhận thức. Cấu tạo: cognit (nhận biết) + -ive (tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ cognitivus "thuộc về nhận biết". Ví dụ: Reading books regularly improves children's cognitive development. (Đọc sách thường xuyên giúp cải thiện sự phát triển nhận thức của trẻ.)
- **credible** /ˈkrɛdəbəl/ (adj, C1): đáng tin cậy. Cấu tạo: cred (tin) + -ible (có thể). Nguồn: Latinh credibilis "đáng tin", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Journalists must verify facts using credible independent sources. (Nhà báo phải kiểm chứng sự việc bằng các nguồn độc lập đáng tin cậy.)
- **dictate** /ˈdɪkteɪt/ (v, C1): ra lệnh, quyết định. Cấu tạo: dict (nói) + -ate (động từ). Nguồn: Latinh dictatum "điều đã nói ra". Ví dụ: Market demand often dictates the price of agricultural products. (Nhu cầu thị trường thường quyết định giá nông sản.)
- **verdict** /ˈvərdɪkt/ (n, C1): phán quyết của tòa, kết luận. Cấu tạo: ver (thật) + dict (nói). Nguồn: Anh-Norman verdit "lời tuyên đúng sự thật". Ví dụ: The jury took three days to reach a unanimous guilty verdict. (Bồi thẩm đoàn mất ba ngày để nhất trí đưa ra phán quyết có tội.)
- **doctrine** /ˈdɑktrən/ (n, C1): học thuyết. Cấu tạo: doctr (dạy) + -ine (danh từ). Nguồn: Latinh doctrina "lời dạy, học thuyết", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The organization remains committed to the doctrine of free trade. (Tổ chức này vẫn giữ vững học thuyết thương mại tự do.)
- **confess** /kənˈfɛs/ (v, C1): thú nhận. Cấu tạo: con- (hoàn toàn) + fess (nói, nhận). Nguồn: Latinh confessus "đã thú nhận", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He finally confessed that he had forgotten to send the report. (Cuối cùng anh ấy đã thú nhận là mình quên gửi báo cáo.)
- **eligible** /ˈɛlədʒəbəl/ (adj, C1): đủ điều kiện. Cấu tạo: e- (ra) + lig (chọn) + -ible (có thể). Nguồn: Latinh eligibilis "có thể được chọn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Full-time students are eligible for a fifty percent discount on buses. (Sinh viên toàn thời gian được hưởng giảm giá năm mươi phần trăm khi đi xe buýt.)
- **nominate** /ˈnɑməneɪt/ (v, C1): đề cử, bổ nhiệm. Cấu tạo: nomin (tên) + -ate (động từ). Nguồn: Latinh nominare "gọi tên, đề cử". Ví dụ: Three local teachers were nominated for the national education award. (Ba giáo viên địa phương đã được đề cử cho giải thưởng giáo dục quốc gia.)
- **dispute** /dɪˈspjut/ (n, C1): cuộc tranh chấp. Cấu tạo: dis- (tách ra) + put (nghĩ, tính). Nguồn: Latinh disputare "bàn cãi, tranh luận", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The two countries resolved their border dispute through peaceful dialogue. (Hai nước đã giải quyết tranh chấp biên giới bằng đối thoại hòa bình.)
- **conscience** /ˈkɑnʃəns/ (n, C1): lương tâm. Cấu tạo: con- (cùng) + sci (biết) + -ence (danh từ). Nguồn: Latinh conscientia "hiểu biết trong lòng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Donating to charity gave him a clear conscience and a sense of purpose. (Làm từ thiện giúp anh ấy thấy lòng thanh thản và sống có mục đích.)
- **subscribe** /səbˈskraɪb/ (v, C1): đăng ký, tán thành. Cấu tạo: sub- (dưới) + scrib (viết). Nguồn: Latinh subscribere "viết xuống dưới". Ví dụ: Millions of users subscribe to online music streaming services. (Hàng triệu người dùng đăng ký dịch vụ nghe nhạc trực tuyến.)
- **prescribe** /prəˈskraɪb/ (v, C1): kê đơn, quy định. Cấu tạo: pre- (trước) + scrib (viết). Nguồn: Latinh praescribere "viết trước, quy định sẵn". Ví dụ: Doctors should not prescribe antibiotics for common viral colds. (Bác sĩ không nên kê kháng sinh cho các ca cảm do virus thông thường.)
- **consent** /kənˈsɛnt/ (n, C1): sự đồng ý, sự chấp thuận. Cấu tạo: con- (cùng) + sent (cảm thấy). Nguồn: Latinh consentire "đồng ý", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Medical treatments cannot proceed without the patient's informed consent. (Việc chữa bệnh không thể tiến hành nếu bệnh nhân chưa đồng ý sau khi được giải thích rõ.)
- **inspect** /ɪnˈspɛkt/ (v, C1): kiểm tra kỹ. Cấu tạo: in- (vào trong) + spect (nhìn). Nguồn: Latinh inspicere "nhìn vào trong". Ví dụ: Health officials regularly inspect restaurant kitchens for hygiene. (Cán bộ y tế thường xuyên kiểm tra bếp nhà hàng để bảo đảm vệ sinh.)
- **advocate** /ˈædvəkət (n); ˈædvəkeɪt (v)/ (n, C1): người ủng hộ, người bảo vệ. Cấu tạo: ad- (hướng tới) + voc (gọi). Nguồn: Latinh advocatus "người được gọi đến giúp", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She is a strong advocate for public libraries. (Cô ấy là người ủng hộ mạnh mẽ thư viện công.)
- **evoke** /ɪˈvoʊk/ (v, C1): gợi lên. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + vok (gọi). Nguồn: Latinh evocare "gọi ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The traditional melody evoked fond memories of her childhood village. (Giai điệu truyền thống gợi lại kỷ niệm đẹp về làng quê thời thơ ấu của cô ấy.)
- **provoke** /prəˈvoʊk/ (v, C1): khiêu khích, gây ra. Cấu tạo: pro- (ra trước) + vok (gọi). Nguồn: Latinh provocare "gọi đến, thách thức", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The minister's controversial remarks provoked a storm of protest. (Phát biểu gây tranh cãi của bộ trưởng đã châm ngòi cho làn sóng phản đối mạnh.)
- **civic** /ˈsɪvɪk/ (adj, C1): thuộc về công dân, thành phố. Cấu tạo: civ (công dân) + -ic (tính từ). Nguồn: Latinh civicus "thuộc về công dân". Ví dụ: Voting in elections is an important civic duty for every citizen. (Đi bầu cử là nghĩa vụ công dân quan trọng của mỗi người.)
- **adhere** /ədˈhɪr/ (v, C1): tuân thủ, bám vào. Cấu tạo: ad- (hướng tới) + her (dính). Nguồn: Latinh adhaerere "dính vào". Ví dụ: All food producers must strictly adhere to national hygiene regulations. (Mọi cơ sở sản xuất thực phẩm phải tuân thủ nghiêm quy định vệ sinh quốc gia.)
- **inherent** /ɪnˈhɪrənt/ (adj, C1): vốn có. Cấu tạo: in- (bên trong) + her (dính) + -ent (tính từ). Nguồn: Latinh inhaerere "dính chặt vào". Ví dụ: Every outdoor adventure sport carries certain inherent risks. (Môn thể thao mạo hiểm ngoài trời nào cũng có những rủi ro vốn có nhất định.)
- **humble** /ˈhʌmbəl/ (adj, C1): khiêm tốn, giản dị. Cấu tạo: hum (đất, thấp) + -ble (tính từ, từ hậu tố Latinh -ilis). Nguồn: Latinh humilis "thấp, khiêm nhường", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Despite her global fame, the scientist remained humble and approachable. (Dù nổi tiếng khắp thế giới, nhà khoa học vẫn khiêm tốn và dễ gần.)
- **prejudice** /ˈprɛdʒədɪs/ (n, C1): định kiến, thành kiến. Cấu tạo: pre- (trước) + judic (xét xử). Nguồn: Latinh praejudicium "nhận định trước", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Education is the most powerful tool to combat racial prejudice. (Giáo dục là công cụ mạnh nhất để chống định kiến chủng tộc.)
- **jurisdiction** /ˌdʒʊrɪsˈdɪkʃən/ (n, C1): quyền tài phán, phạm vi quyền hạn pháp lý. Cấu tạo: juris (luật) + dict (nói) + -ion (danh từ). Nguồn: Latinh jurisdictio "quyền tài phán". Ví dụ: International waters fall outside the legal jurisdiction of any single nation. (Vùng biển quốc tế nằm ngoài quyền tài phán của bất kỳ quốc gia nào.)
- **legitimate** /ləˈdʒɪtəmət/ (adj, C1): hợp pháp, chính đáng. Cấu tạo: legitim (hợp luật) + -ate (tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ legitimatus, từ Latinh legitimus "hợp luật". Ví dụ: Citizens raised legitimate concerns about the safety of nuclear power. (Người dân đã nêu những lo ngại chính đáng về an toàn điện hạt nhân.)
- **privilege** /ˈprɪvlɪdʒ/ (n, C1): đặc quyền. Cấu tạo: priv (riêng) + leg (luật). Nguồn: Latinh privilegium "luật riêng cho một người", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Access to clean drinking water should be a basic right, not a privilege. (Được dùng nước sạch nên là quyền cơ bản, không phải đặc quyền.)
- **mandatory** /ˈmændətɔri/ (adj, C1): bắt buộc. Cấu tạo: mand (ra lệnh) + -atory (tính từ). Nguồn: Latinh muộn mandatorius "thuộc về người ra lệnh". Ví dụ: Wearing safety helmets on motorbikes is mandatory in Vietnam. (Đội nón bảo hiểm khi đi xe máy là bắt buộc ở Việt Nam.)
- **sanction** /ˈsæŋkʃən/ (n, C1): sự cho phép hoặc lệnh trừng phạt. Cấu tạo: sanct (phê chuẩn, làm cho thiêng) + -ion (danh từ). Nguồn: Latinh sanctio "sắc lệnh, điều khoản phạt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: An economic sanction was imposed to pressure the country into negotiations. (Một lệnh trừng phạt kinh tế đã được áp đặt để gây sức ép buộc nước này đàm phán.)
- **consecutive** /kənˈsɛkjətɪv/ (adj, C1): liên tiếp. Cấu tạo: con- (cùng) + secu (theo sau) + -tive (tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ consecutivus "nối tiếp nhau", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Inflation has fallen for the fourth consecutive month this year. (Lạm phát đã giảm tháng thứ tư liên tiếp trong năm nay.)
- **prevail** /prɪˈveɪl/ (v, C1): chiếm ưu thế, thắng thế. Cấu tạo: pre- (vượt trước) + vail (mạnh). Nguồn: Latinh praevalere "mạnh hơn, thắng thế", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Common sense and cooperation eventually prevailed during the crisis. (Lẽ thường và sự hợp tác cuối cùng đã thắng thế trong cuộc khủng hoảng.)
- **revive** /rɪˈvaɪv/ (v, C1): hồi sinh, làm sống lại. Cấu tạo: re- (lại) + viv (sống). Nguồn: Latinh revivere "sống lại". Ví dụ: Local artisans are working to revive traditional pottery techniques. (Các nghệ nhân địa phương đang cố gắng làm sống lại kỹ thuật gốm truyền thống.)
- **confine** /kənˈfaɪn/ (v, C1): giam giữ, giới hạn. Cấu tạo: con- (cùng) + fin (ranh giới). Nguồn: Latinh confinis "chung ranh giới", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The outbreak was confined to a single province thanks to quick quarantine. (Ổ dịch đã được giữ trong một tỉnh nhờ cách ly nhanh.)
- **gravity** /ˈɡrævəti/ (n, C1): trọng lực, sự nghiêm trọng. Cấu tạo: grav (nặng) + -ity (danh từ). Nguồn: Latinh gravitas "sức nặng, sự nghiêm trọng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Many citizens failed to grasp the gravity of the water crisis. (Nhiều người dân chưa hiểu rõ sự nghiêm trọng của khủng hoảng nước.)
- **elevate** /ˈɛləveɪt/ (v, C1): nâng lên, nâng cao. Cấu tạo: e- (lên) + lev (nâng) + -ate (động từ). Nguồn: Latinh elevare "nâng lên". Ví dụ: Good teachers elevate students' confidence and curiosity. (Thầy cô giỏi nâng cao sự tự tin và tính tò mò của học sinh.)
- **magnitude** /ˈmæɡnətud/ (n, C1): quy mô, độ lớn. Cấu tạo: magn (lớn) + -itude (danh từ). Nguồn: Latinh magnitudo "sự lớn lao". Ví dụ: Few people realized the full magnitude of the environmental disaster. (Ít người nhận thức hết quy mô của thảm họa môi trường.)
- **minimize** /ˈmɪnəmaɪz/ (v, C1): giảm xuống mức thấp nhất. Cấu tạo: minim (nhỏ nhất) + -ize (làm cho). Nguồn: Latinh minimus "nhỏ nhất". Ví dụ: Proper waste management minimizes pollution in local rivers. (Quản lý rác thải đúng cách giúp giảm thiểu ô nhiễm ở các sông địa phương.)
- **diminish** /dɪˈmɪnɪʃ/ (v, C1): làm giảm đi. Cấu tạo: di- (xuống, giảm đi) + min (nhỏ) + -ish (làm động từ). Nguồn: Anh trung cổ diminuen (từ Latinh dēminuere "làm nhỏ đi"), chịu ảnh hưởng của minish "làm nhỏ". Ví dụ: Overuse of smartphones can diminish our ability to concentrate deeply. (Dùng điện thoại thông minh quá nhiều có thể làm giảm khả năng tập trung sâu của chúng ta.)
- **moderate** /ˈmɑdərət/ (adj, C1): vừa phải, ôn hòa. Cấu tạo: moder (giữ chừng mực) + -ate (tính từ). Nguồn: Latinh moderatus "vừa phải, ôn hòa", từ moderor "điều tiết, kiềm chế". Ví dụ: Doctors recommend moderate exercise every day. (Bác sĩ khuyên nên tập thể dục vừa phải mỗi ngày.)
- **evacuate** /ɪˈvækjueɪt/ (v, C1): sơ tán. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + vacu (trống rỗng) + -ate (làm động từ). Nguồn: Latinh evacuare "làm trống, rút khỏi". Ví dụ: Coastal residents were evacuated before the typhoon made landfall. (Người dân ven biển đã được sơ tán trước khi bão đổ bộ.)
- **verify** /ˈvɛrəfaɪ/ (v, C1): xác minh, kiểm chứng. Cấu tạo: ver (thật) + -ify (làm cho). Nguồn: Latinh verificare "làm cho đúng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Always verify online news before sharing it with others. (Luôn kiểm chứng tin trên mạng trước khi chia sẻ cho người khác.)
- **agrarian** /əˈɡrɛriən/ (adj): thuộc về nông nghiệp, ruộng đất. Cấu tạo: agr (ruộng, đất) + -arian (thuộc về). Nguồn: Latinh agrarius "thuộc về ruộng đất", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Vietnam has transformed from an agrarian economy into a manufacturing hub. (Việt Nam đã chuyển từ nền kinh tế nông nghiệp thành trung tâm sản xuất.)
- **altruism** /ˈæltruɪzəm/ (n, C1): lòng vị tha. Cấu tạo: altru (người khác, từ tiếng Pháp autrui) + -ism (chủ nghĩa). Nguồn: tiếng Pháp altruisme (Auguste Comte đặt năm 1830), từ autrui "người khác", gốc Latinh alter "khác". Ví dụ: Volunteering at community kitchens is an inspiring example of altruism. (Tình nguyện ở bếp ăn cộng đồng là một tấm gương đẹp về lòng vị tha.)
- **aquatic** /əˈkwɑtɪk/ (adj): sống dưới nước, thuộc về nước. Cấu tạo: aqu (nước) + -atic (thuộc về). Nguồn: Latinh aquaticus "thuộc về nước", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Chemical runoff from factories threatens aquatic life in local rivers. (Nước thải hóa chất từ nhà máy đe dọa sinh vật dưới nước ở các sông địa phương.)
- **aquifer** /ˈækwəfər/ (n): tầng chứa nước ngầm. Cấu tạo: aqui- (nước) + -fer (mang, chứa). Nguồn: ghép theo Latinh, aqua "nước" + ferre "mang". Ví dụ: Excessive pumping of groundwater is drying up natural aquifers. (Hút nước ngầm quá nhiều đang làm cạn kiệt các tầng chứa nước ngầm tự nhiên.)
- **stellar** /ˈstɛlər/ (adj): thuộc về sao, xuất sắc vượt trội. Cấu tạo: stell (ngôi sao) + -ar (thuộc về). Nguồn: Latinh stellaris "thuộc về sao". Ví dụ: The company reported stellar financial growth over the past year. (Công ty báo cáo mức tăng trưởng tài chính xuất sắc trong năm qua.)
- **constellation** /ˌkɑnstəˈleɪʃən/ (n): chòm sao, nhóm người xuất sắc. Cấu tạo: con- (cùng) + stell (sao) + -ation (sự). Nguồn: Latinh muộn constellatio "chòm sao", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: The conference brought together a constellation of leading scientists. (Hội nghị quy tụ một nhóm nhà khoa học hàng đầu.)
- **accretion** /əˈkriʃən/ (n): sự tích tụ dần dần. Cấu tạo: ac- (thêm vào) + cret (lớn lên) + -ion (sự). Nguồn: Latinh accretio "sự tăng thêm". Ví dụ: Coral reefs are formed by the slow accretion of calcium carbonate. (Rạn san hô được hình thành từ sự tích tụ chậm của canxi cacbonat.)
- **dense** /dɛns/ (adj, C1): dày đặc, đông đúc. Nguồn: Latinh densus "dày đặc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Dense fog delayed dozens of morning flights at the airport. (Sương mù dày đặc làm chậm hàng chục chuyến bay buổi sáng ở sân bay.)
- **condense** /kənˈdɛns/ (v): ngưng tụ, cô đọng. Cấu tạo: con- (cùng nhau) + dens (đặc). Nguồn: Latinh condenso "làm đặc lại", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Please condense your research summary into a single page. (Hãy cô đọng bản tóm tắt nghiên cứu của bạn trong một trang.)
- **durable** /ˈdʊrəbəl/ (adj, C1): bền, dùng được lâu. Cấu tạo: dur (bền, cứng) + -able (có thể). Nguồn: Latinh durabilis "bền lâu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Consumers should choose durable goods over disposable plastic items. (Người tiêu dùng nên chọn hàng bền dùng được lâu thay vì đồ nhựa dùng một lần.)
- **endure** /ɪnˈdʊr/ (v, C1): chịu đựng, tồn tại lâu. Cấu tạo: en- (vào, làm cho) + dur (cứng, bền). Nguồn: Latinh induro "làm cho cứng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Marathon runners must endure extreme physical fatigue. (Vận động viên ma-ra-tông phải chịu đựng sự mệt mỏi thể chất cùng cực.)
- **duress** /ˈdʊrɛs/ (n): sự cưỡng ép. Cấu tạo: dur (cứng) + -ess (danh từ, từ Latinh -itia). Nguồn: Latinh duritia "sự cứng rắn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: A confession signed under duress is not valid in a court of law. (Lời thú tội ký khi bị cưỡng ép không có giá trị trước tòa.)
- **flammable** /ˈflæməbəl/ (adj): dễ cháy. Cấu tạo: flamm (lửa, cháy) + -able (có thể). Nguồn: tạo ngược từ inflammable. Ví dụ: Keep flammable liquids away from open flames and heat sources. (Để chất lỏng dễ cháy tránh xa lửa trần và nguồn nhiệt.)
- **flagrant** /ˈfleɪɡrənt/ (adj): trắng trợn, rõ ràng. Cấu tạo: flagr (cháy sáng) + -ant (tính từ). Nguồn: Latinh flagrare "cháy sáng, bốc cháy", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Dumping toxic waste into the river is a flagrant violation of the law. (Đổ chất thải độc xuống sông là hành vi trắng trợn vi phạm pháp luật.)
- **flora** /ˈflɔrə/ (n): hệ thực vật. Nguồn: Latinh Flora "nữ thần hoa". Ví dụ: The national park is home to diverse tropical flora and fauna. (Vườn quốc gia là nơi sinh sống của hệ thực vật và động vật nhiệt đới đa dạng.)
- **herbicide** /ˈhərbɪsaɪd/ (n): thuốc diệt cỏ. Cấu tạo: herb (cỏ) + -icide (giết, diệt). Nguồn: ghép herb với -icide (từ Latinh caedere "giết"). Ví dụ: Organic farmers use natural methods instead of chemical herbicides. (Nông dân hữu cơ dùng cách tự nhiên thay cho thuốc diệt cỏ hóa học.)
- **profound** /prəˈfaʊnd/ (adj, C1): sâu sắc, ảnh hưởng lớn. Cấu tạo: pro- (xuống tới) + found (đáy). Nguồn: Latinh profundus "sâu", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The invention of the internet has had a profound impact on society. (Sự ra đời của internet đã tác động sâu sắc tới xã hội.)
- **insulate** /ˈɪnsəleɪt/ (v): cách nhiệt, cách ly. Cấu tạo: insul (đảo) + -ate (làm động từ). Nguồn: Latinh insula "hòn đảo". Ví dụ: Thick walls help insulate houses against winter cold and summer heat. (Tường dày giúp cách nhiệt cho nhà khỏi lạnh mùa đông và nóng mùa hè.)
- **bilateral** /baɪˈlætərəl/ (adj): giữa hai bên. Cấu tạo: bi- (hai) + later (bên) + -al (thuộc về). Nguồn: ghép bi- với lateral (từ Latinh latus "cạnh, bên"). Ví dụ: The two countries signed a new bilateral trade agreement. (Hai nước đã ký một hiệp định thương mại song phương mới.)
- **collateral** /kəˈlætərəl/ (n): tài sản thế chấp. Cấu tạo: col- (cùng) + later (bên) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh trung cổ collateralis "đi kèm bên cạnh", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Small farmers often lack the collateral needed to secure bank loans. (Nông dân nhỏ thường thiếu tài sản thế chấp để vay vốn ngân hàng.)
- **preliminary** /prɪˈlɪmənɛri/ (adj, C1): sơ bộ, ban đầu. Cấu tạo: pre- (trước) + limin (ngưỡng cửa) + -ary (thuộc về). Nguồn: Latinh mới praeliminaris "mở đầu", từ prae "trước" + limen "ngưỡng cửa". Ví dụ: Preliminary results suggest that the new treatment is safe and effective. (Kết quả sơ bộ cho thấy cách điều trị mới an toàn và hiệu quả.)
- **marine** /məˈrin/ (adj, C1): thuộc về biển. Cấu tạo: mar (biển) + -ine (thuộc về). Nguồn: Latinh marinus "thuộc về biển", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Marine biologists study how warming oceans affect fish migration. (Nhà sinh vật học biển nghiên cứu biển ấm lên ảnh hưởng đến cá di cư ra sao.)
- **maritime** /ˈmærətaɪm/ (adj): thuộc về hàng hải. Nguồn: Latinh maritimus "thuộc về biển", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Maritime trade routes carry most of the world's goods. (Tuyến thương mại đường biển chở phần lớn hàng hóa của thế giới.)
- **mature** /məˈtʃʊr/ (adj, C1): trưởng thành, chín chắn. Nguồn: Latinh maturus "chín, trưởng thành", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Trees take several decades to become fully mature and absorb maximum carbon. (Cây cần nhiều thập kỷ để trưởng thành hẳn và hấp thụ nhiều cacbon nhất.)
- **premature** /ˌpriməˈtʃʊr/ (adj): quá sớm, sớm hơn bình thường. Cấu tạo: pre- (trước) + matur (chín). Nguồn: Latinh praematurus "chín sớm". Ví dụ: Air pollution can contribute to premature death. (Ô nhiễm không khí có thể góp phần gây tử vong sớm.)
- **migrate** /ˈmaɪɡreɪt/ (v): di cư. Cấu tạo: migr (di chuyển) + -ate (làm động từ). Nguồn: Latinh migrare "di chuyển". Ví dụ: Millions of birds migrate south every autumn to escape freezing winters. (Hàng triệu con chim di cư về phía nam mỗi mùa thu để tránh mùa đông giá lạnh.)
- **migratory** /ˈmaɪɡrətɔri/ (adj): hay di cư. Cấu tạo: migr (di chuyển) + -atory (thuộc về). Nguồn: Latinh migratorius "để di chuyển". Ví dụ: Coastal wetlands provide essential resting grounds for migratory birds. (Đất ngập nước ven biển là nơi nghỉ chân quan trọng của các loài chim di cư.)
- **surmount** /sərˈmaʊnt/ (v): vượt qua. Cấu tạo: sur- (lên trên) + mount (leo lên). Nguồn: tiếng Pháp surmonter "vượt lên trên". Ví dụ: With determination, she surmounted every obstacle in her career. (Với quyết tâm, cô ấy đã vượt qua mọi trở ngại trong sự nghiệp.)
- **coordinate** /koʊˈɔrdəneɪt/ (v, C1): phối hợp. Cấu tạo: co- (cùng) + ordin (sắp xếp) + -ate (làm động từ). Nguồn: Latinh trung cổ coordinare "sắp xếp cùng nhau". Ví dụ: Emergency services coordinated their efforts to rescue stranded hikers. (Lực lượng cứu hộ đã phối hợp với nhau để cứu nhóm người đi bộ bị mắc kẹt.)
- **inordinate** /ɪˈnɔrdənɪt/ (adj): quá mức. Cấu tạo: in- (không) + ordin (trật tự) + -ate (tính từ). Nguồn: Latinh inordinatus "không sắp xếp, quá mức". Ví dụ: Teenagers sometimes spend an inordinate amount of time on video games. (Thanh thiếu niên đôi khi dành quá nhiều thời gian chơi điện tử.)
- **orientation** /ˌɔriɛnˈteɪʃən/ (n, C1): sự định hướng, buổi hướng dẫn. Cấu tạo: orient (định hướng) + -ation (sự). Nguồn: tiếng Pháp orientation "sự định hướng". Ví dụ: All first-year students must attend the university orientation week. (Mọi sinh viên năm nhất phải dự tuần hướng dẫn đầu khóa của trường.)
- **radical** /ˈrædɪkəl/ (adj, C1): tận gốc, triệt để. Cấu tạo: radic (rễ) + -al (thuộc về). Nguồn: Latinh radicalis "thuộc về rễ". Ví dụ: Combating climate change requires radical changes in energy production. (Chống biến đổi khí hậu đòi hỏi thay đổi tận gốc trong sản xuất năng lượng.)
- **eradicate** /ɪˈrædəkeɪt/ (v): xóa sổ tận gốc. Cấu tạo: e- (ra ngoài) + radic (rễ) + -ate (làm động từ). Nguồn: Latinh eradicare "nhổ tận gốc". Ví dụ: Local vaccination campaigns successfully eradicated measles in the village. (Các đợt tiêm chủng ở địa phương đã xóa sổ bệnh sởi trong làng.)
- **resonate** /ˈrɛzəneɪt/ (v, C1): vang dội, gây đồng cảm. Cấu tạo: re- (lại) + son (âm thanh) + -ate (làm động từ). Nguồn: Latinh resono "vang dội". Ví dụ: The author's message about family values resonated with young readers. (Thông điệp của tác giả về các giá trị gia đình gây đồng cảm với bạn đọc trẻ.)
- **terrain** /təˈreɪn/ (n, C1): địa hình. Cấu tạo: terr (đất) + -ain (danh từ). Nguồn: Latinh terrenum "đất", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Rescue vehicles struggled to cross the steep mountainous terrain. (Xe cứu hộ chật vật vượt qua địa hình núi dốc.)
- **subterranean** /səbtəˈreɪniən/ (adj): dưới lòng đất. Cấu tạo: sub- (dưới) + terr (đất) + -anean (thuộc về, từ Latinh -aneus + -an). Nguồn: Latinh subterraneus "dưới lòng đất". Ví dụ: The city built an extensive subterranean railway under its center. (Thành phố đã xây một tuyến đường sắt ngầm rộng khắp dưới trung tâm.)
- **inundate** /ˈɪnəndeɪt/ (v): làm ngập, làm quá tải. Cấu tạo: in- (vào) + und (sóng, nước) + -ate (làm động từ). Nguồn: Latinh inundare "làm ngập". Ví dụ: Customer service lines were inundated with calls after the outage. (Tổng đài chăm sóc khách hàng bị quá tải cuộc gọi sau sự cố mất dịch vụ.)
- **urbanize** /ˈərbənaɪz/ (v): đô thị hóa. Cấu tạo: urban (đô thị) + -ize (làm cho). Nguồn: ghép urban (từ Latinh urbanus "thuộc thành phố") với -ize. Ví dụ: Rapidly urbanizing regions need better sewage and public transit systems. (Vùng đô thị hóa nhanh cần hệ thống thoát nước và giao thông công cộng tốt hơn.)
- **deviate** /ˈdivieɪt/ (v): đi chệch hướng. Cấu tạo: de- (rời khỏi) + vi (đường) + -ate (làm động từ). Nguồn: Latinh muộn deviare "đi chệch đường". Ví dụ: The pilot had to deviate from the planned flight path due to a storm. (Phi công phải đi chệch khỏi đường bay đã định vì bão.)
- **impervious** /ɪmˈpərviəs/ (adj, C1): không cho thấm qua, không chịu ảnh hưởng. Cấu tạo: im- (không) + per- (xuyên qua) + vi (đường) + -ous (có tính). Nguồn: Latinh impervius "không thể đi xuyên qua". Ví dụ: High-quality raincoats are made from fabric impervious to heavy rain. (Áo mưa tốt được làm từ loại vải không thấm nước kể cả khi mưa to.)
- **amicable** /ˈæmɪkəbəl/ (adj): thân thiện, hòa nhã. Cấu tạo: amic (bạn) + -able (có tính chất). Nguồn: Latinh muộn amicabilis "thân thiện". Ví dụ: The two companies reached an amicable settlement out of court. (Hai công ty đạt thỏa thuận hòa giải ngoài tòa án.)
- **inept** /ɪˈnɛpt/ (adj): vụng về, bất tài. Cấu tạo: in- (không) + ept (phù hợp, biến âm của Latinh aptus). Nguồn: Latinh ineptus "không phù hợp, vụng về", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The crisis was worsened by inept leadership and poor communication. (Khủng hoảng trầm trọng hơn vì lãnh đạo bất tài và truyền đạt kém.)
- **articulate** /ɑrˈtɪkjəleɪt/ (v, C1): diễn đạt rõ ràng. Cấu tạo: articul (khớp nối) + -ate (làm động từ). Nguồn: Latinh articulatus "nối khớp, rõ ràng". Ví dụ: Successful leaders are able to articulate a clear vision for the future. (Lãnh đạo giỏi có thể diễn đạt rõ ràng tầm nhìn cho tương lai.)
- **rebel** /ˈrɛbəl/ (n, C1): người nổi loạn. Cấu tạo: re- (lại, chống lại) + bel (chiến tranh). Nguồn: Latinh rebellis "nổi loạn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The young rebel left home after arguing with his strict parents. (Người nổi loạn trẻ tuổi bỏ nhà sau khi cãi nhau với cha mẹ nghiêm khắc.)
- **candid** /ˈkændəd/ (adj, C1): thẳng thắn, bộc trực. Cấu tạo: cand (trắng, sáng) + -id (tính từ). Nguồn: Latinh candidus "trắng, chân thật". Ví dụ: In a candid interview, the CEO admitted that the project had failed. (Trong cuộc phỏng vấn thẳng thắn, tổng giám đốc thừa nhận dự án đã thất bại.)
- **incline** /ɪnˈklaɪn/ (v): nghiêng về, có xu hướng. Cấu tạo: in- (vào, hướng tới) + clin (nghiêng). Nguồn: Latinh inclinare "làm nghiêng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Young consumers are more inclined to buy from eco-friendly brands. (Người tiêu dùng trẻ có xu hướng mua hàng của nhãn hàng thân thiện với môi trường.)
- **cordial** /ˈkɔrdʒəl/ (adj): thân mật, chân thành. Cấu tạo: cord (trái tim) + -ial (thuộc về). Nguồn: Latinh trung cổ cordialis "thuộc về tim", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The two leaders maintained cordial relations despite political differences. (Hai nhà lãnh đạo duy trì quan hệ thân thiện dù có những khác biệt về chính trị.)
- **discord** /ˈdɪskɔrd/ (n): sự bất hòa. Cấu tạo: dis- (rời, khác) + cord (trái tim). Nguồn: Latinh discordia "sự bất hòa", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Financial stress is a common source of discord within families. (Áp lực tiền bạc là nguồn bất hòa thường gặp trong gia đình.)
- **predominant** /prɪˈdɑmənənt/ (adj): chiếm ưu thế. Cấu tạo: pre- (trước) + domin (thống trị) + -ant (tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ praedominans "trội hơn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Solar power is becoming the predominant source of new electricity. (Điện mặt trời đang thành nguồn chiếm ưu thế trong sản xuất điện mới.)
- **endow** /ɛnˈdaʊ/ (v): ban tặng, tài trợ. Cấu tạo: en- (vào) + dow (trao tặng). Nguồn: tiếng Pháp cổ endouer "ban tặng". Ví dụ: Vietnam is endowed with a long coastline and rich natural resources. (Việt Nam được ban tặng bờ biển dài và tài nguyên thiên nhiên phong phú.)
- **dormant** /ˈdɔrmənt/ (adj): ngủ yên, chưa hoạt động. Cấu tạo: dorm (ngủ) + -ant (tính từ). Nguồn: Latinh dormire "ngủ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The volcano had been dormant for centuries before erupting last week. (Ngọn núi lửa đã ngủ yên nhiều thế kỷ trước khi phun trào tuần trước.)
- **insomnia** /ɪnˈsɑmniə/ (n): chứng mất ngủ. Cấu tạo: in- (không) + somn (giấc ngủ) + -ia (bệnh, tình trạng). Nguồn: Latinh insomnia "mất ngủ". Ví dụ: Excessive screen time at night is a major cause of chronic insomnia. (Dùng màn hình quá nhiều vào ban đêm là nguyên nhân chính gây mất ngủ kéo dài.)
- **erratic** /ɪˈrætɪk/ (adj): thất thường, không ổn định. Cấu tạo: err (đi lạc) + -atic (thuộc về). Nguồn: Latinh erraticus "đi lạc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Climate change is causing increasingly erratic rainfall patterns. (Biến đổi khí hậu đang làm mưa ngày càng thất thường.)
- **deflect** /dɪˈflɛkt/ (v): làm chệch hướng. Cấu tạo: de- (lệch đi) + flect (bẻ cong). Nguồn: Latinh deflecto "làm chệch hướng". Ví dụ: The politician tried to deflect criticism by blaming the previous government. (Chính trị gia tìm cách chuyển hướng chỉ trích bằng cách đổ lỗi cho chính quyền trước.)
- **fortuitous** /fɔrˈtuɪtəs/ (adj): tình cờ, may mắn nhờ tình cờ. Cấu tạo: fortuit (tình cờ) + -ous (tính từ). Nguồn: Latinh fortuitus "tình cờ", từ fors "may rủi". Ví dụ: Their business partnership began after a fortuitous meeting on a train. (Quan hệ hợp tác của họ bắt đầu sau cuộc gặp tình cờ may mắn trên tàu.)
- **profuse** /prəˈfjus/ (adj): dồi dào, nhiều. Cấu tạo: pro- (ra trước) + fus (chảy, đổ). Nguồn: Latinh profusus. Ví dụ: He offered profuse apologies for arriving late to the interview. (Anh ấy rối rít xin lỗi vì đến trễ buổi phỏng vấn.)
- **indigenous** /ɪnˈdɪdʒənəs/ (adj, C1): bản địa, có gốc tại địa phương. Cấu tạo: indi- (bên trong) + gen (sinh ra) + -ous (thuộc tính chất). Nguồn: Latinh muộn indigenus "bản địa, sinh ra trong nước". Ví dụ: Protecting rainforests helps preserve indigenous languages and cultures. (Bảo vệ rừng mưa giúp gìn giữ ngôn ngữ và văn hóa bản địa.)
- **gratify** /ˈɡrætəfaɪ/ (v): làm hài lòng, làm thỏa mãn. Cấu tạo: grat (được yêu mến, vui lòng) + -ify (làm cho). Nguồn: Latinh grātificō "làm ơn, làm hài lòng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: It gratifies teachers to see young people volunteering in their communities. (Thấy người trẻ tình nguyện trong cộng đồng khiến thầy cô rất hài lòng.)
- **gratuitous** /ɡrəˈtuətəs/ (adj): vô cớ, không cần thiết, miễn phí. Cấu tạo: gratuit (cho không) + -ous (có tính chất). Nguồn: Latinh grātuītus "miễn phí, cho không". Ví dụ: Critics argued that the movie contained too much gratuitous violence. (Giới phê bình cho rằng bộ phim có quá nhiều cảnh bạo lực không cần thiết.)
- **inhibit** /ɪnˈhɪbət/ (v, C1): ức chế, kìm hãm. Cấu tạo: in- (vào trong) + hib (giữ, cầm). Nguồn: Latinh inhibeō "giữ lại, kìm lại". Ví dụ: Fear of making mistakes can inhibit students from speaking English. (Sợ mắc lỗi có thể cản trở học sinh nói tiếng Anh.)
- **hostile** /ˈhɑstəl/ (adj, C1): thù địch, khắc nghiệt. Cấu tạo: host (kẻ thù) + -ile (thuộc tính chất). Nguồn: Latinh hostilis "của kẻ thù", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Spacecraft must withstand the hostile environment of outer space. (Tàu vũ trụ phải chịu được môi trường khắc nghiệt ngoài không gian.)
- **reiterate** /riˈɪtəreɪt/ (v): nhắc lại, lặp lại để nhấn mạnh. Cấu tạo: re- (lại) + iter (lặp lại) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh muộn reiterare "lặp lại". Ví dụ: The Prime Minister reiterated the government's commitment to net-zero emissions. (Thủ tướng nhắc lại cam kết của chính phủ về phát thải ròng bằng không.)
- **elaborate** /ɪˈlæbəreɪt/ (v, C1): trình bày chi tiết, giải thích thêm. Cấu tạo: e- (ra ngoài, cho kỹ) + labor (lao động, công sức) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh muộn ēlabōrō "làm cho kỹ". Ví dụ: Could you please elaborate on your proposal for reducing waste? (Bạn có thể trình bày chi tiết hơn về đề xuất giảm rác thải không?)
- **laborious** /ləˈbɔriəs/ (adj): vất vả, tốn nhiều công sức. Cấu tạo: labor (lao động vất vả) + -ious (có tính chất). Nguồn: Latinh laboriosus, qua tiếng Pháp. Ví dụ: Digitizing ancient manuscripts by hand is a slow and laborious process. (Số hóa bản thảo cổ bằng tay là quá trình chậm chạp và vất vả.)
- **lax** /læks/ (adj): lỏng lẻo, thiếu nghiêm ngặt. Nguồn: Latinh laxus "lỏng lẻo". Ví dụ: Lax security at the factory led to a serious data breach. (An ninh lỏng lẻo ở nhà máy dẫn đến vụ rò rỉ dữ liệu nghiêm trọng.)
- **liable** /ˈlaɪəbəl/ (adj, C1): chịu trách nhiệm pháp lý, dễ xảy ra điều xấu. Cấu tạo: li (buộc, ràng buộc) + -able (có thể, đáng). Nguồn: Latinh ligāre "buộc, trói", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Companies found polluting rivers will be held financially liable. (Công ty bị phát hiện xả thải ra sông sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường.)
- **relinquish** /rɪˈlɪŋkwɪʃ/ (v, C1): từ bỏ (quyền, chức vụ, quyền kiểm soát). Cấu tạo: re- (khỏi, đi) + linqu (bỏ, rời bỏ) + -ish (tạo động từ). Nguồn: Latinh relinquere "bỏ lại, rời bỏ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: He decided to relinquish his role as chairman after twenty years. (Ông ấy quyết định từ bỏ chức chủ tịch sau hai mươi năm.)
- **literate** /ˈlɪtərət/ (adj): biết đọc biết viết, có hiểu biết. Cấu tạo: liter (chữ viết) + -ate (có tính chất). Nguồn: Latinh lītterātus "biết chữ". Ví dụ: In the modern workplace, every employee needs to be digitally literate. (Nơi làm việc hiện đại đòi hỏi mọi nhân viên đều phải thành thạo công nghệ số.)
- **obliterate** /əˈblɪtəreɪt/ (v): xóa sổ hoàn toàn, phá sạch dấu vết. Cấu tạo: ob- (lên trên) + liter (chữ viết) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh oblitterātus "bị xóa sạch, bị lãng quên". Ví dụ: Rising seas could obliterate several low-lying island nations. (Nước biển dâng có thể xóa sổ nhiều đảo quốc thấp.)
- **collude** /kəˈlud/ (v): thông đồng, cấu kết làm điều xấu. Cấu tạo: col- (cùng nhau) + lud (chơi). Nguồn: Latinh collūdere "chơi cùng, thông đồng". Ví dụ: Two rival companies were fined for colluding to fix ticket prices. (Hai công ty đối thủ bị phạt vì thông đồng ấn định giá vé.)
- **ludicrous** /ˈludəkrəs/ (adj, C1): lố bịch, vô lý đến buồn cười. Cấu tạo: ludicr (thuộc trò chơi, đùa cợt) + -ous (có tính chất). Nguồn: Latinh lūdicrus. Ví dụ: It is ludicrous to suggest that climate change is not happening. (Thật lố bịch khi cho rằng biến đổi khí hậu không diễn ra.)
- **manifest** /ˈmænəfɛst/ (v, C1): biểu hiện, bộc lộ rõ ra. Cấu tạo: mani (tay) + fest (chưa rõ nghĩa). Nguồn: Latinh manifestus "rõ ràng, sờ thấy được". Ví dụ: Work-related stress often manifests itself as chronic headaches. (Căng thẳng công việc thường biểu hiện thành đau đầu kinh niên.)
- **manipulate** /məˈnɪpjəleɪt/ (v, C1): thao túng, điều khiển. Cấu tạo: tạo ngược từ manipulation; gốc mani (tay). Nguồn: tiếng Anh manipulation, gốc xa Latinh manipulus "một nắm tay". Ví dụ: Advertisers use emotional music to manipulate consumer behavior. (Các nhà quảng cáo dùng nhạc gợi cảm xúc để thao túng hành vi tiêu dùng.)
- **admonish** /ædˈmɑnɪʃ/ (v): khiển trách, khuyên răn. Cấu tạo: ad- (hướng tới) + mon (nhắc nhở, khuyên bảo) + -ish (tạo động từ). Nguồn: Latinh admoneō "nhắc nhở, cảnh báo", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The judge admonished the witness for arriving late to court. (Thẩm phán khiển trách nhân chứng vì đến trễ phiên tòa.)
- **mutate** /ˈmjuteɪt/ (v): biến đổi, đột biến. Cấu tạo: tạo ngược từ mutation theo mẫu động từ đuôi -ate. Nguồn: tiếng Anh mutation, xét xa hơn từ Latinh mūtō "đổi, thay đổi". Ví dụ: Flu viruses mutate rapidly, requiring updated vaccines every year. (Vi rút cúm biến đổi nhanh nên mỗi năm đều cần vắc xin mới.)
- **neglect** /nəˈɡlɛkt/ (v, C1): bỏ bê, sao nhãng. Cấu tạo: neg- (không) + lect (nhặt, chọn). Nguồn: Latinh neglegō "coi nhẹ, bỏ mặc". Ví dụ: Busy parents must be careful not to neglect their children's emotional needs. (Cha mẹ bận rộn cần chú ý đừng bỏ bê nhu cầu tình cảm của con.)
- **negate** /nɪˈɡeɪt/ (v): phủ nhận, làm mất tác dụng. Cấu tạo: neg (phủ nhận, nói không) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh negō "chối, từ chối". Ví dụ: Eating junk food at night can negate the benefits of morning exercise. (Ăn đồ ăn vặt ban đêm có thể làm mất hết lợi ích của việc tập thể dục buổi sáng.)
- **noxious** /ˈnɑkʃəs/ (adj): độc hại, gây hại. Cấu tạo: nox (gây hại) + -ious (có tính chất). Nguồn: Latinh noxius "gây hại". Ví dụ: Exhaust pipes release noxious fumes into the urban atmosphere. (Ống xả thải khí độc vào bầu không khí thành phố.)
- **innocuous** /ɪˈnɑkjuəs/ (adj): vô hại, không ác ý. Cấu tạo: in- (không) + nocu (gây hại) + -ous (có tính chất). Nguồn: Latinh innocuus "vô hại". Ví dụ: What seemed like an innocuous remark actually offended several colleagues. (Câu nói tưởng như vô hại lại làm nhiều đồng nghiệp phật ý.)
- **notable** /ˈnoʊtəbəl/ (adj, C1): đáng chú ý, nổi bật. Cấu tạo: not (đánh dấu, ghi chú) + -able (đáng, có thể). Nguồn: Latinh notābilis "đáng chú ý". Ví dụ: The city has achieved notable success in urban water recycling. (Thành phố đạt thành công nổi bật về tái chế nước đô thị.)
- **notorious** /noʊˈtɔriəs/ (adj, C1): khét tiếng (vì điều xấu). Cấu tạo: notori (được biết đến) + -ous (có tính chất). Nguồn: Latinh trung cổ nōtōrius "ai cũng biết, khét tiếng". Ví dụ: The mountain pass is notorious for sudden fog and steep curves. (Con đèo khét tiếng vì sương mù bất chợt và khúc cua gấp.)
- **nurture** /ˈnərtʃər/ (v): nuôi dưỡng, bồi đắp. Nguồn: Latinh muộn nutritura "sự nuôi dưỡng", từ nutrire "nuôi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Schools should nurture creativity alongside academic knowledge. (Trường học nên nuôi dưỡng sự sáng tạo song song với kiến thức học thuật.)
- **cooperate** /koʊˈɑpəreɪt/ (v, C1): hợp tác, cùng làm việc. Cấu tạo: co- (cùng) + oper (làm việc) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh muộn cooperor "cùng làm việc". Ví dụ: Nations must cooperate closely to combat cross-border cybercrime. (Các nước phải hợp tác chặt chẽ để chống tội phạm mạng xuyên biên giới.)
- **expatriate** /ɛksˈpeɪtriət/ (n): người sống ở nước ngoài, kiều dân. Cấu tạo: ex- (ra khỏi) + patri (quê hương, tổ quốc) + -ate (từ đuôi phân từ Latinh -atus). Nguồn: Latinh trung cổ expatriātus, từ expatriō "trục xuất, buộc rời tổ quốc". Ví dụ: A large community of expatriates lives and works in Ho Chi Minh City. (Một cộng đồng lớn người nước ngoài sinh sống và làm việc ở Thành phố Hồ Chí Minh.)
- **impede** /ɪmˈpid/ (v, C1): cản trở, làm chậm lại. Cấu tạo: im- (vào) + ped (chân). Nguồn: Latinh impediō "cùm chân, cản trở". Ví dụ: Heavy bureaucracy can impede foreign investment and innovation. (Thủ tục rườm rà có thể cản trở đầu tư nước ngoài và đổi mới.)
- **expedite** /ˈɛkspɪdaɪt/ (v, C1): xúc tiến, đẩy nhanh. Cấu tạo: ex- (ra khỏi) + ped (chân), qua dạng Latinh expedītus. Nguồn: Latinh expedītus "không bị cản trở", từ expediō "tháo gỡ, xúc tiến". Ví dụ: Digital customs forms help expedite cargo clearance at seaports. (Tờ khai hải quan điện tử giúp đẩy nhanh thông quan hàng hóa ở cảng biển.)
- **impunity** /ɪmˈpjunɪti/ (n): sự thoát tội, không bị trừng phạt. Cấu tạo: im- (không) + pun (phạt) + -ity (danh từ chỉ tính chất). Nguồn: Latinh impunitas, từ impunis "không bị phạt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Criminals must not be allowed to operate online with impunity. (Không thể để tội phạm mạng lộng hành mà không bị trừng phạt.)
- **impetus** /ˈɪmpətəs/ (n): động lực, đà thúc đẩy. Cấu tạo: im- (vào, hướng tới) + pet (tìm tới, lao tới). Nguồn: Latinh impetus "sự xông tới, đà thúc". Ví dụ: Rising oil prices provided a strong impetus for electric vehicle research. (Giá dầu tăng tạo đà mạnh cho nghiên cứu xe điện.)
- **perpetual** /pərˈpɛtʃuəl/ (adj): vĩnh viễn, liên tục không dứt. Cấu tạo: per- (xuyên suốt) + pet (tìm tới, hướng tới) + -ual (thuộc tính chất). Nguồn: Latinh perpetuālis, từ perpetuus "liên tục, không dứt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Some mountain peaks remain covered in perpetual snow all year round. (Một số đỉnh núi vẫn phủ tuyết vĩnh cửu quanh năm.)
- **placate** /ˈpleɪkeɪt/ (v): xoa dịu, làm nguôi giận. Cấu tạo: plac (làm dịu, xoa dịu) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh plācō "xoa dịu, làm nguôi". Ví dụ: The airline offered free meal vouchers to placate delayed passengers. (Hãng bay tặng phiếu ăn miễn phí để xoa dịu khách bị hoãn chuyến.)
- **complacent** /kəmˈpleɪsənt/ (adj): tự mãn, chủ quan. Cấu tạo: com- (cùng, hoàn toàn) + plac (làm hài lòng) + -ent (tính từ chỉ tính chất). Nguồn: Latinh complacēns "rất dễ chịu, làm hài lòng". Ví dụ: Public health officials warned against becoming complacent after cases dropped. (Ngành y tế cảnh báo đừng chủ quan khi số ca đã giảm.)
- **plausible** /ˈplɔzəbəl/ (adj, C1): hợp lý, có vẻ đáng tin. Cấu tạo: plaus (vỗ tay tán thưởng) + -ible (đáng, có thể). Nguồn: Latinh plausibilis "đáng hoan nghênh, chấp nhận được". Ví dụ: The scientist offered a plausible explanation for the unusual weather pattern. (Nhà khoa học đưa ra cách giải thích hợp lý cho kiểu thời tiết lạ.)
- **depreciate** /dɪˈpriʃieɪt/ (v): mất giá, giảm giá trị. Cấu tạo: de- (xuống) + preci (giá) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh muộn dēpretiō "hạ giá", từ pretium "giá cả". Ví dụ: New cars begin to depreciate in value as soon as they leave the showroom. (Xe mới bắt đầu mất giá ngay khi rời khỏi phòng trưng bày.)
- **suppress** /səˈprɛs/ (v, C1): đàn áp, kìm nén, ngăn chặn. Cấu tạo: sup- (xuống dưới) + press (ép, nén). Nguồn: Latinh supprimō "ép xuống, dìm xuống". Ví dụ: Firefighters worked through the night to suppress the forest blaze. (Lính cứu hỏa làm việc suốt đêm để khống chế đám cháy rừng.)
- **pungent** /ˈpʌndʒənt/ (adj): cay nồng, sắc sảo. Cấu tạo: pung (châm, đâm) + -ent (tính từ chỉ tính chất). Nguồn: Latinh pungō "châm, chích". Ví dụ: The kitchen was filled with the pungent aroma of garlic and spices. (Căn bếp ngập mùi thơm nồng của tỏi và gia vị.)
- **acquiesce** /ˌækwiˈɛs/ (v): miễn cưỡng đồng ý, chấp thuận ngầm. Cấu tạo: ac- (hướng tới) + quies (nghỉ ngơi, yên lặng). Nguồn: Latinh acquiescō "an nghỉ, chấp thuận", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Faced with strong public pressure, the company acquiesced to the demands. (Trước sức ép mạnh của dư luận, công ty đành chấp thuận các yêu sách.)
- **regime** /rəˈʒim/ (n, C1): chế độ (chính trị, ăn uống, luyện tập). Cấu tạo: reg (cai trị, điều hành) + -ime (danh từ, từ Latinh -imen). Nguồn: Latinh regimen "sự điều hành, chính quyền", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The athlete follows a strict daily training and nutrition regime. (Vận động viên tuân thủ chế độ tập luyện và dinh dưỡng nghiêm ngặt hằng ngày.)
- **rectify** /ˈrɛktəfaɪ/ (v): sửa sai, khắc phục lỗi. Cấu tạo: rect (thẳng, đúng) + -ify (làm cho). Nguồn: Latinh trung cổ rēctificō "sửa cho đúng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The bank promised to rectify the billing error within twenty-four hours. (Ngân hàng hứa sửa lỗi thanh toán trong hai mươi bốn giờ.)
- **deride** /dɪˈraɪd/ (v): chế giễu, cười nhạo. Cấu tạo: de- (xuống, coi thường) + rid (cười). Nguồn: Latinh dērīdeō "cười nhạo, chế giễu". Ví dụ: Early electric cars were once derided as slow and impractical toys. (Xe điện đời đầu từng bị chế giễu là những món đồ chơi chậm chạp và thiếu tính thực tế.)
- **prerogative** /prɪˈrɑɡətɪv/ (n): đặc quyền riêng của một chức vụ hoặc nhóm người. Cấu tạo: pre- (trước) + rog (hỏi, yêu cầu) + -ative (thuộc tính chất). Nguồn: Latinh praerogātīva "quyết định trước, đặc quyền". Ví dụ: Hiring senior managers is the sole prerogative of the board of directors. (Tuyển quản lý cấp cao là đặc quyền riêng của hội đồng quản trị.)
- **resilient** /rɪˈzɪljənt/ (adj, C1): kiên cường, mau hồi phục. Cấu tạo: re- (lại) + sil (nhảy) + -ent (tính từ chỉ tính chất). Nguồn: Latinh resiliēns "bật lại, hồi phục". Ví dụ: Small local businesses proved remarkably resilient during the pandemic. (Doanh nghiệp nhỏ địa phương tỏ ra kiên cường đáng nể trong đại dịch.)
- **salient** /ˈseɪliənt/ (adj): nổi bật, đáng chú ý. Cấu tạo: sal (nhảy, bật ra) + -ent (tính từ chỉ tính chất). Nguồn: Latinh saliēns "nhảy lên, nổi lên". Ví dụ: The report summarizes the salient points of the new education reform. (Báo cáo tóm tắt những điểm chính của cải cách giáo dục mới.)
- **saturate** /ˈsætʃəreɪt/ (v): làm bão hòa, thấm đẫm. Cấu tạo: satur (no đủ) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh saturō "làm no, làm đầy". Ví dụ: The smartphone market has become saturated in most developed nations. (Thị trường điện thoại thông minh đã bão hòa ở hầu hết nước phát triển.)
- **insatiable** /ɪnˈseɪʃəbəl/ (adj): không thể thỏa mãn, khao khát vô độ. Cấu tạo: in- (không) + sati (no đủ) + -able (có thể). Nguồn: Latinh muộn insatiabilis "không thể làm no", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Global industry has an almost insatiable appetite for raw materials. (Công nghiệp toàn cầu khao khát nguyên liệu thô gần như vô độ.)
- **reside** /rɪˈzaɪd/ (v, C1): cư trú, sinh sống, nằm ở. Cấu tạo: re- (lại) + sid (ngồi). Nguồn: Latinh resideō "ở lại, cư trú", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Most of the country's population resides in rural areas. (Phần lớn dân số cả nước sống ở nông thôn.)
- **sedentary** /ˈsɛdəntɛri/ (adj, C1): ngồi nhiều, ít vận động. Cấu tạo: sedent (ngồi) + -ary (có tính chất). Nguồn: Latinh sedentārius "hay ngồi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: A sedentary lifestyle increases the risk of obesity and heart disease. (Lối sống ngồi nhiều làm tăng nguy cơ béo phì và bệnh tim.)
- **supersede** /ˌsupərˈsid/ (v): thay thế (cái có trước). Cấu tạo: super- (lên trên) + sede (ngồi). Nguồn: Latinh supersedēre "ngồi trên; bỏ qua", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Smartphones have largely superseded compact digital cameras. (Điện thoại thông minh đã thay thế gần như hoàn toàn máy ảnh số nhỏ gọn.)
- **conserve** /kənˈsərv/ (v, C1): bảo tồn, tiết kiệm. Cấu tạo: con- (cùng, kỹ) + serv (giữ, bảo vệ). Nguồn: Latinh conservare "giữ gìn, bảo tồn", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Turning off unused lights is a simple way to conserve electricity. (Tắt đèn khi không dùng là cách đơn giản để tiết kiệm điện.)
- **dissolve** /dɪˈzɑlv/ (v, C1): hòa tan, giải tán. Cấu tạo: dis- (rã ra, tách rời) + solv (tháo, nới). Nguồn: Latinh dissolvere "tháo ra, làm tan rã". Ví dụ: Sugar dissolves much faster in hot water than in cold water. (Đường tan nhanh trong nước nóng hơn nhiều so với nước lạnh.)
- **insolvent** /ɪnˈsɑlvənt/ (adj): mất khả năng thanh toán, vỡ nợ. Cấu tạo: in- (không) + solv (trả, thanh toán) + -ent (tính từ chỉ tính chất). Nguồn: tiếng Anh solvent thêm tiền tố in-. Ví dụ: Rising debts forced the retail chain to declare itself insolvent. (Nợ chồng chất buộc chuỗi bán lẻ tuyên bố vỡ nợ.)
- **aspire** /əˈspaɪər/ (v, C1): khao khát, vươn tới. Cấu tạo: a- (hướng tới) + spir (thở). Nguồn: Latinh aspīrō "thổi tới, khao khát", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Many young graduates aspire to build their own technology startups. (Nhiều cử nhân trẻ khao khát tự mở công ty công nghệ.)
- **correspond** /ˌkɔrəˈspɑnd/ (v, C1): tương ứng, trao đổi thư từ. Cấu tạo: cor- (cùng) + respond (đáp lại). Nguồn: Latinh com- "cùng" + respondeō "đáp lại, tương ứng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Wage increases have failed to correspond with the rising cost of living. (Tăng lương chưa tương xứng với giá sinh hoạt leo thang.)
- **despondent** /dɪˈspɑndənt/ (adj): chán nản, tuyệt vọng. Cấu tạo: de- (mất, xuống) + spond (hứa, hẹn) + -ent (tính từ chỉ tính chất). Nguồn: Latinh dēspondēre "từ bỏ, buông xuôi". Ví dụ: Job seekers should not become despondent after a few rejections. (Người tìm việc không nên tuyệt vọng sau vài lần bị từ chối.)
- **dissuade** /dɪˈsweɪd/ (v): khuyên can, can ngăn. Cấu tạo: dis- (ngược lại, ngăn ra) + suad (khuyên). Nguồn: Latinh dissuādeō "khuyên đừng làm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: High parking fees are designed to dissuade commuters from driving into town. (Phí gửi xe cao nhằm can ngăn người đi làm lái xe vào trung tâm.)
- **surge** /sərdʒ/ (n, C1): sự dâng trào, sự tăng vọt. Nguồn: Latinh surgō "đứng lên, trỗi dậy", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Demand for home delivery services saw a surge during the lockdown period. (Nhu cầu giao hàng tại nhà tăng vọt trong thời gian phong tỏa.)
- **tentative** /ˈtɛntətɪv/ (adj): chưa chắc chắn, mang tính thăm dò. Cấu tạo: tent (thử) + -ative (tính từ). Nguồn: Latinh trung cổ tentativus "thử, kiểm tra", từ tento "thử". Ví dụ: The two parties reached a tentative agreement after ten hours of talks. (Hai bên đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ sau mười giờ đàm phán.)
- **interminable** /ɪnˈtərmənəbəl/ (adj): dài lê thê, không dứt. Cấu tạo: in- (không) + termin (giới hạn, kết thúc) + -able (có thể). Nguồn: Latinh muộn interminabilis "không có điểm kết thúc", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Passengers complained about the interminable delays at the border crossing. (Hành khách phàn nàn về tình trạng chậm trễ lê thê ở cửa khẩu biên giới.)
- **deter** /dɪˈtər/ (v): ngăn cản, làm nản lòng. Cấu tạo: de- (khỏi) + terr (làm sợ). Nguồn: Latinh deterreo "ngăn cản, làm nản lòng", từ de "khỏi" + terreo "làm sợ". Ví dụ: Strict prison sentences are intended to deter potential criminals. (Án tù nghiêm khắc nhằm ngăn chặn những kẻ có thể phạm tội.)
- **testify** /ˈtɛstəfaɪ/ (v, C1): làm chứng, chứng thực. Cấu tạo: test (nhân chứng) + -fy (làm cho). Nguồn: Latinh testificari "làm chứng", từ testis "nhân chứng" + facere "làm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Several experts were called to testify before the parliamentary committee. (Một số chuyên gia đã được mời ra làm chứng trước ủy ban quốc hội.)
- **attest** /əˈtɛst/ (v): chứng thực, chứng tỏ. Cấu tạo: at- (hướng tới) + test (làm chứng). Nguồn: Latinh attestor "làm chứng, xác nhận", qua tiếng Pháp. Ví dụ: High graduation rates attest to the quality of the school's teaching staff. (Tỉ lệ tốt nghiệp cao chứng tỏ chất lượng đội ngũ giáo viên của trường.)
- **pretext** /ˈpritɛkst/ (n): cái cớ, lý do dùng để che đậy mục đích thật. Cấu tạo: pre- (trước) + text (dệt). Nguồn: Latinh praetextum "vật trang trí phía trước, cớ che đậy", từ praetexere "dệt phía trước, viện cớ". Ví dụ: The company used falling sales as a pretext to reduce staff benefits. (Công ty lấy cớ doanh số giảm để cắt giảm phúc lợi của nhân viên.)
- **distort** /dɪˈstɔrt/ (v): bóp méo, làm biến dạng. Cấu tạo: dis- (lệch) + tort (vặn, xoắn). Nguồn: Latinh distortum, phân từ của distorqueo "vặn, bóp méo". Ví dụ: Sensational headlines often distort the actual findings of scientific studies. (Những tiêu đề giật gân thường bóp méo kết quả thật của các nghiên cứu khoa học.)
- **attribute** /əˈtrɪbjut (v); ˈætrəbjut (n)/ (v, C1): quy cho, cho là do. Cấu tạo: at- (tới) + tribut (chia, gán). Nguồn: Latinh attributus "được gán cho". Ví dụ: Doctors attribute the rise in diabetes to poor diet and lack of exercise. (Các bác sĩ cho rằng số ca tiểu đường tăng là do ăn uống kém và thiếu vận động.)
- **abuse** /əˈbjus (n); əˈbjuz (v)/ (n, C1): sự lạm dụng, sự ngược đãi. Cấu tạo: ab- (khỏi, sai) + use (dùng). Nguồn: Latinh abusus "dùng sai, lạm dụng", từ ab "khỏi" + utor "dùng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Antibiotic abuse has led to the emergence of drug-resistant bacteria. (Việc lạm dụng kháng sinh đã dẫn đến sự xuất hiện của vi khuẩn kháng thuốc.)
- **utilize** /ˈjutəlaɪz/ (v, C1): sử dụng, tận dụng. Cấu tạo: util (hữu ích) + -ize (thành động từ). Nguồn: Latinh utilis "hữu ích, dùng được", từ uti "dùng", qua tiếng Ý và tiếng Pháp. Ví dụ: Solar roofs allow factories to utilize empty space to generate clean power. (Mái pin mặt trời giúp nhà máy tận dụng khoảng trống để tạo điện sạch.)
- **evade** /ɪˈveɪd/ (v): trốn tránh, lảng tránh. Cấu tạo: e- (ra khỏi) + vad (đi). Nguồn: Latinh evado "đi ra, trốn thoát", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Multinational corporations shouldn't be allowed to evade local taxes. (Không nên cho phép các công ty đa quốc gia trốn thuế địa phương.)
- **vague** /veɪɡ/ (adj, C1): mơ hồ, không rõ ràng. Nguồn: Latinh vagus "lang thang, không rõ", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The politician gave a vague answer when asked about funding cuts. (Chính trị gia đó đã trả lời mơ hồ khi được hỏi về việc cắt giảm ngân sách.)
- **converge** /kənˈvərdʒ/ (v): hội tụ về một điểm. Cấu tạo: con- (cùng) + verg (nghiêng, hướng). Nguồn: Latinh convergere "hướng cùng về một chỗ". Ví dụ: Computer technology and biology converge in modern bioinformatics. (Công nghệ máy tính và sinh học hội tụ trong tin sinh học hiện đại.)
- **diverge** /dɪˈvərdʒ/ (v, C1): tách ra, khác nhau. Cấu tạo: di- (tách ra) + verg (nghiêng, hướng). Nguồn: Latinh trung cổ divergo "rẽ sang hướng khác". Ví dụ: Public opinion and expert advice often diverge on economic policies. (Ý kiến công chúng và lời khuyên của chuyên gia thường khác nhau về chính sách kinh tế.)
- **divest** /daɪˈvɛst/ (v): thoái vốn, rút đầu tư, tước bỏ. Cấu tạo: di- (bỏ) + vest (áo, mặc). Nguồn: biến thể của devest, từ tiếng Pháp trung đại devester "tước bỏ tài sản", từ tiếng Pháp cổ desvestir "cởi bỏ". Ví dụ: Many university funds have decided to divest from fossil fuel companies. (Nhiều quỹ đại học đã quyết định rút vốn khỏi các công ty nhiên liệu hóa thạch.)
- **convoluted** /ˈkɑnvəlutəd/ (adj, C1): rắc rối, quanh co khó theo dõi. Cấu tạo: con- (cùng) + volut (cuộn) + -ed (tính từ). Nguồn: tiếng Anh convolute "cuộn lại, rắc rối". Ví dụ: Listeners struggled to follow the speaker's long and convoluted argument. (Người nghe chật vật theo dõi lập luận dài dòng và rắc rối của diễn giả.)
- **devour** /dɪˈvaʊər/ (v): ăn ngấu nghiến, nuốt chửng, thiêu rụi. Cấu tạo: de- (xuống) + vour (nuốt). Nguồn: Latinh devoro "nuốt chửng", từ voro "nuốt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The wildfire devoured thousands of hectares of dry pine forest. (Cháy rừng đã thiêu rụi hàng nghìn héc ta rừng thông khô.)
- **voracious** /vɔˈreɪʃəs/ (adj, C1): háu ăn, ham muốn mãnh liệt. Cấu tạo: vor (ăn, nuốt) + -acious (nhiều, tính từ). Nguồn: Latinh vorax "háu ăn". Ví dụ: She was a voracious reader who finished three books every week. (Cô ấy là người ham đọc, mỗi tuần đọc xong ba cuốn sách.)
- **divulge** /dɪˈvʌldʒ/ (v): tiết lộ bí mật. Cấu tạo: di- (rộng ra) + vulg (công bố). Nguồn: Latinh divulgo "phổ biến rộng rãi, tiết lộ", từ di- "rộng ra" + vulgo "công bố". Ví dụ: Employees signed an agreement not to divulge company trade secrets. (Nhân viên đã ký thỏa thuận không tiết lộ bí mật kinh doanh của công ty.)
- **unify** /ˈjunəfaɪ/ (v, C1): thống nhất, hợp nhất. Cấu tạo: uni (một) + -fy (làm cho). Nguồn: Latinh muộn unificare "hợp thành một", qua tiếng Pháp. Ví dụ: A shared national language helps unify diverse ethnic communities. (Ngôn ngữ quốc gia chung giúp thống nhất các cộng đồng dân tộc đa dạng.)
- **unilateral** /ˌjunəˈlætərəl/ (adj): đơn phương, chỉ từ một phía. Cấu tạo: uni (một) + later (bên) + -al (tính từ). Nguồn: Latinh mới unilateralis "một phía", từ unus "một" + lateralis "thuộc bên". Ví dụ: No single country can solve climate change through unilateral action alone. (Không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết biến đổi khí hậu chỉ bằng hành động đơn phương.)
- **triple** /ˈtrɪpəl/ (v): gấp ba, tăng gấp ba. Cấu tạo: tri (ba) + -ple (gấp). Nguồn: Latinh triplus "gấp ba". Ví dụ: Our factory's demand for lithium is expected to triple over the next five years. (Nhu cầu liti của nhà máy chúng tôi dự kiến tăng gấp ba trong năm năm tới.)
- **quadruple** /kwɑˈdrupəl/ (v): tăng gấp bốn. Cấu tạo: quadru (bốn) + -ple (gấp). Nguồn: Latinh quadruplus "gấp bốn". Ví dụ: Online grocery orders quadrupled during the five-year period. (Đơn hàng tạp hóa trực tuyến đã tăng gấp bốn trong năm năm.)
- **quintessential** /ˌkwɪntɪˈsɛnʃəl/ (adj): điển hình nhất, tinh túy nhất. Cấu tạo: quintessence (tinh túy) + -al (tính từ). Nguồn: tiếng Anh quintessence "phần tinh túy nhất". Ví dụ: Pho is widely regarded as the quintessential Vietnamese dish. (Phở được xem là món ăn Việt Nam điển hình nhất.)
- **decimate** /ˈdɛsəmeɪt/ (v): tàn phá nặng nề, tiêu diệt nhiều. Cấu tạo: decim (thứ mười) + -ate (thành động từ). Nguồn: Latinh decimatus, phân từ của decimo "giết một phần mười", từ decimus "thứ mười". Ví dụ: Disease and habitat loss have decimated wild tiger populations. (Dịch bệnh và mất môi trường sống đã khiến số lượng hổ hoang dã suy giảm nghiêm trọng.)
- **millennium** /məˈlɛniəm/ (n): thiên niên kỷ, nghìn năm. Cấu tạo: mill (nghìn) + enn (năm) + -ium (danh từ). Nguồn: Latinh muộn millennium "giai đoạn nghìn năm", từ millennis "thuộc nghìn năm". Ví dụ: Rice has been cultivated in the Red River Delta for millennia. (Lúa đã được trồng ở đồng bằng sông Hồng từ hàng nghìn năm nay.)
- **multitude** /ˈmʌltətud/ (n): số lượng lớn, đám đông. Cấu tạo: multi (nhiều) + -tude (danh từ). Nguồn: Latinh multitudo "số lượng lớn, đám đông", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The internet offers a multitude of free resources for language learners. (Internet có rất nhiều tài nguyên miễn phí cho người học ngoại ngữ.)
- **omnipresent** /ˌɑmnɪˈprɛzənt/ (adj): có mặt khắp mọi nơi. Cấu tạo: omni (tất cả) + present (có mặt). Nguồn: Latinh trung cổ omnipraesens "có mặt khắp nơi". Ví dụ: Plastic pollution has become omnipresent, from mountain peaks to deep oceans. (Ô nhiễm nhựa đã có mặt khắp nơi, từ đỉnh núi tới những vùng biển sâu.)
- **intervention** /ˌɪntərˈvɛnʃən/ (n, C1): sự can thiệp. Cấu tạo: inter- (giữa) + vent (đến) + -ion (danh từ). Nguồn: Latinh interventio "sự xen vào, can thiệp", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Early medical intervention significantly improves patient recovery rates. (Can thiệp y tế sớm làm tăng đáng kể tỷ lệ bệnh nhân hồi phục.)
- **credibility** /ˌkrɛdəˈbɪlɪti/ (n, C1): sự đáng tin, uy tín. Cấu tạo: cred (tin) + -ibility (danh từ chỉ tính chất). Nguồn: Latinh trung cổ credibilitas "tính đáng tin", từ credibilis "đáng tin", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Spreading unverified rumors damaged the newspaper's public credibility. (Việc tung tin đồn chưa kiểm chứng đã làm hại uy tín của tờ báo.)
- **scrutinize** /ˈskrutənaɪz/ (v, C1): xem xét kỹ lưỡng, soi kỹ. Cấu tạo: scrutiny (xem xét kỹ) + -ize (thành động từ). Nguồn: tiếng Anh scrutiny "sự xem xét kỹ lưỡng". Ví dụ: Auditors scrutinized the company's financial accounts for any irregularities. (Kiểm toán viên đã xem xét kỹ sổ sách tài chính của công ty để tìm những điểm bất thường.)
- **inextricable** /ɪˈnɛkstrɪkəbəl/ (adj): không gỡ được, gắn chặt không tách rời. Cấu tạo: in- (không) + ex- (ra) + tric (rối) + -able (có thể). Nguồn: Latinh inextricabilis "không gỡ ra được", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Economic development and environmental protection are inextricable from each other. (Phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường gắn chặt với nhau không tách rời.)
- **equivocal** /ɪˈkwɪvəkəl/ (adj): mập mờ, nước đôi. Cấu tạo: equi (bằng) + voc (tiếng, lời) + -al (tính từ). Nguồn: Latinh muộn aequivocus "nhiều nghĩa, mập mờ". Ví dụ: The committee gave an equivocal response that satisfied neither side. (Ủy ban đã đưa ra câu trả lời nước đôi khiến cả hai bên đều không hài lòng.)
- **concede** /kənˈsid/ (v, C1): thừa nhận, nhượng bộ. Cấu tạo: con- (hoàn toàn) + ced (nhường, đi). Nguồn: Latinh concedere "nhường, nhượng bộ", từ con- "hoàn toàn" + cedere "nhường, đi", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: She conceded that the report contained an error. (Cô ấy thừa nhận rằng báo cáo có một lỗi.)
- **intact** /ɪnˈtækt/ (adj, C1): còn nguyên, không hư hại. Cấu tạo: in- (không) + tact (chạm). Nguồn: Latinh intactus "chưa bị chạm tới", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The old bridge remained intact after the storm. (Cây cầu cũ vẫn nguyên vẹn sau cơn bão.)
- **viable** /ˈvaɪəbəl/ (adj, C1): khả thi, dùng được. Cấu tạo: vi (sống) + -able (có thể). Nguồn: Latinh vita "sự sống", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The team proposed a viable alternative. (Nhóm đề xuất một phương án thay thế khả thi.)
- **vulnerable** /ˈvʌlnərəbəl/ (adj, C1): dễ bị tổn thương, dễ bị tấn công. Cấu tạo: vulner (vết thương) + -able (có thể). Nguồn: Latinh muộn vulnerabilis "gây thương tích", từ vulnero "làm bị thương". Ví dụ: Children may be vulnerable to infection. (Trẻ em có thể dễ bị nhiễm bệnh.)

## C2 (43 mục)

### Từ vựng Latinh trong lập luận và phân tích (43 mục)

- **disperse** /dɪˈspərs/ (v, C2): phân tán, giải tán. Cấu tạo: dis- (tách ra) + spers (rải). Nguồn: Latinh dispersus "đã rải ra, phân tán", từ dispergere "rải ra khắp nơi", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Police dispersed the crowd peacefully after the match. (Cảnh sát đã giải tán đám đông một cách ôn hòa sau trận đấu.)
- **diffuse** /dɪˈfjuz/ (v, C2): khuếch tán, lan tỏa. Cấu tạo: dif- (tách ra) + fus (đổ, rót). Nguồn: Latinh diffusus "tràn ra, lan tỏa", từ diffundere "đổ tràn ra", qua tiếng Pháp. Ví dụ: New ideas diffuse quickly through social media networks. (Ý tưởng mới lan tỏa nhanh qua mạng xã hội.)
- **pervasive** /pərˈveɪsɪv/ (adj, C2): lan khắp nơi, phổ biến sâu rộng. Cấu tạo: per- (xuyên khắp) + vas (đi) + -ive (tính từ). Nguồn: Latinh pervasus "đã lan khắp", từ pervado "lan khắp, thấm khắp". Ví dụ: Smartphone addiction has become a pervasive social issue. (Nghiện điện thoại thông minh đã thành vấn đề xã hội lan khắp nơi.)
- **posterity** /pɑˈstɛrəti/ (n, C2): hậu thế, đời sau. Cấu tạo: poster (ở sau, tiếp theo) + -ity (danh từ). Nguồn: Latinh posteritas "đời sau, hậu thế", từ posterus "tiếp theo, ở sau", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Historic monuments must be preserved for posterity. (Phải giữ gìn di tích lịch sử cho hậu thế.)
- **subsidize** /ˈsʌbsɪdaɪz/ (v, C2): trợ cấp tiền. Cấu tạo: subsidy (trợ cấp) + -ize (thành động từ). Nguồn: tiếng Anh subsidy "tiền trợ cấp". Ví dụ: The state subsidizes public transport to reduce traffic congestion. (Nhà nước trợ cấp giao thông công cộng để giảm kẹt xe (ùn tắc).)
- **fluctuate** /ˈflʌktʃəweɪt/ (v, C2): dao động lên xuống. Cấu tạo: fluctu (sóng, trôi dạt) + -ate (thành động từ). Nguồn: Latinh fluctuatus "đã trào sóng, dao động", từ fluctuo "trào sóng, dao động". Ví dụ: Vegetable prices fluctuate according to seasonal weather conditions. (Giá rau lên xuống theo thời tiết từng mùa.)
- **conjecture** /kənˈdʒɛktʃər/ (n, C2): sự phỏng đoán thiếu căn cứ. Cấu tạo: con- (cùng) + ject (ném) + -ure (danh từ). Nguồn: Latinh coniectura "sự phỏng đoán", từ coniectus "được ném chung lại", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: His claim about the company's bankruptcy was pure conjecture. (Lời anh ta nói về việc công ty phá sản chỉ là phỏng đoán suông.)
- **intersperse** /ˌɪntərˈspərs/ (v, C2): xen kẽ, điểm xuyết. Cấu tạo: inter- (giữa) + spers (rải). Nguồn: Latinh interspersus "đã rải xen vào", từ interspergere "rải xen vào". Ví dụ: The speaker interspersed her serious lecture with humorous anecdotes. (Diễn giả đã xen những câu chuyện vui vào bài giảng nghiêm túc của mình.)
- **stringent** /ˈstrɪndʒənt/ (adj, C2): nghiêm ngặt, khắt khe. Cấu tạo: string (siết chặt) + -ent (tính từ). Nguồn: Latinh stringens "siết chặt, nghiêm ngặt". Ví dụ: Airlines must comply with stringent international safety standards. (Hãng bay phải tuân thủ các chuẩn an toàn quốc tế nghiêm ngặt.)
- **tenacious** /təˈneɪʃəs/ (adj, C2): bền bỉ, bám chặt không buông. Cấu tạo: tenac (bám chặt) + -ious (tính từ). Nguồn: Latinh tenax "bám chặt", từ tenere "giữ", kết hợp với -ious. Ví dụ: Her tenacious spirit helped her overcome severe physical disabilities. (Tinh thần bền bỉ đã giúp cô vượt qua những khuyết tật thể chất nghiêm trọng.)
- **detract** /dɪˈtrækt/ (v, C2): làm giảm giá trị, làm lu mờ. Cấu tạo: de- (xuống) + tract (kéo). Nguồn: Latinh detractum "đã kéo xuống, làm giảm", từ detrahere "kéo xuống, làm giảm", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Minor spelling errors should not detract from the essay's strong argument. (Vài lỗi chính tả nhỏ không nên làm lu mờ lập luận chắc của bài viết.)
- **colloquial** /kəˈloʊkwiəl/ (adj, C2): thuộc văn nói thông tục. Cấu tạo: col- (cùng) + loqu (nói) + -ial (tính từ). Nguồn: Latinh colloquium "cuộc trò chuyện", từ con- "cùng" + loqui "nói". Ví dụ: Candidates should avoid using colloquial expressions in academic essays. (Thí sinh nên tránh dùng cách nói thông tục trong bài luận học thuật.)
- **proscribe** /proʊˈskraɪb/ (v, C2): cấm đoán chính thức. Cấu tạo: pro- (trước, công khai) + scrib (viết). Nguồn: Latinh proscribo "niêm yết công khai, cấm đoán". Ví dụ: The athletics federation proscribed several performance-enhancing drugs. (Liên đoàn điền kinh đã cấm chính thức một số chất tăng cường thành tích.)
- **irrevocable** /ɪˈrɛvəkəbəl/ (adj, C2): không thể rút lại, không đảo ngược được. Cấu tạo: ir- (không) + re- (lại) + voc (gọi) + -able (có thể). Nguồn: Latinh irrevocabilis "không thể gọi lại, không rút lại được", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Climate scientists warn of irrevocable damage to polar ice caps. (Nhà khoa học khí hậu cảnh báo thiệt hại không thể đảo ngược với băng ở hai cực.)
- **curator** /kjʊˈreɪtər/ (n, C2): người phụ trách, người giám tuyển. Cấu tạo: cur (chăm sóc) + -ator (người). Nguồn: Latinh curator "người trông nom, quản lý", từ curare "trông nom". Ví dụ: The museum curator organized an exhibition of ancient Vietnamese coins. (Người phụ trách bảo tàng đã tổ chức triển lãm tiền cổ Việt Nam.)
- **nascent** /ˈneɪsənt/ (adj, C2): mới hình thành, mới manh nha. Cấu tạo: nasc (sinh ra) + -ent (tính từ). Nguồn: Latinh nascens "đang được sinh ra", từ nascor "được sinh ra". Ví dụ: The country is investing heavily in its nascent space industry. (Đất nước đang đầu tư mạnh vào ngành vũ trụ mới manh nha.)
- **solitary** /ˈsɑlətɛri/ (adj, C2): đơn độc, sống một mình. Cấu tạo: sol (một mình) + -itary (tính từ). Nguồn: Latinh solitarius "đơn độc, một mình". Ví dụ: Tigers are naturally solitary animals that hunt alone at night. (Hổ vốn là loài sống đơn độc, săn mồi một mình vào ban đêm.)
- **brevity** /ˈbrɛvəti/ (n, C2): sự ngắn gọn, súc tích. Cấu tạo: brev (ngắn) + -ity (danh từ). Nguồn: Latinh brevitas "sự ngắn gọn", từ brevis "ngắn". Ví dụ: Good business emails are valued for their clarity and brevity. (Những email công việc tốt được đánh giá cao nhờ sự rõ ràng và ngắn gọn.)
- **equilibrium** /ˌikwəˈlɪbriəm/ (n, C2): trạng thái cân bằng. Cấu tạo: equi (bằng) + libr (cân) + -ium (danh từ). Nguồn: Latinh aequilibrium "trạng thái cân bằng". Ví dụ: Industrial pollution disrupts the delicate ecological equilibrium of rivers. (Ô nhiễm công nghiệp phá vỡ cân bằng sinh thái mong manh của sông ngòi.)
- **grievance** /ˈɡrivəns/ (n, C2): nỗi bất bình, lời khiếu nại. Cấu tạo: grieve (làm phiền, làm buồn) + -ance (danh từ). Nguồn: tiếng Pháp cổ grievance "sự phiền hà, lời than phiền", từ grever "làm phiền, gây khó chịu". Ví dụ: The labor union met with management to discuss workers' grievances. (Công đoàn đã gặp ban quản lý để bàn về khiếu nại của công nhân.)
- **mediate** /ˈmidieɪt/ (v, C2): hòa giải, làm trung gian. Cấu tạo: medi (giữa) + -ate (thành động từ). Nguồn: Latinh muộn mediatus "đã đặt ở giữa, đã phân xử", từ mediare "đặt ở giữa, phân xử". Ví dụ: A neutral diplomat was asked to mediate between the two sides. (Một nhà ngoại giao trung lập đã được mời làm trung gian giữa hai bên.)
- **assimilate** /əˈsɪməleɪt/ (v, C2): đồng hóa, tiếp thu. Cấu tạo: as- (hướng tới) + simil (giống) + -ate (thành động từ). Nguồn: Latinh muộn assimilatus "đã làm cho giống", từ assimilare "làm cho giống". Ví dụ: Immigrants often need time to assimilate into a new cultural environment. (Người nhập cư thường cần thời gian để hòa nhập vào môi trường văn hóa mới.)
- **insular** /ˈɪnsələr/ (adj, C2): khép kín, biệt lập. Cấu tạo: insul (đảo) + -ar (tính từ). Nguồn: Latinh insularis "thuộc về đảo", từ insula "hòn đảo". Ví dụ: Travel helps people overcome insular attitudes toward other cultures. (Đi đây đó giúp con người bớt khép kín với văn hóa khác.)
- **paramount** /ˈpærəmaʊnt/ (adj, C2): tối cao, quan trọng bậc nhất. Cấu tạo: par (bằng, qua) + amount (lên trên). Nguồn: tiếng Pháp cổ par "bằng, qua" + amont "hướng lên trên", qua tiếng Anglo-Norman paramont; par từ Latinh per "qua". Ví dụ: Passenger safety is of paramount importance in the aviation industry. (An toàn của hành khách là điều quan trọng nhất trong ngành hàng không.)
- **disseminate** /dɪˈsɛməneɪt/ (v, C2): truyền bá rộng rãi. Cấu tạo: dis- (ra khắp nơi) + semin (hạt giống) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh disseminare "gieo rắc, truyền bá". Ví dụ: Scientific journals help disseminate new medical discoveries worldwide. (Các tạp chí khoa học giúp truyền bá những phát hiện y học mới ra khắp thế giới.)
- **aptitude** /ˈæptətud/ (n, C2): năng khiếu. Cấu tạo: apt (phù hợp) + -itude (tạo danh từ chỉ tính chất). Nguồn: Latinh aptus "phù hợp, thích hợp", qua tiếng Pháp. Ví dụ: She showed a remarkable aptitude for mathematics from an early age. (Từ nhỏ cô ấy đã bộc lộ năng khiếu toán học nổi bật.)
- **adept** /əˈdɛpt/ (adj, C2): giỏi, thành thạo. Cấu tạo: ad- (tới) + ept (đạt được). Nguồn: Latinh adeptus "đã đạt được", phân từ của adipisci "đạt tới", qua tiếng Pháp. Ví dụ: Modern journalists must be adept at verifying digital sources quickly. (Nhà báo hiện nay phải giỏi kiểm chứng nguồn tin số một cách nhanh chóng.)
- **belligerent** /bəˈlɪdʒərənt/ (adj, C2): hiếu chiến, hung hăng. Cấu tạo: belli (chiến tranh) + ger (tiến hành) + -ent (tạo tính từ). Nguồn: Latinh belligerare "gây chiến, tiến hành chiến tranh". Ví dụ: The diplomat's belligerent tone made peaceful negotiations difficult. (Giọng điệu hung hăng của nhà ngoại giao khiến cuộc đàm phán hòa bình trở nên khó khăn.)
- **condone** /kənˈdoʊn/ (v, C2): dung túng, bỏ qua lỗi sai. Cấu tạo: con- (hoàn toàn) + don (cho, tặng). Nguồn: Latinh condonare "tha thứ, bỏ qua". Ví dụ: Schools must never condone bullying in any form, online or offline. (Nhà trường không bao giờ được dung túng hành vi bắt nạt dưới bất kỳ hình thức nào, trên mạng hay ngoài đời.)
- **aberration** /ˌæbəˈreɪʃən/ (n, C2): sự lệch lạc, điều bất thường. Cấu tạo: ab- (rời khỏi) + err (đi lạc) + -ation (tạo danh từ). Nguồn: Latinh aberrare "đi lạc, đi chệch hướng". Ví dụ: Economists viewed the sudden drop in exports as a temporary aberration. (Các nhà kinh tế xem đợt giảm xuất khẩu đột ngột là hiện tượng bất thường tạm thời.)
- **fallacy** /ˈfæləsi/ (n, C2): lập luận sai, quan niệm sai lầm. Cấu tạo: fall (lừa dối) + -acy (tạo danh từ). Nguồn: Latinh fallacia "sự lừa dối", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: It is a common fallacy that money alone guarantees personal happiness. (Cho rằng chỉ cần có tiền là chắc chắn sẽ hạnh phúc là một quan niệm sai lầm phổ biến.)
- **infallible** /ɪnˈfæləbəl/ (adj, C2): không thể sai. Cấu tạo: in- (không) + fall (sai lầm) + -ible (có thể). Nguồn: Latinh infallibilis "không thể sai". Ví dụ: Automated translation tools are helpful, but they are far from infallible. (Công cụ dịch tự động rất hữu ích nhưng vẫn có thể sai.)
- **derelict** /ˈdɛrəlɪkt/ (adj, C2): bị bỏ hoang. Cấu tạo: de- (hoàn toàn) + relict (bỏ lại). Nguồn: Latinh derelictus "bị bỏ rơi", phân từ của derelinquere "bỏ rơi hoàn toàn", từ relinquere "bỏ lại". Ví dụ: The city transformed a derelict warehouse into a youth community center. (Thành phố đã biến một nhà kho bỏ hoang thành trung tâm sinh hoạt cho thanh thiếu niên.)
- **connotation** /ˌkɑnəˈteɪʃən/ (n, C2): hàm ý kèm theo. Cấu tạo: con- (cùng, thêm) + not (đánh dấu) + -ation (tạo danh từ). Nguồn: Latinh connotare "đánh dấu thêm". Ví dụ: Translators must pay attention to both literal meaning and cultural connotations. (Người dịch phải chú ý cả nghĩa đen lẫn hàm ý văn hóa.)
- **punitive** /ˈpjunətɪv/ (adj, C2): nhằm trừng phạt. Cấu tạo: punit (trừng phạt) + -ive (tạo tính từ). Nguồn: Latinh punire "trừng phạt", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The government introduced punitive fines for illegal sand mining. (Chính phủ áp dụng mức phạt nặng với hành vi khai thác cát trái phép.)
- **tacit** /ˈtæsɪt/ (adj, C2): ngầm, không nói thành lời. Nguồn: Latinh tacitus "im lặng, không nói ra", từ tacere "im lặng", qua tiếng Pháp. Ví dụ: His silence was taken as tacit approval of the new project plan. (Sự im lặng của anh ấy được xem như sự đồng ý ngầm với kế hoạch dự án mới.)
- **deterrent** /dɪˈtərənt/ (n, C2): điều răn đe, ngăn cản. Cấu tạo: de- (khỏi) + terr (làm sợ) + -ent (tạo danh từ). Nguồn: Latinh deterrere "làm sợ để ngăn lại". Ví dụ: Visible security cameras act as an effective deterrent against shoplifting. (Camera an ninh dễ thấy là biện pháp răn đe trộm cắp hiệu quả.)
- **vindicate** /ˈvɪndəkeɪt/ (v, C2): minh oan, chứng minh là đúng. Cấu tạo: vindic (bảo vệ, đòi quyền) + -ate (tạo động từ). Nguồn: Latinh vindicare "đòi quyền, bảo vệ". Ví dụ: Recent discoveries have completely vindicated the scientist's early theories. (Những phát hiện gần đây đã chứng minh các lý thuyết ban đầu của nhà khoa học là hoàn toàn đúng.)
- **arbitrary** /ˈɑrbətrɛri/ (adj): tùy tiện, không dựa trên lý do hoặc nguyên tắc rõ ràng. Cấu tạo: arbitr (phán xét) + -ary (tạo tính từ). Nguồn: Latinh arbitrarius "tùy ý người phân xử". Ví dụ: The committee rejected the arbitrary decision. (Ủy ban bác bỏ quyết định tùy tiện đó.)
- **constrain** /kənˈstreɪn/ (v): hạn chế, kìm hãm. Cấu tạo: con- (lại với nhau) + strain (buộc chặt). Nguồn: Latinh constringere "buộc chặt lại", qua tiếng Pháp cổ. Ví dụ: Limited funding can constrain the project. (Kinh phí eo hẹp có thể kìm hãm dự án.)
- **definitive** /dɪˈfɪnɪtɪv/ (adj): dứt khoát, chắc chắn. Cấu tạo: definit (xác định) + -ive (tạo tính từ). Nguồn: tiếng Pháp définitif "dứt khoát". Ví dụ: The study does not provide a definitive answer. (Nghiên cứu không đưa ra câu trả lời dứt khoát.)
- **meticulous** /məˈtɪkjələs/ (adj, C2): tỉ mỉ, cẩn thận. Cấu tạo: meti (sợ hãi) + -culous (đầy, tính từ). Nguồn: Latinh meticulosus "đầy sợ hãi, nhút nhát", từ metus "sợ hãi". Ví dụ: The archivist kept meticulous records. (Nhân viên lưu trữ giữ hồ sơ rất tỉ mỉ.)
- **tangible** /ˈtændʒəbəl/ (adj): cụ thể, chạm vào được. Cấu tạo: tang (chạm) + -ible (có thể được). Nguồn: Latinh tangere "chạm vào", qua tiếng Pháp. Ví dụ: The policy produced tangible benefits. (Chính sách đã mang lại những lợi ích cụ thể.)